Wyrok króla Zygmunta I Starego w sporze o wykup młyna zimnowodzkiego pod Lwowem

ZYGMUNT, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym listem wszystkim, których to dotyczy. Ponieważ za zasługi wobec nas burmistrza, rajców i mieszczan naszego miasta Lwowa daliśmy im prawem dziedzicznym nasz młyn zimnowodzki, położony przed Bramą Krakowską miasta Lwowa, który to szlachetni Kazimierz i Stanisław Hynkowie obecnie posiadają, oraz daliśmy im moc wykupienia tegoż młyna z rąk tychże posiadaczy; a do tej sprawy wyznaczyliśmy naszych komisarzy, przed którymi, gdy z pozwu owych burmistrza, rajców i mieszczan lwowskich jako rzeczonych dziedziców młyna ciż Kazimierz i Stanisław Hynkowie stanęli, ów Kazimierz Hynek przedłożył listy dożywocia, które mu nadaliśmy, a które wcześniej zostały przez nas jemu dane, nim prawo dziedziczne tegoż młyna burmistrzowi, rajcom i mieszczanom lwowskim przyznaliśmy. Z tego względu nasi komisarze, zauważywszy to i nie uważając za należące do nich orzekanie o naszych listach, odesłali strony do naszego Majestatu. Gdy te stanęły przed nami, sami mieszczanie lwowski, powodowie, dowodzili, że owi Kazimierz i Stanisław Hynkowie, tenutariusze rzeczonego młyna, bez względu na dożywocie nadane na to samemu tylko Kazimierzowi przez nasz Majestat Królewski, winni przyjąć od nich jako od dziedziców rzeczonego młyna pieniądze uzyskane i zawarte w listach oryginalnych, jako że Stanisław Hynek nie posiada żadnego dożywocia w swojej części rzeczonego młyna. Pozwany zaś Kazimierz Hynek wywodził, że zachowuje się go w dożywociu rzeczonego młyna z tego względu, iż posiada go sam, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek podziału z bratem. My przeto, wysłuchawszy sprawy poprzez ich wnioski i odpowiedzi oraz przejrzawszy akta komisarzy i listy obu stron, za zgodą i zdaniem naszych doradców rozsądziliśmy i niniejszym listem rozsądzamy: skoro szlachetnemu Kazimierzowi Hynkowi wcześniej daliśmy prawo dożywocia na tymże młynie zimnowodzkim, niż prawo dziedziczne tegoż młyna miastu, burmistrzowi, rajcom i naszym mieszczanom lwowskim, to sam tylko Kazimierz Hynek w jego posiadaniu winien pozostać aż do ostatnich chwil swego życia i dopóki ów Kazimierz żyć będzie, [młyn] nie może być od niego wykupiony. Gdy zaś ów Kazimierz zejdzie z tego świata, wtedy dopiero mieszczanie lwowski jako dziedzice będą mieli prawo czyli moc wykupienia tegoż młyna od jego następców, zgodnie z wieczystą darowizną im przez nas przyznaną, którą w swej mocy zachowujemy i chcemy, aby w całości swych punktów, klauzul i warunków była nienaruszona, oraz orzekamy, że nie może jej uchylić jakiekolwiek inne pismo, z jakiejkolwiek przyczyny nadane innemu człowiekowi przez nas i naszych następców. Którym to burmistrzowi, rajcom i mieszczanom lwowskim, jako prawdziwym dziedzicom rzeczonego młyna – których za prawdziwych jego dziedziców niniejszym dekretem ogłaszamy i uznajemy – następcy tegoż Kazimierza Hynka, po przyjęciu sumy prawomocnie wpisanej w oryginalnych listach na tenże młyn, będą obowiązani ustąpić i zrezygnować z jego posiadania bez jakiegokolwiek sprzeciwu, sporu i zwłok, nie wnosząc żadnych apelacji, oraz oddać go i w posiadanie wprowadzić. Stanu którego to młyna szlachetny Kazimierz Hynek nie powinien pogarszać, lecz zachować go w całości i nienaruszonym. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego została przywieszona. Dan w Krakowie, w czwartek przed Niedzielą Palmową, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego siódmego, panowania zaś naszego roku czterdziestego pierwszego. Samuel, biskup krakowski, własną ręką. [Nota kancelaryjna:] Relacja Przewielebnego w Chrystusie Ojca, Pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego i podkanclerzego Królestwa Polskiego. [Pieczęć: na pasku pergaminowym zawieszona pieczęć koronna w woskowej misce.] [Verso:] Dekret z okazji młyna zimnowodzkiego między miastem a Kazimierzem Hynkiem 1547. 1547. Numer 7. Skrzynia 15. R.

