Katalog źródeł

Papież Grzegorz IX zezwala braciom Zakonu Kaznodziejskiego wyruszającym na misje do ziem Saracenów i pogan na spowiadanie tamtejszych chrześcijan, zwalnianie ich z ekskomunik oraz dyspensowanie współbraci od nieregularności kanonicznych.

Książę opolski i pan ziemi ruskiej Władysław Opolczyk nadaje oraz potwierdza miastu Lwowu sto łanów frankońskich wraz z lasami, łąkami i rzeką Pełtwią, wyznaczając ich granice. Mieszczanie i osadnicy otrzymują dziesięcioletnią wolniznę od wszelkich czynszów i zwyczajowych opłat, po upływie której zobowiązani będą do uiszczania rocznych świadczeń.

Książę Władysław Opolczyk dokonuje z mieszczaninem lwowskim Grzegorzem Stecherem wymiany gruntów we wsi Małe Winniki, znosząc uciążliwości wynikające z ich rozdrobnienia według prawa ruskiego. W zamian za działki Grzegorza położone na górze i pod górą książę przekazuje mu swoje role, łąki oraz sądownictwo za rzeką z prawem dziedzicznego posiadania.

Arcybiskup halicki Jakub transumuje i uwierzytelnia bullę papieża Grzegorza XI z 1374 roku dla braci Zakonu Kaznodziejskiego. Dokument papieski nadaje dominikanom udającym się na misje do ludów niewiernych oraz ich pomocnikom przywilej wyboru spowiednika i uzyskania zupełnego odpuszczenia grzechów w chwili śmierci.

Biskup krakowski Piotr Wysz transumuje bullę papieża Grzegorza XII powierzającą mu rozstrzygnięcie sporu między Janem Rusinem, proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny za murami Lwowa, a rajcami i mieszczanami lwowskimi o dziesięciny oraz dochody szpitala św. Ducha. W związku z tym biskup jako sędzia delegowany Stolicy Apostolskiej wdraża procedurę sądową i wzywa wyznaczone osoby duchowne do podjęcia działań procesowych.

Mikołaj, dziekan przemyski i sędzia subdelegowany z mandatu papieskiego, wzywa władze i mieszkańców Lwowa na sąd w Krakowie w sporze z proboszczem Janem Rusinem o dochody kościelne. Na odwrocie poświadczono doręczenie i ogłoszenie pozwu we Lwowie w obecności arcybiskupa halickiego Jakuba.

Arbitrzy Mikołaj syn Wiganda i Mikołaj Peysar rozstrzygają polubownie spór dotyczący poboru dziesięcin toczący się między plebanem lwowskim Janem Rusinem a władzami i społecznością miasta Lwowa. Dokument został sporządzony i poświadczony przez notariusza publicznego Grzegorza z Lelowa.

Władze miejskie, cechmistrzowie oraz całe pospólstwo Lwowa składają hołd i przysięgę wierności królowi Władysławowi Jagielle, a po jego śmierci jego synowi Władysławowi lub córce Jadwidze. Zobowiązują się także do posłuszeństwa wobec królowej Zofii i wielkiego księcia Witolda jako wyznaczonych opiekunów małoletniego królewicza.

Dokument potwierdza, że panna Katarzyna, córka Jana Zubrzyckiego, dobrowolnie zrzekła się przed sądem ziemskim lwowskim swoich praw do dóbr ojczystych i macierzystych we wsi Zubrza na rzecz ojca oraz rodzonego brata. Uczyniła to na takich samych zasadach, na jakich wcześniej swoich części majątku zrzekły się jej zamężne siostry.

Michał z Buczacza, starosta śniatyński i kołomyjski, uposaża ufundowany przez siebie kościół parafialny w Michałczu nadaniem wsi Repużyńce w powiecie koropieckim wraz z młynem na Dniestrze, łanem ziemi i dziesięcinami snopowymi. Dochody te przekazuje na rzecz plebana i jego następców w zamian za wieczyste modlitwy za dusze fundatora, jego żony oraz potomków.

