Zwolnienie przez króla Zygmunta I kupców lwowskich z ceł w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie

Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim, którym to wiedzieć należy. Iż gdy przed[...] przedłożyli przed nami mieszczanie i kupcy miasta lwowskiego wszystkich obrządków, to jest obrządku rzymskiego, greckiego i ormiańskiego, przywilej Najjaśniejszego pana Aleksandra, króla, brata naszego najmilszego, którym to zwolnienie od opłat wszelkich ceł, przewozowych, grobelnych i mostowych w całym Królestwie i naszych dziedzinach zostało im nadane od wszelkich dóbr, towarów i ładunków kupieckich jakiegokolwiek rodzaju, gatunku i materii będących, oraz wytoczyli przed nami sprawę przeciwko wspaniałemu Andrzejowi z Tęczyna, wojewodzie krakowskiemu, o to, że w naszych komorach bełskiej, chełmskiej i hrubieszowskiej, których to miejsc był starostą, pobierał od nich ustawicznie niezwyczajne cło. My, mając wzgląd na kontrakt zawarty z racji rzeczonych dóbr chełmskich, bełskich i hrubieszowskich pomiędzy nami a przedpisanym wspaniałym Andrzejem i bratem jego Janem z Tęczyna, wojewodą bełskim, postanowiliśmy byli, aby w czasie trwania owego kontraktu tak je trzymali i posiadali pod roczną opłatą nam uiszczaną, by mieli nienaruszone dochody i pożytki do tychże naszych dóbr należące. I dlatego moc oraz skutek owego przywileju co do naszych komór chełmskiej, bełskiej i hrubieszowskiej zechcieliśmy zawiesić na tak długo, dopóki kontrakt zawarty między nami a przedpisanymi wspaniałymi wojewodami nie wygaśnie. Gdy zaś to nastąpi, wtedy dopiero mieszczanie lwowscy w przedpisanych naszych komorach bełskiej, chełmskiej i hrubieszowskiej powinni cieszyć się ową wolnością i immunitetem, jakimi zostali obdarzeni przez Najjaśniejszego pana Aleksandra. Jako z listów naszych w tej sprawie im danych jaśniej i obficiej poznać można. Następnie zaś wskutek śmierci obydwu braci kontrakt wygasł. Do Wilna do nas powtórnie mieszczanie lwowscy przybyli oraz pokornie nas prosili, abyśmy przywilej brata naszego i wyrok nasz zechcieli zachować w swej mocy. Rozstrzygnięcie tej sprawy z pewnych przyczyn odłożywszy do naszego szczęśliwego powrotu do Królestwa, tymczasem jednak nakazaliśmy spisać kupców, którzy przez przedpisane komory swe towary mieli wieźć, i aby niczego od nich nie pobierano, dopóki wpierw coś przez nas nie zostanie postanowione. Powtórnie przybyli do nas do Krakowa, prosząc nas pokornie o to samo, o co w Wilnie. My, zważywszy na słuszność prośby, a mając także wzgląd na zasługi i szczególną wierność wobec nas miasta naszego lwowskiego oraz na to, że będąc sąsiadującym z nieprzyjaciółmi zwykło ono często doznawać wielkich niedogodności i znosić niebezpieczeństwa, przywilej ów brata naszego oraz wyrok wraz ze wszystkimi jego punktami, klauzulami, warunkami i artykułami uznaliśmy za godne potwierdzenia, aprobowania i ratyfikowania, tak iż niniejszym pismem potwierdzamy, aprobujemy i ratyfikujemy, oraz postanawiamy, iż ma on już na zawsze i po wieczne czasy osiągać swą moc i skutek. Za dołączeniem także do tej sprawy zgody Najjaśniejszego pana Zygmunta Augusta, syna naszego najmilszego, któremu te same dobra chełmskie, bełskie i hrubieszowskie darowaliśmy. Dlatego nakazujemy wam wszystkim i każdemu z osobna, zarządcom czy celnikom jakichkolwiek naszych opłat celnych lub myt, gdziekolwiek w całym Królestwie i naszych dziedzinach ustanowionym, w szczególności zaś komór chełmskiej, bełskiej i hrubieszowskiej, aby