Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/426 · 131-1-426-001

Nadanie króla Zygmunta I Starego dla Lwowa na wagę i postrzygalnię sukna

Zygmunt I Stary, król Polski i wielki książę litewski (Sigismundus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae etc.) Praeconsul et consules civitatis Leopoliensis (burmistrz i rajcy miasta Lwowa)
feria secunda in festo sancti Galli Confessoris Anno domini millesimo quingentesimo quadragesimo secundo, Regni autem nostri anno Trigesimo Sexto · Kraków (Cracoviae)

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

W imię Pańskie, amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Ponieważ uważamy, że rzeczą roztropnego Władcy jest w czasie pokoju myśleć o wojnie i umacniać te miejsca, w które uderzyć może siła wojenna, przeto my, Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej oraz elbląskiej, chełmińskiej i pomorskiej etc. pan i dziedzic, mając na względzie, że miasto Lwów jest położone w tych stronach, które wystawione są na rozmaite napaści wrogów, uznaliśmy za właściwe pobudzić je naszą szczególną szczodrobliwością do troski o własne umocnienie. A ponieważ w tym czasie nie nadarzyła się nam żadna inna szczególna sposobność wyświadczenia dobrodziejstwa temu miastu, uznaliśmy, że należy mu dać i przyznać przynajmniej to, czym cieszy się większość pozostałych miast, jako i dajemy i przyznajemy niniejszym na wieki: budynek czyli warsztat wagi, zwany pospolicie wagą, oraz postrzygalnię sukna, aby były przez burmistrza i rajców wspomnianego naszego miasta, obecnych i przyszłych, wieczyście trzymane, posiadane, użytkowane, spokojnie i pokojowo dzierżone z wszelkim prawem, własnością i zwierzchnictwem, jak również ze wszystkimi i poszczególnymi pożytkami i dochodami ze starodawna ze wspomnianych urzędów zwykłymi przypadać, oraz obracane na pożytek pospolity rzeczonego miasta Lwowa, jak wyda się najwłaściwsze. Tak aby nikt, jakiejkolwiek byłby godności i dostojeństwa, ani nawet my sami, ani nikt na nasz pożytek, nie ważył się w obrębie rzeczonego miasta lub na zewnątrz, na przedmieściu, wznosić jawnie lub potajemnie tego rodzaju warsztatów z uszczerbkiem bądź uszczupleniem czynszów lub korzyści miejskich, oraz aby nikt w prywatnych domach nie śmiał wykonywać wspomnianych czynności ważenia towarów i strzyżenia sukna pod karą utraty warsztatów oraz towarów ważonych lub strzyżonych. Lecz zawsze, ilekroć jakiekolwiek towary lub rzeczy w rzeczonym mieście Lwowie mają być ważone lub sukno strzyżone, w rzeczonych budynkach czyli warsztatach takie czynności, a nie gdzie indziej, mają być wykonywane, wedle dawnego zwyczaju i obyczaju, który od starodawna w rzeczonym mieście był zachowywany. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza została do niniejszego przywieszona. Działo się i dano w Krakowie, w poniedziałek w święto świętego Galla Wyznawcy, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego drugiego, a panowania naszego roku trzydziestego szóstego. W obecności wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa płockiego i podkanclerzego naszego Królestwa, oraz wspaniałych, czcigodnych i urodzonych: Jana hrabiego z Tarnowa, kasztelana krakowskiego i hetmana wielkiego wojsk naszego Królestwa, sandomierskiego, stryjskiego i lubaczowskiego starosty; Piotra Kmity hrabiego na Wiśniczu, wojewody krakowskiego i marszałka naszego Królestwa, krakowskiego, spiskiego, przemyskiego i kolskiego starosty; Mikołaja Wolskiego, kasztelana sandomierskiego i ochmistrza dworu Najjaśniejszej Małżonki naszej, sanockiego, lanckorońskiego, wiskiego i łomżyńskiego starosty; Seweryna Bonera z Balic, kasztelana i starosty bieckiego, żupnika, burgrabiego i wielkorządcy krakowskiego, a także oświęcimskiego, zatorskiego i rabsztyńskiego starosty; Erazma z Kretkowa, kasztelana brzeskiego; Jakuba Uchańskiego, kanonika krakowskiego i referendarza naszego; Stanisława Wolskiego, kanonika krakowskiego; Mikołaja Niszka z Wielkich Kończyc, łożniczego Najjaśniejszego pana Zygmunta Augusta, syna naszego najmilszego, łukomskiego i sokalskiego starosty; Augustyna Kotwicza, koniuszego naszego; oraz wielu innych dygnitarzy, urzędników, sekretarzy i dworzan naszych, szczerze i wiernie nam umiłowanych, świadków przy powyższym. [Podpis z lewej:] Samuel, biskup płocki i podkanclerzy, podpisał. [Nota kancelaryjna z prawej:] Relacja wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa płockiego i podkanclerzego Królestwa Polskiego. [Na odwrocie:] Zygmunta I o wadze i strzyżeniu sukna. 1542. S Nr 2 Fasc. 410 [Inne dawne noty regestowe i sygnatury, pieczęć tuszowa archiwum]

