Przywilej króla Zygmunta I Starego darujący miastu Lwowu Młyn Piekarski

W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. My, Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, najwyższy książę Litwy, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej, chełmińskiej, elbląskiej i pomorskiej etc. pan i dziedzic, czynimy jawno brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim razem i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którzy powezmą o tym wiadomość. Że skoro mieszczanie nasi lwowscy wielkim nakładem i ogromnym [przygotowaniem] do odparcia napaści wrogów [...] znacznie bardziej niż dotąd [będzie]. My, chwaląc tę ich gorliwość i pragnąc uczynić ich w przyszłości jeszcze ochoczymi do tej sprawy, uznaliśmy za właściwe dać, darować, przyznać oraz pomienionemu miastu i zasłudze tegoż miasta wcielić i przyłączyć prawem dziedzicznym i wieczystym nasz młyn piekarzy, inaczej zwany Piekarskim, położony za bramą miasta Lwowa zwaną Krakowską, czyli jego trzecią miarkę wraz z całkowitym i pełnym dodatkiem sit mącznych, tam używanych, oraz wszelkimi dochodami ze wspomnianych pożytków w jakikolwiek sposób należnymi, obecnie tam istniejącymi lub w przyszłości jakimkolwiek kunsztem bądź ludzkim przemysłem wymyślonymi. Tak iż ani przez nas, ani przez najjaśniejszego syna i następców naszych, ani też przez kogokolwiek z ludzi rzeczony młyn lub jego trzecia miarka nie będą mogły być od samych rajców i mieszczan lwowskich oraz ich prawowitych następców, obecnych i przyszłych, na wieki wykupione. Jeśliby zaś kiedykolwiek my lub nasi następcy na nasz stół i potrzebę królewską przez zapomnienie jedynie pism nie zechcieli [...] wykupić lub na natarczywą prośbę i naleganie kogokolwiek z ludzi naszych stanów [...] ani nie dalibyśmy, ani nasi następcy nie daliby możności wykupu, niniejszym oświadczamy i postanawiamy, że nie powinno to mieć żadnej mocy ani znaczenia, lecz ten sam młyn, czyli jego trzecią miarkę, ze szczególnej naszej łaski i hojności wyżej wymienionym rajcom i mieszczanom lwowskim, obecnym i każdoczesnym, dajemy, darujemy, powierzamy nieodwołalnie i do tegoż miasta i jego prawa miejskiego [...] w ten mianowicie sposób, że rzeczeni rajcy i mieszczanie lwowscy, [zarządcy?] rzeczonego młyna, obecni i w przyszłości następujący, nie będą zobowiązani ani powinni odpowiadać i oczyszczać się w jakichkolwiek sprawach i krzywdach przed nikim innym, jak tylko przed swoim lwowskim urzędem miejskim, wcielamy i przyłączamy na zawsze i na wieki, z wszelkim prawem, panowaniem i własnością, niczego dla nas i naszych następców w samym młynie lub jego trzeciej miarce i innych jego przynależnościach z prawa, panowania i własności zgoła nie zastrzegając, lecz to wszystko na tychże rajców i mieszczan lwowskich w pełni i całkowicie przelewając; do trzymania, posiadania i dzierżenia, użytkowania, sprzedawania, darowania, zbywania, zamieniania, spokojnego i niezakłóconego zachowania oraz obracania na pożytki swoje i swoich następców tudzież rzeczonego miasta Lwowa wedle upodobania, na zawsze i na wieki, przez samych rajców i mieszczan lwowskich, obecnych i po wieczne czasy przyszłych, rzeczonego młyna zwanego Piekarskim lub jego trzeciej miarki, z wszelkim prawem, panowaniem i własnością oraz z całkowitym wyżej wspomnianych sit mącznych wyżej rzeczonemu [młynowi] dodatkiem i dochodami, jak też z wszelkimi pożytkami, owocami, czynszami, ogrodami, łąkami i ogólnie ze wszystkimi razem i poszczególnymi przynależnościami, dochodami i korzyściami, bez żadnego zgoła wyjątku, tak jak z dawna przez innych posiadaczy tego młyna było trzymane i posiadane. Jeśliby zaś my lub najjaśniejszy syn i następcy nasi tenże młyn, zanim sami rajcy i mieszczanie lwowscy doszliby do jego realnego i faktycznego posiadania i objęli