ilekroć mieszczanie i kupcy lwowscy na cały ów rynek, czy to greckiego, czy ormiańskiego obrządku będący, przybędą dla swego handlu ze swymi towarami, i jakiegokolwiek rodzaju, gatunku bądź materii byłyby owe towary, żadnego cła ani myta od nich nie pobierali, ani przez innych pobierać nie dopuszczali, lecz pozwolili im wolno i bez wszelkiej uciążliwości oraz przeszkody iść, udawać się i przejeżdżać, oraz innym pozwalać nakazali. Jeślibyście zaś mieli kogoś w sposób oczywisty podejrzanego, że albo nie jest obywatelem lwowskim, albo wiezie obce towary, takiego nie wcześniej odprawiajcie, dopóki przed urzędem miejskim nie złoży przysięgi, że jest obywatelem i wiezie swoje, a nie cudze towary; po której to złożeniu niech zostanie wolno i bez przeszkody odprawiony ze wszystkimi towarami. Czego inaczej nie czyńcie pod waszą wiernością i naszą łaską oraz [pod karą] oburzenia majestatu. Na wiarę i świadectwo czego nakazaliśmy to napisać i naszą pieczęcią umocnić. Dan w Krakowie w najbliższy piątek przed świętem świętego Galla, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego drugiego, a panowania naszego roku trzydziestego szóstego. Król Zygmunt podpisał [Plika / podwinięcie:] [Podpis:] Król Zygmunt, własną ręką. [Pieczęć:] [Woskowa pieczęć koronna Zygmunta I w metalowej puszce, podwieszona na biało-czerwonym jedwabnym sznurze przewleczonym przez plikę; w tarczy herb Korony i Litwy, w otoku napis:] ZYGMUNT Z BOŻEJ ŁASKI KRÓL POLSKI WIELKI KSIĄŻĘ LITEWSKI [...] [Verso:] [XVII/XVIII w.:] Rubryka druga. Litera B. Numer 20. [Ręka współczesna:] 1542. [Nota z XVI w.:] Zwolnienie od opłaty ceł, w szczególności w komorach chełmskiej, bełskiej i hrubieszowskiej. 1542. [Różne sygnatury archiwalne i numery:] 2. B. 20. | Wiązka 281 | Numer 57 | E | [parafa archiwalna]

Sigismundus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, etc. dominus et heres. Significamus tenore praesentium quibus expedit universis. Quod cum prae[...] / duxissent coram nobis Cives et mercatores civitatis Leopolien[sis] omnium rituum, hoc est ritus Romani, Graeci, et Armenici privilegium Serenissimi domini Alexandri Regis fratris nostri charissimi, quo a solutionibus omnium / theloneorum, navigiorum, aggeralium, et pontalium libertas eis in toto Regno et dominiis nostris fuerat concessa a bonis, omnibus, mercibus et commertien[si]bus cuiuscunqu[e] generis speciei, et materiei existentibus, actionemque / coram nobis intentassent Mag[nifi]co Andreae de Thanczin Palatino Cracovien[si], quod is in Cameris nostris Belzen[si], Chelmen[si], et Rubieszovien[si], quorum locorum Capitaneus erat, vectigal insolitum usque ab eis exigeret. Nos habita ra / tione contractus, ratione dictorum bonorum Chelmen[sis], Belzen[sis], et Rubieszovien[sis] inter nos, et praedictum Magnificum Andream, fratremque eius Joannem a Thanczin, Palatinum Belzen[sem] initi, decreveramus, ut / durante contractu isto, ita haberent, et possiderent sub annua pensione nobis persolvenda, ut integras haberent reditus, et obventiones ad ea ipsa bona nostra pertinen[tes]. Atque ideo vim et effectum eius privilegii, quo ad Came / ras nostras Chelmen[sem], Belzen[sem], et Rubieszovien[sem] suspensum esse voluimus tantisper, dum contractus inter nos, et praedictos Magnificos Palatinos factus, exspiraret. Quo facto tum demum Cives Leopolien[ses] in praedictis Ca / meris nostris Belzen[si], Chelmen[si], et Rubieszovien[si] ea libertate et immunitate potiri debere decrevimus, qua