Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/442 · 131-1-442-001

Dekret króla Zygmunta I Starego zakazujący handlu i szynku na przedmieściu krakowskim Lwowa

Zygmunt I Stary, król Polski i wielki książę litewski Mieszczanie i przedmieszczanie lwowscy (przedmieście przed Bramą Krakowską)
feria secunda ante festum Ascensionis Dominice proxima Anno eiusdem Millesimo Quingentesimo Quadragesimo Sexto, Regni vero nostri quadragesimo · Kraków

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór na korzyść miasta Lwowa, zakazując przedmieszczanom z przedmieścia krakowskiego oraz podzamcza wyszynku trunków i prowadzenia wolnego handlu. Dokument potwierdza dawniejsze dekrety, ogranicza dopuszczalną liczbę rzemieślników na przedmieściu do wyznaczonych limitów i nakłada na przedmieszczan wieczne milczenie.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

[Z]YGMUNT, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim i każdemu z osobna, komu to należy wiedzieć, którzy powezmą wiadomość o niniejszym [dokumencie], jak to gdy przedmieszczanie z przedmieścia zwanego przed bramą Krakowską odnieśli się do nas, jakoby obywatele nasi lwowscy nie zezwalali im i bronili szynkować jakiekolwiek piwa, płyny i trunki, oraz urządzać targi i prowadzić handel. A my wówczas poruszeni takimi skargami rzeczonych przedmieszczan z podzamcza lwowskiego, chcąc w tej sprawie zostać pełniej poinformowani, powierzyliśmy [wyprawienie?] w tym celu pewnym naszym komisarzom [...], aby oni między wspo[...] stronami w tej sprawie rozpoznali, [lecz strony] nie uległy, lecz od ich sądu do nas się odwołały i apelowały; dlatego [...] tenże termin ich apelacji do nas [...], gdy rzeczeni przed nami z jednej [...] stawiając się, tak rzeczeni przedmieszczanie z podzamcza, wznawiając swoją skargę i wniosek przeciwko owym mieszczanom lwowskim, znowu się użalali, w jaki sposób z rzeczoną krzywdą lwowską mieliby nie być dopuszczeni do szynkowania wspomnianych piw i wszelkich innych trunków oraz płynów, ani targów i handlu, i rzemiosł uprawiać, a sami wspomniani mieszczanie lwowscy odbierali im i [...] wszelką możność zarobkowania sąsiadom, chociaż oni także są poddanymi naszymi, na Zamku [...] zwykli i obowiązani pracować, a także pewne ciężary zamkowe ponosić; [stronie] zaś rzeczonych mieszczan lwowskich nakazawszy, przedłożyli przywileje naszych poprzedników miastu lwowskiemu nadane, [komisji?]. A także [okazano] list naszego dekretu między nimi a wspaniałym Stanisławem z Chodcza [...] starostą od i w sprawie [...], podczas gdy sami przedmieszczanie z podzamcza nie przedłożyli żadnych przywilejów oprócz samych słów. My przeto, rzecz samą pilnie rozważywszy, z wyroku naszych doradców, a także według przywilejów miasta Lwowa i dekretów naszych [...] rozstrzygamy oraz wyrokiem brzmieniem niniejszego postanawiamy, że odtąd i po wieczne czasy na przedmieściach przed rzeczoną bramą Krakowską i na podzamczu żadne zgoła karczmy i szynki czyli wyszynki piw lub jakichkolwiek innych trunków i napojów ku uszczerbkowi wspomnianego miasta Lwowa nie powinny być ani powstawać. I że tamże pod zamkiem lwowskim żadne targi, sprzedaże, obroty handlowe ani towary przez samych mieszkańców podzamcza i innych ludzi nie mają być prowadzone, ani żadne nowości wprowadzane, ani inni rzemieślnicy trzymani i osadzani, z wyjątkiem dwóch krawców, dwóch szewców, dwóch kowali i ilu mogłoby być garbarzy oraz drobnych garncarzy, którzy zwykli wyrabiać lub lepić, z wyłączeniem większych [możności/przedsięwzięć], według dawnego zwyczaju tamże uznawanego i przestrzeganego. I według przedmianowanego naszego dekretu, przed nami przez samych mieszczan lwowskich przedłożonego, który to aprobujemy i potwierdzamy. I w sprawie samej rzeczonym przedmieszczanom podzamcza lwowskiego nakładamy wieczne milczenie za pośrednictwem tego naszego wyroku. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego została przywieszona. Działo się i dano w Krakowie, w poniedziałek przed najbliższym świętem Wniebowstąpienia Pańskiego, roku tegoż tysiąc pięćset czterdziestego szóstego, panowania zaś naszego czterdziestego. Samuel, biskup krakowski i podkanclerzy [własną ręką] [Nota relacyjna po prawej:] Za relacją Najprzewielebniejszego w Chrystusie Ojca, Pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego i podkanclerzego Królestwa Polskiego. [Parafa kancelaryjska] [Pieczęć:] [Mniejsza pieczęć koronna Zygmunta I Starego w misce woskowej na pasku pergaminowym przewleczonym przez plicę dokumentu]. [Verso:] [1] Nr S. 6 [2] Nr 6 [3] 1546 [4] A.D. J[...] [5] Do wiązki 217 [6] [Regest łaciński:] Rozstrzygnięcie [...] mieszczan lwowskich przeciwko przedmieszczanom z podzamcza [...] 1546. [7] [Okrągła pieczęć tuszowa archiwum].