go, komukolwiek z ludzi dali bądź dali możność wykupienia, albo my sami lub najjaśniejszy syn i nasi następcy na nasz użytek i potrzebę za nasze pieniądze zechcielibyśmy lub zechcieliby wykupić, wówczas to wszystko z mocy niniejszej naszej darowizny uznajemy za nieważne i pozbawione mocy. Chcemy bowiem, zastrzegamy i postanawiamy [...], do czego na wiarę i świadectwo przywieszona została nasza pieczęć, że to nasze nadanie i darowizna w obu przypadkach ma pozostać dla tychże mieszczan lwowskich nienaruszona i całkowita, bez względu na upływ czasu, i że to im lub tej naszej darowiźnie i przywilejowi w niczym nie zaszkodzi ani nie pozbawi praw przywileju z tego powodu, iż od razu [...] nie przystąpili do posiadania i go nie objęli. Działo się i dano w Krakowie, w środę w wigilię Obrzezania Pańskiego, Roku tegoż Tysiąc Pięćset Czterdziestego Czwartego, panowania naszego roku trzydziestego ósmego. W obecności czcigodnego pana, wielebnych w Chrystusie ojców, panów: Piotra Gamrata, arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego i prymasa oraz biskupa krakowskiego, Samuela Maciejowskiego, biskupa płockiego i podkanclerzego naszego Królestwa, Andrzeja Zebrzydowskiego, biskupa kamienieckiego, a także wielmożnych, urodzonych i czcigodnych: Piotra Kmity, hrabiego na Wiśniczu, wojewody i starosty krakowskiego, najwyższego marszałka naszego Królestwa oraz starosty spiskiego, przemyskiego i kolskiego, Jana z Tęczyna, wojewody sandomierskiego, marszałka dworu naszego, starosty lubelskiego i lelowskiego, Mikołaja z Woli [Wolskiego], [kasztelana] sandomierskiego i ochmistrza dworu najjaśniejszej małżonki naszej najmilszej oraz starosty sanockiego, łęczyckiego i wiskiego, Piotra Opalińskiego, [kasztelana] gnieźnieńskiego i ochmistrza dworu najjaśniejszego pana Zygmunta Augusta, syna naszego najmilszego, oraz starosty kościańskiego, kcyńskiego i olsztyńskiego, Spytka z Tarnowa, [kasztelana] wojnickiego i podskarbiego naszego Królestwa oraz starosty brzeźnickiego, krzepickiego i krzeszowskiego, Seweryna Bonera z Balic, zupnika, wielkorządcy i burgrabiego krakowskiego oraz starosty oświęcimskiego, Andrzeja Tęczyńskiego, kasztelana i starosty rawskiego, Tomasza Sobockiego, wojskiego łęczyckiego, burgrabiego krakowskiego, Krzysztofa [Tassillatori?], starosty rawskiego, Jana Ciężkowskiego, podkomorzego ziemskiego krakowskiego, Marcina Wolskiego, wojskiego i burgrabiego krakowskiego, łożniczego naszego oraz starosty zakroczymskiego i błońskiego, Stanisława Borka, doktora obojga praw, dziekana, Andrzeja Czarnkowskiego, scholastyka, Stanisława Wolskiego, kustosza, Stanisława Hozjusza, doktora obojga praw, kanonika – krakowskich, Jana Przerembskiego, kanonika płockiego i kruszwickiego, naszych sekretarzy, Mikołaja Mniszewskiego, stolnika krakowskiego, Augustyna Kotwicza, chorążego nadwornego i koniuszego naszego, Hieronima Staszkowskiego, mistrza kuchni naszej, i wielu innych naszych dygnitarzy i urzędników, wiarogodnych świadków. Dano przez ręce wyżej wymienionego wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela, biskupa płockiego i podkanclerzego naszego Królestwa, szczerze nam miłego. [Podpisy pod tekstem:] [Po lewej:] Samuel, biskup płocki i podkanclerzy, jak wyżej. [Po prawej:] Relacja najprzewielebniejszego i wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, z Bożej i Stolicy Apostolskiej łaski biskupa płockiego i podkanclerzego naszego Królestwa. [Pieczęć:] [Pieczęć większa koronna Zygmunta I Starego wyciśnięta w czerwonym wosku, w misce z wosku naturalnego, zawieszona na plecionym sznurze jedwabnym (nici białe, zielone, czerwone)]. [Verso:] [Czerwonym tuszem:] Rubryka czwarta / Litera D. Nr 18 / 19 18 [Inne ręce:] Przywilej Zygmunta Pierwszego na Młyn piekarzy miastu darowany i wcielenie rzeczonego królewskiego [młyna] do miasta Przy rzeczonej Bramie 1544 Litera D 22 Zarejestrowano