per Serenissimum dominum Alexandrum fuerant donati. Quemadmodum ex literis nostris in eam rem illis datis clarius / et uberius licet cognoscere. Postea itaque morte utriusque fratris contractus exspiravit. Vilnam ad nos iterum Cives Leopolien[ses] venerunt, ac humiliter nobis supplicarunt, ut privilegium saepe fratris nostri, et decretum / nostrum in suo robore conservatum vellemus. Qua de re cum deliberandi certis de causis in felicem nostrum in Regnum reditum reiecissimus, interea tamen novos mercatorum, qui per praedictas Cameras merces suas vecturi / essent conscribi iussissemus, neque ab eis quidquam exigi, nisi constitutum prius per nos aliquid esset. Iterum ad nos Cracoviam venerunt, iidem illud, quod Vilnae supplices a nobis petentes. Nos attenta petitionis aequitate / habentesque etiam rationem meritorum, et fidei singulari erga nos Civitatis nostrae Leopolien[sis], quodque ea, cum finitima sit hostibus, magna saepe incommoda pati, et pericula sustinere consuevit, Privilegium hoc bene fratris nostri / et Decretum una cum omnibus suis punctis, clausulis, conditionibus, et articulis, confirman[dum], approban[dum], ratifican[dum] duximus, ita ut praesentibus, confirmamus, approbamus, ratificamus, atque id iam vim et effectum suum / sortiri debere perpetuo et in aevum decernimus. Accedente etiam ad eam rem consensu Serenissimi domini Sigismundi Augusti filii nostri charissimi, cui haec ipsa bona Chelmen[sis], Belzen[sis], et Rubieszovien[sis] donavimus. Quare man / damus vobis universis et singulis, vectigalium seu theloneorum nostrorum quorumcunque praefectis, in toto Regno et Dominiis nostris ubilibet constitutis, praecipue vero Camerarum, Chelmen[sis], Belzen[sis], et Rubieszovien[sis], / ut cum Cives et mercatores Leopolien[ses] omne illud forum, sive Graeci, sive Armenici ritus sint, ad commercia sua cum mercibus suis venerint, euni[que]demque eundem illic merces generis, speciei, vel materiei fuerint, nullum ab eis vectigal / sive theloneum exigatis, neque ab aliis exigi admittatis, sed eos libere, et absque omni molestia et impedimento ire, proficisci, et transire permittatis, et ab aliis permitti iubeatis. Quod si suspectum aliquem evidenti habueritis, quod / vel Leopolien[sis] Civis non sit, vel alienas merces vehat, eum non prius dimittatis, quam coram officio civitatis se et civem esse, et suas non alienas merces vehere iuramentum praestiterit, quo praestito libere et absque impe / dimento cum mercibus dimittatur omnibus. Secus non facturi pro fide vestra, et gratia nostra, et indignatione maiestatis. In cuius rei fidem et testimonium hoc scribi, sigilloque nostro communiri mandavimus. Datum Cracoviae feria / sexta ante festum sancti Galli proxima, Anno Domini, Millesimo Quingentesimo, Quadragesimo Secundo, Regni vero nostri anno trigesimo sexto. Sigismundus Rex subscripsit [Plika / podwinięcie:] [Podpis:] Sigismundus Rex ss. [Pieczęć:] [Woskowa pieczęć koronna Zygmunta I w metalowej puszce, podwieszona na biało-czerwonym jedwabnym sznurze przewleczonym przez plikę; w tarczy herb Korony i Litwy, w otoku napis:] SIGISMVNDVS DEI GRA[TIA] REX POLONIE MAGNVS DVX LITVANIE [...] [Verso:] [XVII/XVIII w.:] Rubrica Secunda. Litt. B. Nro. 20mo. [Ręka współczesna:] 1542. [Nota z XVI w.:] Lib[er]tatio a solutio[n]e thelon[e]orum p[rae]sertim in Cameris Chelmen[si], Belzen[si] et Rubieszowien[si]. 1542. [Różne sygnatury archiwalne i numery:] 2. B. 20. | Fasc. 281 | Nro 57 | E | [parafa archiwalna]