Arcybiskup lwowski Jan Odrowąż potwierdza odbiór 337,5 grzywny polskiej z legatu testamentowego kupca Mikołaja Hechta, przekazanego przez rajców lwowskich. Sumę tę przeznacza na prace budowlane przy katedrze lwowskiej oraz na uposażenie kanoników w zamian za odprawianie dwóch cotygodniowych mszy świętych.

Papież Eugeniusz IV poleca biskupowi chełmskiemu, aby po zbadaniu sprawy zezwolił władzom i mieszczanom Lwowa na wzniesienie oraz utrzymywanie szkoły dla chłopców przy kościele św. Ducha, a także mianowanie i odwoływanie jej rektora, zgodnie z wcześniejszym przywilejem króla Władysława. Dokument potwierdza uprawnienia miasta wobec miejskiej placówki edukacyjnej.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Starosta i podkomorzy haliccy poświadczają przebieg nieudanego rozgraniczenia między wsią arcybiskupstwa lwowskiego Bybeł a posiadłością Andrzeja Świstelnickiego Boków. Wobec rozbieżności dowodów, sprzecznych dokumentów oraz braku zgody Świstelnickiego na powierzenie sprawy arbitrażowi urzędników, granice nie zostały ostatecznie ustalone.

Wojewoda i starosta ruski Andrzej Odrowąż ze Sprowy zastawia rajcom miasta Lwowa wieś Laszki w ziemi lwowskiej za sumę stu grzywien groszy monety obiegowej. Wystawca zobowiązuje się do obrony prawnej i materialnej rajców przed wszelkimi roszczeniami oraz zapewnia im wwiązanie w dobra w razie niedopełnienia warunków umowy.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Mikołaj Bielecki uznaje przed lwowskim sądem ziemskim dług w wysokości siedemdziesięciu florenów węgierskich wobec arcybiskupa lwowskiego Grzegorza i oddaje mu w zastaw swoją wieś dziedziczną Biała. Dokument określa rygorystyczne warunki obrony posiadania oraz natychmiastowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w razie niewywiązania się z umowy.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Piotr z Branic, sędzia ziemski lwowski, oraz Jan z Wysokiego, podsędek lwowski, poświadczają, że Barnaba de Negrono z Genui zrzekł się na zawsze wsi Pikułowice na rzecz ufundowanego przez siebie ołtarza w katedrze lwowskiej. Wieś została przekazana jego synowi, prezbiterowi Grzegorzowi, oraz kolejnym ołtarzystom, z zachowaniem prawa kolacji dla fundatora i jego następców.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Dokument poświadcza przekazanie przez genueńczyka Barnabę de Negrono prawa patronatu, opieki i prezenty nad ufundowanym przezeń ołtarzem w katedrze lwowskiej na rzecz każdorazowych rajców miasta Lwowa na wypadek jego śmierci. Akt szczegółowo reguluje także obowiązki ołtarzysty w zakresie samodzielnego utrzymania fundacji i prowadzenia sporów prawnych bez obciążania majątku rajców.

Sędziowie ziemscy lwowscy Piotr z Branwi i Jan z Wysocic potwierdzają wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka zakazujący mieszczaninowi Pawłowi Klyusowi bezprawnego pobierania cła w Krośnie na szkodę Mikołaja Brzymały z Bierwac.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego poświadczają wyrok wydany przed obliczem króla Kazimierza Jagiellończyka, zakazujący pobierania bezprawnych opłat celnych we wsi Jaryczów od kupców podążających na jarmark. Na sprawców nielegalnego cła nałożono wieczne milczenie.

Dokument poświadcza wyrok sądu królewskiego wydany w sporze Mikołaja Brzymuchy z Michałem Jazłowieckim o bezprawne pobieranie opłat celnych. Sąd uznał brak uprawnień Michała Jazłowieckiego i nałożył na niego wieczysty zakaz ściągania cła od kupców i współziemian w Jazłowcu.