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

[S]IGISMVNDVS Dei gratia Rex Polonie, Magnus Dux Lithvanie, Russie, Prussie, Masovie etc. dominus et heres. Significamus tenore praesentium quibus expedit universis et singulis harum notitiam habituris, quomodo dum suburbani de suburbio ante portam Cracoviensem nuncupatam existentes ad nos retulissent, quomodo cives nostri Leopolien[ses] cerevisias quascunque liquores et potus propinare, foque et negociaciones eis exercere non permitterent, defenderent. Et nos protunc ipsorum suburbanorum subcastren[sium] Leopolien[sium] huiusmodi querelis permo[ti], volentesque in hac re plenius informari, [mittendos?] ad id certos nostros commissarios [...] commiserimus, quatenus ipsi inter partes p[...]tas de ea re cognoscerent, non patierentur verum ab eorum foro ad nos revocassent et appellassent, quare [removente?] ipso termino appellationis eorum ad no[s...] praefatis coram nobis ab una [...] comparentibus, tam praefati suburbani subcastren[ses] suam querimoniam et propositionem innovantes contra ipsos cives Leo[polien]ses denuo quererentur, quomodo a dictis causis Leopolien[sibus] dictas cerevisias et alios quoscunque potus et liquores propinare, et neque fora mercanciaque et artificia exercere admitterentur, ipsique dicti cives Leopolien[ses] eis omnem vicinis querendi rationem adimerent et [lauderent?], cum ipsi etiam sint subditi nostri q[...] Arcem laborare certa denique onera castri obire soliti sint et tenerentur, iniunctis vero eorundem civium Leopolien[sium] Praedeceßorum nostrorum Privilegia civitati Leopolien[si] concessa, comm[issi]on[is?] exhibuissent. Et siquidem literas Decreti nostri inter eos et Magnificum Stanislaum de Chodecz [...] capitaneum de et super [...] suburbanis ipsis subcastren[sibus] nulla Privilegia praeter verba sola adferentibus. Nos itaque re ipsa diligenter examinata, ex sententia consiliariorum nostrorum, ac iuxta Privilegiis civitatis Leopolien[sis] et decretorum nostrorum [...] decernimus atque sententia tenore praesentium decernendo, quod deinceps et temporibus perpetuis in suburbiis ante portam Cracoviensem dictam, et subcastrio, nulle omnino taberne et propinationes seu cauponaria cerevisiarum aut aliarum quarumvis potuum et liquorum in destitutionem civitatis praefate Leopolien[sis] esse fierique debent. Et quod ibidem sub castro Leopoliensi nulla fora venditiones, negociaciones vel mercimonia per ipsos Subcastren[ses] et alios homines exerceri et neque nove adinvenciones institui, et neque alii artifices teneri ac seinari, nisi duo sartores, duo sutores, duo fabri, et quotquot esse poterint cerdones et ollifices minores elaborare vel cohignare solent, esse debebunt, maioribus [fa-]cultibus exceptis, iuxta antiquam consuetudinem ibidem sentam et servatam. Et secundum p[re]nominatum Decretum nostrum coram nobis per ipsos cives Leopolien[ses] productum, quod nos approbamus et confirmamus. Et in re ipsa dictis suburbanis subcastren[sibus] Leopolien[sibus] perpetuum silencium imponimus hac nostra sententia mediante. In cuius fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Actum et Datum Cracoviae feria secunda ante festum Ascensionis Dominice proxima Anno eiusdem Millesimo Quingentesimo Quadragesimo Sexto, Regni vero nostri quadragesimo. Samuel Eps Crac[oviensis] et Vicecanc[ellarius] [manu propria] [Nota relacyjna po prawej:] Ad relationem Reverendissimi in Christo patris Domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Cracoviensis et Regni Poloniae Vicecancellarii. [Parafa kancelaryjska] [Pieczęć:] [Mniejsza pieczęć koronna Zygmunta I Starego w misce woskowej na pasku pergaminowym przewleczonym przez plicę dokumentu]. [Verso:] [1] N: S. 6 [2] N: 6 [3] 1546 [4] A.D. J[...] [5] Ad Fasc. 217 [6] [Regest łaciński:] Determinatio [...] civium Leopolien[sium] contra suburbanos subcastrenses [...] 1546. [7] [Okrągła pieczęć tuszowa archiwum].

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w stanie dobrym; w górnej części wzdłuż zgięć widoczne ubytki pergaminu i ślady zawilgocenia/zacieku z częściową utratą tekstu w wersach 2–4. Na plicy zachowana woskowa pieczęć koronna (czerwony wosk w misce z ciemnego wosku) zawieszona na pasku pergaminowym. Wpis biskupa krakowskiego i podkanclerzego koronnego Samuela Maciejowskiego wraz z notą relacyjną.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:24 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/442 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie