Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

132/1/173 · 173-02

Kraków prosi Lwów o sprawdzenie wieści o zarazie na pograniczu tureckim

Kraków powołuje się na pogłoskę o pojawieniu się zarazy na pograniczu tureckim, w miejscowości o niepewnie odczytanej nazwie. Prosi Lwów o rzetelną wiadomość. Zapowiada dla bezpieczeństwa kontrolę osób przybywających lub przechodzących z tamtej strony i wymaganie autentycznego paszportu potwierdzającego pochodzenie ze zdrowej okolicy.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyt całej zachowanej treści listu i adresu. Prawy brzeg dokumentu jest fizycznie zniszczony; luki oznaczono bez rekonstruowania utraconych słów. Przekład łaciny i uwspółcześnienie polszczyzny. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Szlachetni i dostojni Panowie, szanowni Panowie i Przyjaciele! Publiczna pogłoska głosi [?], że na pograniczu tureckim, w [Baryzowie?; nazwa miejscowości niepewna], miała wyraźnie pojawić się szerząca się zaraza [wtrącona formuła łacińska częściowo utracona]. Dla uzyskania dokładniejszych wiadomości zwracamy się do Was, powołując się na prawa sąsiedztwa, abyście zechcieli rzetelnie powiadomić nas o tej sprawie [końcówki niektórych słów utracone]. Dla całkowitego bezpieczeństwa nie dopuścimy nikogo spośród [przybywających?; określenie niepewne] ani przechodzących z tamtych krajów, kto przede wszystkim nie będzie miał autentycznego paszportu [fragment przed „autentycznego” nieczytelny], potwierdzającego pochodzenie ze zdrowej okolicy. Oczekujemy od Was wyraźnej odpowiedzi [końcówka zdania uszkodzona]. Waszych szlachetnych i dostojnych Wielmożności przyjaciele, do usług [dalszy tekst utracony]. Dan w Krakowie, 14 stycznia 1753 roku. Burmistrz i [dalszy człon podpisu utracony], [miasta] stołecznego [dalsza część utracona]. [Adres:] Szlachetnym i dostojnym panom burmistrzowi, rajcom i całemu magistratowi miasta stołecznego Lwowa, wielce szanownym Panom i Przyjaciołom [końcówki kilku wyrazów uzupełniono w przekładzie z zachowanego kontekstu].

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Nobiles ac Spectabiles Domini Domini Amici Honorandi. Fama publica fert [?] iakoby na pograniczu Tureckim [końcówka wiersza uszkodzona] [Baryzowie?; nazwa miejsca niepewna] miało się signanter pokazać :quod a[tekst utracony] grassuiące powietrze, w czym pro majori notitia [końcówka uszkodzona; prawdopodobnie początek następnego „my”] my do WMWM Panow obliguiąc Juribus Vicinitat[is; koniec wyrazu uszkodzony], abyście Nas hoc in passu rzetelnie uwiadomić ra[czyli; końcówka utracona], propter omnimodam securitatem żadnego [końcówka wiersza blada/uszkodzona] [zdżaiących?; wyraz niepewny] iako y z przechodzących z tamtych kra[y...; końcówka uszkodzona] nie dopuszczemy, ktory by ante omnia nie miał [ubytek] now authenticznego Paszportu iako z zdrowey Aery[ey; końcówka uszkodzona] distinctè oczekiwaiąc od WMWM Panow respo[...; końcówka utracona]. Nobilium ac Spectabilium [Domi]nationum Vestrarum. Amici ad obsequia p[...; tekst utracony]. Datt. w Krakowie d[ie] 14. Januarij 1753. Proconsul et [tekst utracony] Metropolis [tekst utracony]. [Adres, PDF s. 3:] Nobilibus ac Spectabilibus Domin[is; końcówka blada] Proconsuli Consulibus totiq[ue] Magi[stratui; koniec wyrazu blady/uszkodzony] Urbis Metropolitanæ Leopolien[sis; koniec blady] Dominis Dominis Amicis multum Honorandis. [Parafa; pieczęć. Dopisek archiwalny: ex fasc. 625 a.a.]

Uwagi do odczytu

Obejrzano wszystkie trzy strony PDF. Znaczne ubytki prawego brzegu są cechą samego zachowanego dokumentu. Nie odtworzono utraconego zakończenia łacińskiego wtrącenia ani pełnej formuły podpisu. Data w źródle: 14 stycznia 1753, zgodna z okładką; wyraz miesiąca jest naruszony przez dziurę w papierze, ale czytelny. Miejsce wystawienia „w Krakowie” jest wyraźne. Nazwę miejsca epidemii zapisano wyłącznie jako niepewny odczyt „Baryzowie?”; nie przypisano jej do współczesnego miasta. „Fama publica” oraz „iakoby” wskazują, że autor przekazuje pogłoskę i zabiega o jej sprawdzenie. Nie jest to dowód pewnego rozpoznania konkretnej choroby. Wyraz określający pierwszą kategorię podróżnych pozostaje niepewny; druga kategoria („przechodzących”) jest czytelna. „Nie dopuszczemy” jest zapowiedzią/postanowieniem, nie stwierdzeniem już dokonanych odmów wjazdu. „Zdrowa Aerya” to dosłownie zdrowe powietrze/okolica, bez dopisywania nowoczesnej treści certyfikatu sanitarnego. Adres identyfikuje Lwów mimo wyblaknięć końcówek. Parafa i pieczęć widoczne, otok nieodczytany.

Lokalizacja w skanie: 132/1/173, PDF s. 2: list; s. 3: adres; s. 1: okładka. Prawy brzeg s. 2–3 z ubytkami i wyblaknięciami.
Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

132/1/173 · początek podglądu: strona PDF 2

Jeśli podgląd się nie wyświetla lub jest za mały na telefonie, otwórz PDF bezpośrednio.