Sąd królewski pod przewodnictwem Kazimierza Jagiellończyka, na skutek skargi prokuratora królewskiego Mikołaja Brzymuchy, zakazuje dziedzicom Kulikowa Janowi i Piotrowi Kulikowskim bezprawnego wybierania myta od kupców. Wystawcy dokumentu, sędziowie ziemscy lwowscy, poświadczają prawomocne nałożenie na pozwanych wieczystego milczenia w tej sprawie.

Dokument poświadcza wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka, wydany podczas jego sądowniczego pobytu we Lwowie, zakazujący Elżbiecie ze Żmigrodu pobierania bezprawnych ceł od niepodlegających opłatom dóbr i bydła pasącego się w lasach królewskich. Sąd uznał, że pozwana nie posiada żadnych praw ani przywilejów uprawniających do ściągania owych opłat.

Komisarze haliccy poświadczają zawarcie ugody między arcybiskupem lwowskim Grzegorzem z Sanoka a Mikołajem Karnkowskim z Meduchy w sprawie budowy, użytkowania i naprawy grobli oraz stawów rybnych między Bybłem a Meduchą pod wadium 600 grzywien.

Sędzia ziemski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wiśni zaświadczają, że starosta trembowelski Jan Chodorowski stawił się w sądzie w sprawie wykupienia przez arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka wsi Kuropatniki, Ceniów i Budyłów z rąk mieszczanina Mikołaja Czornberga za kwotę 650 grzywien.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Arcybiskup lwowski Grzegorz z Sanoka nadaje kanonikom kapituły katedralnej lwowskiej arcybiskupie dziesięciny speringowe z łanów prawa miejskiego leżących poza murami Lwowa. Uposażenie to przekazano kapitule na wieczne czasy w zamian za modlitwy o zbawienie hierarchy.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.

Papież Sykstus IV zleca archidiakonowi i kanonikowi przemyskiemu Mikołajowi Bylinie zbadanie i ostateczne rozstrzygnięcie sporu majątkowego między kapitułą lwowską a Elżbietą z Gołogór o zajęcie wsi Wicyn. Mimo upływu terminu apelacji nakazuje sędziom wysłuchanie stron i przymuszenie świadków pod cenzurami kościelnymi bez możliwości dalszego odwołania.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że Grzegorz wraz z rodziną sprzedał Janowi Weyszhannesowi, lwowskiemu mieszczaninowi i ławnikowi, dziedziczne sołectwo w podmiejskiej wsi Goldberg. Sprzedaż nastąpiła za zgodą rady miejskiej z pełnym zrzeczeniem się praw przez zbywców.

Król Jan Olbracht zwalnia mieszczan lwowskich na cztery lata od wszelkich podatków królewskich, ceł oraz podwód wojennych z uwagi na ponoszone przez nich koszty fortyfikacji miasta. Potwierdza zarazem wcześniejsze wolności nadane Lwowowi przez swego ojca, króla Kazimierza IV Jagiellończyka.

Król Jan Olbracht zwalnia pogorzelców lwowskich na 15 lat, a pozostałych mieszkańców na 10 lat, od nowo ustanowionego podatku miejskiego oraz wszelkich innych opłat. Ulga ma umożliwić podźwignięcie się ze szkód po pożarze oraz odbudowę domów, baszt i umocnień obronnych miasta.

Dokument stanowi wyrok arbitrażowy regulujący wieloletnie spory między lwowską kapitułą katedralną a magistratem miasta Lwowa m.in. w kwestiach kaznodziejów języka polskiego i niemieckiego, zarządu szkołą katedralną, depozytów i zapisów testamentowych oraz praw do młyna Olchowego i miejskich wodociągów. Pod rygorem kary dwóch tysięcy florenów węgierskich nakazuje stronom wieczyste przestrzeganie uzgodnionego porządku.

Arcybiskup metropolita lwowski Bernard Wilczek potwierdza odbiór przez wikariuszy katedralnych kwoty 200 florenów od wykonawców testamentu zmarłego Stanisława Vitelliusa z Przedborza. W zamian za przekazany legat wikariusze zobowiązali się do wieczystego odprawiania cotygodniowych nabożeństw rocznicowych i mszy requiem za duszę zmarłego proboszcza.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza ugodę i oświadczenie wikariuszy katedry lwowskiej oraz wykonawców testamentu zmarłego Stanisława z Przedborza odnośnie do sumy dwustu florenów i czynszu na kamienicy. Pismo zawiera późniejsze adnotacje z wizytacji generalnych dotyczące kamienicy Grygrowiczowskiej.

