Przygotowania do wojny i prawa do posiadłości hiszpańskich we Włoszech

Wielmożny Panie! Życzę, aby sejmik, w którym Wasza Ekscelencja weźmie udział, zakończył się pomyślnie, a następnie aby przybył Pan tutaj w doskonałym zdrowiu, podobnie jak Pani. Rozpowszechniano tu pogłoskę o śmierci delfina, ale dzięki Bogu ta zła wiadomość się nie potwierdza. Sprawy między cesarzem a Hiszpanią wydają się pozostawać w tym samym stanie. Pan d'Avaux oczekiwał powrotu kuriera, którego wysłał do króla z propozycjami Anglii i Holandii. Mówi się tutaj, że żądania są tak wysokie, iż można je uznać za wypowiedzenie wojny. Przypuszcza się także, że odpowiedź będzie jednoznaczna; pokaże to czas. Środki ostrożności podjęte przez Hiszpanię zdają się jednak stawiać jej sprawy w dość korzystnym położeniu. Tym bardziej że okręgi szwabski i frankoński pragną zachować neutralność, podobnie jak trzej elektorzy duchowni i elektor bawarski. Niektórzy wierzą w coś więcej. Książęta sascy deklarują zamiar obrony [nieczytelny wyraz] i zwrócenia się o wojska francuskie, gdyby ktoś chciał ich zaatakować, a sami nie byliby dość silni, by oprzeć się Niemcom. Książę Sabaudii daje królowi Hiszpanii osiem tysięcy ludzi do obrony Mediolanu. Jest generalissimusem wszystkich wojsk hiszpańskich oraz francuskich oddziałów posiłkowych znajdujących się we Włoszech. Jego przeciwnikiem ma być, jak mówią, książę Eugeniusz Sabaudzki. Jestem przekonany, że jeśli dojdzie do wojny, sprzymierzeńcy cesarza, to znaczy Anglia i Holandia, będą mieli bardzo znaczne floty. Nie można jednak lekceważyć floty Francji połączonej z hiszpańską. Król arcychrześcijański wspomaga swojego wnuka, króla katolickiego, 87 okrętami liniowymi, a ten będzie miał także dwadzieścia liniowców. Do tego dojdą mniejsze jednostki i liczni armatorzy. Wiadomo, czego dokonali ci armatorzy podczas ostatniej wojny, co pozwala sądzić, że ich pomoc nie będzie mała. Nie wiadomo jeszcze całkiem pewnie, jakie stanowisko zajmą Ojciec Święty, Wenecjanie i książęta włoscy. Można jednak wnioskować z ich interesu, aby nie dopuścić do Włoch wojsk cesarskich, które tak bardzo obciążały ich kontrybucjami podczas ostatniej wojny, w czasie gdy Francuzi znajdowali się w Mediolanie jedynie po to, by odeprzeć atak. [Początek dalszego wywodu mocno wyblakły.] Inwestytura, której Karol V udzielił swemu synowi Filipowi na wieczność dla niego oraz jego męskich i żeńskich potomków, i jej potwierdzenia przez następujących po nim królów, także obecnego władcę, [wyblakły fragment] bardziej jasne ani bardziej wyraźne, ani bardziej zdolne podważyć poglądy tych, którzy uznają roszczenie i przejście praw, jakie Jego Cesarska Mość próbuje ustanowić. Wasza Ekscelencja sam to oceni. Oby można było to uczynić wkrótce. Z przywiązaniem i szacunkiem pozostaję najpokorniejszym, najposłuszniejszym i bardzo zobowiązanym sługą Waszej Ekscelencji, J. G. de Baluze. 14 kwietnia 1701 roku.

Monseigneur, Je souhaite que la petite Diette à laquelle vostre Excellence va assister ait une bonne et heureuse issue, et qu'elle puisse apres cela arriver icy en parfaite santé, et Madame aussy. On avoit fait courir icy le bruit de la mort de Msgr le Dauphin, mais grace à Dieu cette mauvaise nouvelle ne se confirme pas. Les affaires paroissent encore estre dans le même estat en l'Empereur et l'Espagne. Mr d'Avaux attendoit le retour du courrier qu'il avoit envoyé au Roy avec les propositions de l'Angleterre et de la Hollande. On dit icy qu'elles sont assez hautes pour croire qu'elles valent une declaration de guerre. On s'imagine aussy que la response sera nette; c'est ce que le temps nous decouvrira. Les precautions que l'Espagne a prises semblent cependant mettre ses affaires en un estat assez favorable, et d'autant plus que les cercles de Suabe et de Franconie veulent estre neutres, aussy bien que les trois electeurs Ecclesiastiques et Mr l'Electeur de Baviere. Il y en a qui croyent quelque chose de plus. Les princes de Saxe declarent vouloir se deffendre [mot illisible] et demander des troupes françoises au cas qu'on voulust les attaquer, et qu'ils ne se trouvassent pas assez forts pour soutenir les efforts des Allemans. Mr le Duc de Savoye donne huit mille hommes au Roy d'Espagne pour deffendre le Milanois, et il est Generalissime de toutes les armées d'Espagne et auxiliaires françoises qui se trouveront en Italie; il aura pour adversaire le Prince Eugene de Savoye, à ce que l'on dit. Je suis persuadé que les Alliez de l'Empereur, je veux dire l'Angleterre et la Hollande, s'il y a guerre, auront des flottes tres considerables; mais celle de France jointe à celle d'Espagne ne sera pas à mepriser. Le Roy T.C. ayd[e] à Sa M.té Catholique son petit fils de 87 vaisseaux de ligne, laquelle en aura vingt aussy de ligne; on aura outre cela encore d'autres moindres et des armateurs en quantité. On sçait ce que ces armateurs ont fait pendant la derniere guerre, et cela fait croire que leur secours ne sera pas peu de chose. On ne sçait pas encore bien seurement le party que prendront le St Pere, les Venitiens et les princes d'Italie. On en peut juger cependant par l'interest qu'ils ont de ne pas laisser entrer en Italie les troupes Imperiales qui les ont si bien rançonnez pendant la derniere guerre, dans un temps auquel les françois n'estoient dans le Milanois que pour repousser l'attaque. Lors que l'on sera [mots très pâles] pour une [mot illisible] investiture que Charles quint a donnée à Philippe son fils à perpetuité pour luy et pour ses descendans tant males que femelles, et les confirmations de ses Roys successeurs qui luy ont succedé, même de celuy qui regne presentement, [fragment très pâle] n'est plus net ny plus distinct ny plus capable de detruire les opinions de ceux qui croyent la pretention et la devol[u]tion que S.M.I. pretend establir. V.E. en jugera elle même. Dieu veuille que ce puisse estre bientost. Je suis avec attachement et respect, Monseigneur, de vostre Excellence le tres humble, tres obeissant et tres obligé serviteur, J. G. de Baluze. Le 14 avril 1701.