SIGISMVNDVS Dei gratia REX Poloniae supremus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae etc[etera] dominus et haeres. Significamus praesentibus literis quorum interest vniversis. Cum promeritis in nos Proconsulis, Consulum, et Civium Civitatis nostrae Leopoliensis dedissemus illis Molendinum nostrum Zymnowodzky ante portam Civitatis Leopoliensis Cracovien[sem] constitutum, Jure haereditario, quod Generosi Kazimirus et Stanislaus Hynkowie pro nunc possident, potestatemque fecissemus illis, hoc ipsum Molendinum de manibus ipsorum possessorum redimendi. Et ad eam rem Commissarios nostros designassemus coram quibus ex per ipsos Proconsulem, Consules et Cives Leopolienses vti dicti Molendini haeredes, ipsi Kazimirus et Stanislaus hynkowie cittati comparuissent, produxit ipse Kazimirus hinck Admitalitatis literas, quas sibi concessimus, quae prius datae a nobis illi fuerant quam Jus haereditarium eiusdem Molendini Proconsuli, Consulibus Civibusque Leopoliensibus concessimus. Quare Commissarij nostri amaduersa, quandoquidem ad se pertinere non existimarent de literis nostris decernere, partes ad M[ajesta]tem nostram remiserunt: quae cum coram nobis comparuissent deducebant ipsi Cives Leopolienses Actores, ipsos Kazimirum et Stanislaum Hynki Tenutarios dicti Molendini no[n] obstante Admitalitate soli tantum Kazimiro ad hoc data per M[ajesta]tem nostram Regiam recipere pecunias per eos in literis originalibus habitas et contentas tanquam ab haeredibus dicti Molendini debere, ex quo Stanislaus hynek nullam Admitalitatem in sorte sua dicti molendini habet. Kazimirus vero hynck cittatus allegabat, se co[n]servari in Admitalitate dicti Molendini ex quo illud possidet solus nulla habita cum fratre divisione. Nos itaque auditis causam per eorum propositionibus et responsis ac Actis Commissariorum literisque partis vtriusque revisis, de consensu et sententia Consiliariorum nostrorum decrevimus, Decernimusque praesentibus literis, quandoquidem Generoso Kazimiro hinck prius Jus Admitalitatis in eo ipso Molendino Zymnowodzki quam Jus haereditarium eisdem Molendini Civitati Proconsuli Consulibus Civibusque nostris Leopoliensibus dedissemus, ipsum solum Kazimirum hyneck in possessione illius ad vita eius extrema tempora permanere debere, neque illud quam diu ipse Kazimirus vixerit redimi ab eo posse. Cum vero ipse Kazimirus ex hac luce sublatus fuerit, tum demum Cives Leopolienses vti haeredes redimendi eiusdem Molendini a Successoribus illius habebunt seu potestatem secundum donationis perpetuitatis illis a nobis concessam, quam in suo robore conservamus firmamque in omnibus eiusdem punctis, clausulis et conditionibus esse volumus, neque derogari illi posse aliis quibuscunque literis, ex quacunque causa alteri homini a nobis et Successoribus nostris concessis decernimus. Quibus quidem Proconsuli Consulibus Civibusque Leopoliensibus vti haeredibus veris dicti Molendini quos veros haeredes eiusdem decreto praesenti declaramus et decernimus, Successores ipsius Kazimiri hynek accepta summa literis originalibus in eo ipso Molendino legittime inscripta, cedere ac condescendere possessione illius sine vlla contradictione et controversia dilacionibusque, apellationes nullas faciendo, dare et admittere tenebuntur. Cuius quidem Molendini conditionem deteriorem Generosus Kazimirus hinck facere non debebit, sed illud salvum et integrum conservabit. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Dat[um] Cracoviae feria Quinta ante Dominicam Ramispalmarum. Anno Domini Millesimo Quingentesimo Quadragesimo septimo, Regni vero n[ost]ri Quadragesimo primo. Samuel Ep[iscopu]s Crac[oviensis] m[anu] p[ropr]ia [Nota kancelaryjna:] Relatio Reverendissimi in Christo patris Domini Samuelis Macieyowski Epi[scopi] Cracovien[sis] et Regni Poloniae Vicecell[ari]ij. [Pieczęć: na pasku pergaminowym zawieszona pieczęć koronna w woskowej misce.] [Verso:] Decretum occasione molendini Zymnowodzki inter civitatem et Kazimiri Hynek 1547 1547mo N[um]ro 7mo arca 15 R