Oficjał generalny lwowski Jan Drohobycz dokonuje transumptu ugody z 1499 roku zawartej między kustoszem lwowskich franciszkanów Walentym a plebanem Janem z Czyszek na wniosek ówczesnego plebana Bernarda Kolaczka. Porozumienie to regulowało kwestie zaległych dziesięcin snopowych, partycypacji w kosztach naprawy grobli oraz podziału dochodów z odłowu ryb w stawie w Czyszkach.

Król Zygmunt I potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1456 roku zabezpieczający kwartalne wypłaty dla arcybiskupa i kapituły lwowskiej z ceł lwowskich i gródeckich oraz z żup drohobyckich. Nakazuje poborcom ceł i żupnikom terminowe uiszczanie tych sum pod rygorem kar i przymusu ze strony starosty lwowskiego.

Dokument podkomorzego przemyskiego Stanisława Herburta z Fulsztyna oraz wojskiego przemyskiego Macieja Boguskiego potwierdzający przeprowadzenie wizji lokalnej, wyznaczenie granic oraz usypanie kopców granicznych między wsiami Bieńkowa Wisznia, Jatwięgi i Sychtarowice a wsią Milczyce. Spór graniczny został rozpatrzony na wniosek dziedziców wspomnianych dóbr.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom Lwowa grunt nad Pełtwią przed Bramą Krakowską pod budowę młyna wodnego na ich prywatny użytek. Dokument przenosi na władze miejskie pełną własność, wszelkie dochody z młyna oraz całkowitą jurysdykcję miejską nad nim i młynarzem, wyłączając ich spod jurysdykcji starosty.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski potwierdza prałatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie darowiznę dziesięcin pieniężnych z łanów podmiejskich Lwowa, transumując przywilej arcybiskupa Grzegorza z 1471 roku. W zamian kapituła wraz z wikariuszami zostaje zobowiązana do corocznego odprawiania nabożeństwa rocznicowego w święto św. Marcina z określonym podziałem funduszy dla sług kościelnych.

Stanisław Borek, działając jako sędzia komisarz biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego, przyjmuje rezygnację Marcina Słapa i uroczyście wprowadza Stanisława Słomowskiego na urząd proboszcza kościoła parafialnego w Działoszycach. Nakazuje wikariuszom i parafianom uznanie nowego plebana oraz oddawanie mu wszystkich należnych dochodów i posłuszeństwa.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu trzech wcześniejszych przywilejów monarszych dla Lwowa: Kazimierza Wielkiego z 1368 r. (potwierdzonego w 1389 r.) na 100 łanów frankońskich, Władysława Jagiełły z 1415 r. na tzw. obszary i Krzywylas oraz Władysława Warneńczyka w sprawie zagospodarowania nadwyżek łanowych nad Brzuchowicką. Dokument nadaje wpisanym aktom pełną i niewątpliwą moc prawną równą oryginałom.

Kapituła katedralna lwowska zatwierdza wykupienie przez kaznodzieję katedralnego Jana Arundinensisa trzeciej części Młyna Olszowego oraz ogrodu na Przedmieściu Krakowskim, przeznaczając te dobra na uposażenie urzędu kaznodziei. Jednocześnie kapituła wydzierżawia mu dożywotnio pozostałe dwie części tegoż młyna pod określonymi warunkami czynszowymi i gospodarczymi.

Król Zygmunt II August na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza dokument ławników lwowskich z 1554 roku, poświadczający sprzedaż łanu roli z łąkami i zaroślami we wsi Kleparów na rzecz kmiecia Grzegorza Sołtysa przez Stanisława Kmitowicza oraz Barbarę i Katarzynę Kmitówny. Wystawiony dyplom zapewnia nabywcy i jego spadkobiercom wieczyste i nienaruszalne prawo własności do nabytego gruntu.