IN NOMINE DOMINI AMEN Ad perpetuam rei memoriam. Nos Sigismundus dei gratia REX Poloniae, supremus Dux Lithuaniae, necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Culmensis, Elbingensis, Pomeraniaeque etc. dominus et haeres, Notum facimus tenore praesentium universis et singulis praesentibus et futuris harum notitiam habituris. Quod cum cives nostri Leopolienses magno sumptu immanique ad sustinendos hostium insultus instructione multo quam antea futura sit. Nos hoc illorum studium commendantes ac alaciores eos ad eam rem in posterum efficere cupientes, Ipsis molendinum nostrum pistorum alias piekarski nuncupatum extra portam civitatis Leopolien[sis] dictam Cracowska consisten[tem] seu illius terciam mensuram una cum totali et plenaria de cribris farnalibus, illic municipatis accessione et proventibus quibusvis ab eisdem proventibus quomodolibet spectatis nunc istic existentibus vel post quamvis arte vel industria humana excogitandis in ius hereditarium et perpetuum dandum, donandum, concedendum, et dictae civitati et m[e]ritae illius civitatis incorporandum et annectendum existimavimus. Ita quod neque a nobis neque a serenissimo filio et successoribus nostris, neque etiam a quoquam hominum de dicto molendino seu eius tercia mensura ipsi consules et cives Leopolienses, et eorum successores legitimi praesentes et futuri in perpetuum redimi possint. Quod si vero nos vel successores nostri pro mensa nostra et necessitate regia per oblivionem tantum literarum non ad redimere voluerimus aut voluerint vel ad importunam petitionem et instantiam alicuius hominum nostrorum statuum [...] neque redimere de potestate dederimus aut successores nostri dederint, nullius roboris esse debere aut momenti praesentibus declaramus et decernimus, sed hoc ipsum molendinum seu terciam ipsius mensuram speciali nostra gratia et munificentia praefatis consulibus et civibus Leopoldiensibus modernis [et] pro tempore existen[tibus] damus, donamus, conferimus irrevocabiliter et a[c] eisdem civitati et iuri eius civili biscebris [= viczebriis?] sic videlicet quod praefati consules et cives Leopoldienses dicti molendini barbires praesentes et post futuri nemini tenebuntur ac debebunt alibi solum coram officio civili eorum Leopolien[si] pro quibuscu[n]q[ue] causis et iniuriis respondere ac se iustificare incorporamus et annectimus perpetuo et in aevum, cum omni iure, dominio et proprietate, nihil nobis et successoribus nostris in ipso molendino seu eius tercia mensura et aliis suis accessionibus iuris dominii et proprietatis penitus reservan[do], sed totum illud in eosdem consules et cives Leopoldienses plenarie ac integre transfundendo, per ipsos consules et cives Leopolienses praesentes et posthac omni tempore futuros dictum molendinum Piekarski nuncupatum seu illius terciam mensuram, cum omni iure, dominio et proprietate cumq[ue] totali praenominatorum cribrorum farnalium praedicto dictorum accessione et proventibus, nec non cum omnibus utilitatibus, fructibus, redditibus, hortis, pratis et generaliter cum universis et singulis attinentiis, obuentionibus ac emolumentis nullis penitus exceptis, ita quemadmodum per alios molendini ipsius possessores antiquitus fuit tentum et possessum, tenend[um], habend[um] et possidendum, utifruendum, vendendum, donandum, alienandum, commutandum pacifice et quiete obtinendum, ac ad usus suos et suorum successorum dictaeque civitatis Leopoldiensis bene placitos convertendum, perpetuo et in aevum. Quod si vero nos aut serenissimus filius, successoresq[ue] nostri boccum [= hoc cum] molendinum antequam ad illius possessionem realem et actualem ipsi consules et cives Leopolienses pervenerint, amiq[ue] acceperint vel uni alicui hominum dederimus vel redimendi potestatem fecerimus, vel nos ipsi seu serenissimus filius successoresq[ue] nostri pro usu et necessitate nostra pecuniis nostris redimere voluerimus aut voluerint, extunc ea omnia nulla esse et invalida ob hanc praesentem donationem nostram declaramus. Concessionem enim hanc nostram et donationem in utrumq[ue] eventum salvam et integram diuturnitate data minime obstante ipsis Leopoldiensibus civibus esse et neq[ue] hoc illis aut huic donationi et privilegio nostro aliquod nocere abiudicariq[ue] privilegii per hoc quod statim coram quo meis sunt praesentibus coercita possessionem non adierint acceperintq[ue] obire et allegare debere, volumus, cauemus et decernimus biscebris nostris quibus in fidem et testimonium sigillum nostrum est appensum. Actum et dat[um] Cracoviae feria quarta in vigilia Circumcisionis domini Anno eiusdem Millesimo Quingentesimo Quadragesimo Quarto, Regni nostri anno trigesimo octavo, Praesentibus R[everen]do domino Reverendo in Christo patribus dominis Petro de Gamratis Archiepiscopo Gnesnen[si] Legato nato et Primate et Episcopo Cracoviensi, Samuele Macziowski Plocensi et Regni nostri Vicecancellario, Andrea Zebrzidowski Camenecen[si] Episcopis, necnon Magnificis, Generosis ac venerabilibus, Petro Kmita comite in Vyssnycze Palatino et capitaneo Cracoviensi Regni nostri supremo Marsalco ac Scepusien[si], Premislien[si], Colensiq[ue] capitaneo, Joanne de thenczin Palatino Sandomiriensi Marsalco curiae nostrae, Lublinensi Leolomiensiq[ue] capitaneo, Nicolao de Volia Sandomiriensi et serenissimae consortis nostrae charissimae Curiae magistro et Sanocensi, Lanciciensi, Visnensiq[ue] capitaneo, Petrole Opalenycz Gnesnensi et serenissimi domini Sigismundi Augusti filii nostri charissimi curiae magistro et Costensi Kenkensi Olstinensiq[ue] capitaneo, Spithcone de tharnow Voiniciensi et Regni nostri thezaurario ac Brzesnicensi Krzepiciensi Krzeszovviensiq[ue] capitaneo, Severino Boner de Balijce Za[t]orien[si] Zuppario, burgrabio et magno procuratore Cracoviensi ac Ozviencimensi Cap[ita]neo, Andrea Tenczinski Ravensi et Cap[ita]neo Castellano, Thoma Soboczski tribuno Lanciciensi Burgrabio Cracoviensi, Christophoro Tassillatori[?] et capitaneo Ravensi, Joanne Cziezkowski Succamerario terrestri Cracoviensi, Martino Volski tribuno et burgrabio Cracoviensi cubiculi nostri praefecto et Zakroczimen[si] Blonensiq[ue] capitaneo, Stanislao borek iuris utriusq[ue] doctore Decano, Andrea Czarnkowski Scholastico, Stanislao Wolski Custode, Stanislao Hosio Juris utriusq[ue] doctore Canonico Cracoviensibus, Joanne Przerembski Canonico Plocensi et Krusswyciensi Secretariis n[ost]ris, Nicolao Missechowski Dapifero Cracoviensi, Augustino Kotwicz Curiae vexillifero et stabuli nostri praefecto, Hieronymo Staszkowski coquinae nostrae magistro et aliis quamplurimis dignatariis et officialibus n[ost]ris testibus fidedignis. Datum per manus praefati Reverendi in Christo patris domini Samuelis Episcopi Plocensis et Regni nostri Vicecancellarii syncere nobis dilecti. [Podpisy pod tekstem:] [Po lewej:] Samuel Ep[iscopu]s Plocen[sis] et Vicecancell[arius] s[u]p[ra] [Po prawej:] Relatio Reverendissimi et reverendi in Christo patris domini Samuelis Macieiovvski Dei et Apostolicae Sedis gratia Episcopi Plocen[sis] et Regni nostri Vicecancellarii. [Pieczęć:] [Pieczęć większa koronna Zygmunta I Starego wyciśnięta w czerwonym wosku, w misce z wosku naturalnego, zawieszona na plecionym sznurze jedwabnym (nici białe, zielone, czerwone)]. [Verso:] [Czerwonym tuszem:] Rubrica Quarta / Lit[er]a D. No 18vo / 19 18vo [Inne ręce:] Sigismundi Primi Privilegium pro Molendino pistorum Civitati donato et incorporat[ione] d[ic]ti Regio Civitati Ad d[ictam] Portam 1544 Litera D 22 Reg[est]rata