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

In nomine domini Amen. Ad perpetuam rei memoriam Quoniam prudentis Principis esse existimamus, ut pacis tempore de bello cogitet, et ea loca quibus vis belli vetneri potest muniat, ideo nos Sigismundus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Russiae, Prussiae, Masoviae, ac Elbingensis, Culmensis, Pomeraniaeque etc. dominus et heres, perspectum habentes quod civitas Leopoliensis in illis locis est sita, quae vario hostium impetui sunt exposita, propterea singulari eam liberalitate nostra, ad curam de munitione sui incitandam censuimus. Et quoniam hoc tempore nulla singularis occasio beneficientia alicuius nostrae erga illam civitatem oblata nobis est, duntaxat hoc illi dandum et concedendum, quo caeterae pleraeque civitates gaudent duximus, prout damus et concedimus per presentes in perpetuum, domum seu officinam ponderariam, quam vulgo pensam vocant, et tonsorinam pannariam, per praefatae civitatis nostrae Praeconsulem et consules praesentes et futuros perpetuo, cum omni iure domino et proprietate, cumque omnibus et singulis utilitatibus et proventibus, ex ipsis officiis antiquitus provenire solitis, tenend[am], habend[am], utifruend[am], quiete et pacifice possidend[am], ac in usum Reipublicae praedictae Civitatis Leopoliensis, prout melius videbitur expedire convertend[am]. Ita ut nemo cuiuscunque dignitatis et praeeminentiae existat, nec nos quidem aut aliquis in usum nostrum infra dictam civitatem vel extra in suburbio, huiusmodi officinas ex[str]uere publice vel privatim audeat, in praeiudicium vel diminutionem censuum aut comodorum civilium, utque nemo in privatis domibus officia praedicta ponderandi merces, et pannos tondendi exercere audeat, sub officinarum et rerum ponderatarum vel tonsarum privatione. Sed semper quotiescunque merces seu res aliquae in praedicta civitate Leopoliensi ponderari debent, aut pannus tondi, in praedictis domibus seu officinis talia officia, et non alibi exerceantur, pro more et consuetudine veteri qui antiquitus in praedicta civitate servatus est. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum est praesentibus subappensum. Actum et datum Cracoviae feria secunda in festo sancti Galli Confessoris, Anno domini millesimo quingentesimo quadragesimo secundo, Regni autem nostri anno Trigesimo Sexto. Praesentibus Reverendis in Christo patre domino Samuele maczieiowski Episcopo Plocensi et Regni nostri procancellario, et Magnificis, venerabilibus ac Generosis, Ioanne Comite in Tarnow Castellano Cracoviensi et Exercituum regni nostri magno, ac Sandomiriensi, Sfriensi, Lubaczowiensiq[ue] Capitaneo, Petro Kmita Comite in Wissnicze Palatino Cracoviensi, et Regni nostri marsalco, ac Cracoviensi, Scepusiensi, Przemisliensi, Colensiq[ue] Capitaneo, Nicolao Wolski Castellano Sandomiriensi et Serenissimae Coniugis nostrae Curiae magistro, Sanocensi, Lanczkorunensi, Visnensi ac Lomzensi Capitaneo, Severino Boner de Balicze Castellano et Capitaneo biecensi, Zuppario, Burgrabio ac magno procuratore Cracoviensi, ac Oswińczimensi, Zatoriensi, Rabstinensiq[ue] Capitaneo, Erasmo de Kretkow Castellano brestensi, Jacobo Uchanski Canonico Cracoviensi et referendario nostro, Stanislao Wolski Canonico Cracoviensi, Nicolao Missek de magna Kunczycze Serenissimi domini Sigismundi Augusti filii nostri charissimi Cubiculi praefecto, ac Lucomiensi, Sokaliensiq[ue] Capitaneo, Augustino Kotwicz stabuli nostri praefecto, Aliisque quamplurimis dignatariis, officialibus, Secretariis et aulicis nostris, Sincere et fidelibus nobis dilectis testibus circa premissa. [Podpis z lewej:] Samuel Eps[copus] Plocen[sis] et Vicecanc[ellarius] s[u]b[scripsit] [Nota kancelaryjna z prawej:] Relatio Reverendi in Christo patris domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Plocensis et R[egni] P[oloniae] vicecancellarii. [Verso:] Sigismundi 1mi Super Pensam et panni tonsuram. 1542. S N. 2 Fasc. 410 [Inne dawne noty regestowe i sygnatury, pieczęć tuszowa archiwum]

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w bardzo dobrym stanie. Na skręconym, dwubarwnym sznurze jedwabnym (biało-czerwonym) zawieszona w misce z wosku naturalnego pieczęć koronna (czerwony wosk) Zygmunta I Starego (z uszczerbionym otokiem).

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:24 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/426 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie