Zatwierdzenie ugody mieszczan lwowskich z Mikołajem z Sieniawy o cło w Haliczu

ZYGMUNT, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim razem i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którym to wiedzieć należy. Iż chociaż w niedawno minionych czasach, mając wzgląd na prawa i przywileje miastu naszemu lwowskiemu przez świętej pamięci boskich poprzedników naszych, sławnych królów Polski, nader szczodrobliwie darowane i nadane, a przez nas tymże z łaskawości naszej wysokości zaaprobowane i potwierdzone, na mocy których sławetni burmistrz, rajcy, mieszczanie oraz mieszkańcy miasta Lwowa wszelkich obrządków są uwolnieni i zgoła całkowicie zwolnieni od uiszczania jakichkolwiek ceł i myt od wołów, wypasu [?] i jakiegokolwiek rodzaju oraz gatunku towarów i spraw handlowych gdziekolwiek w obrębie i w granicach Królestwa i włości naszych; to jednak ponieważ częstokroć sami burmistrz, rajcy i mieszczanie czyli kupcy nasi lwowscy skarżyli się nam, jakoby wielmożny Mikołaj z Sieniawy, wojewoda bełski, polny wojsk Królestwa naszego, a także kołomyjski i halicki starosta, wbrew temuż naszemu nadaniu oraz rozlicznym nakazom wydanym do niego w tejże sprawie, w Haliczu – gdzie nie ma cła głównego, lecz tylko od wozu towarami nałożonego i obciążonego – od samych mieszczan i kupców lwowskich wbrew ich wolnościom pobierał samowolnie od towarów i rzeczy ich myta, których prawnie pobierać nie powinien, wywodząc, że jeśliby tego rodzaju cło od samych mieszczan lwowskich tamże w Haliczu miało mu odpaść, nie wystarczyłoby mu na opłacenie dzierżawy, którą zwykł corocznie z tego starostwa halickiego nam uiszczać. Z tego też względu usilnymi prośbami zabiegał u tychże rajców i mieszczan lwowskich, postulując, aby – z zachowaniem ich praw i wolności, na mocy których tak jak od wszystkich innych i pojedynczych [ceł] w obrębie i w granicach Królestwa i włości naszych, tak i od opłaty owego halickiego cła od wozów nałożonych są wolni i zwolnieni – wyrazili zgodę, by mógł on tylko w tym czasie, w którym sprawować będzie zarząd starostwa halickiego i zanim to starostwo halickie przejdzie w ręce kogo innego, ściągać i pobierać cło od wozów obciążonych towarami. Przeto sami burmistrz i rajcy oraz pospólstwo mieszczan i kupców lwowskich, zważywszy na owo jego żądanie, przez swych posłów przebywających u nas w Krakowie, gdzie także przed naszym obliczem stawił się osobiście rzeczony wielmożny Mikołaj z Sieniawy, wojewoda bełski i starosta halicki, wyrazili zgodę na opłacanie wspomnianego cła od wozów wyłącznie tamże w Haliczu na ten czas, jak długo sam wielmożny Mikołaj z Sieniawy, wojewoda bełski, dzierżyć będzie starostwo halickie i w swym ręku posiadać, czyli inaczej do końca swego życia. W ten wszakże sposób, iż skoro tylko to starostwo halickie, czy to przez śmierć, czy przez jakiekolwiek inne ustąpienie lub wakat, przejdzie w inne ręce, rzeczeni burmistrz, rajcy, mieszczanie i kupcy lwowscy, jakichkolwiek obrządków by byli: katolickiego, ruskiego, ormiańskiego, będą na przyszłość podług swych praw – co do których prosili nas o zachowanie ich w mocy – tamże w Haliczu od uiszczania tego cła zwolnieni i wieczyście uwolnieni. My przeto, uznając takową ugodę zawartą za obopólną zgodą między rzeczonym wielmożnym Mikołajem z Sieniawy, wojewodą bełskim i starostą naszym halickim z jednej, a samym burmistrzem, rajcami, pospólstwem mieszczan i kupcami lwowskimi z drugiej strony, za prawną i miłą, uznaliśmy za stosowne ją zaaprobować i zatwierdzić, jako też aprobujemy i zatwierdzamy niniejszym, postanawiając i stanowiąc, iż sami burmistrz, rajcy i pospólstwo mieszczan lwowskich, jakichkolwiek obrządków by byli, a mianowicie katolicy, Rusini, Ormianie, winni są i są zobowiązani tamże w Haliczu cło od każdego swego wozu jakimikolwiek towarami obładowanego i nałożonego w wysokości trzech groszy polskich i nie więcej, temuż wielmożnemu Mikołajowi z Sieniawy, wojewodzie bełskiemu, jak wyżej powiedziano, jak długo będzie w posiadaniu starostwa halickiego, uiszczać i tytułem cła płacić. Które to wszakże ustępstwo w sprawie pomienionego cła halickiego, uczynione przez samych burmistrza, rajców i mieszczan bądź kupców lwowskich, w niczym prawom, przywilejom i wolnościom, z mocy których od uiszczania wszelkich ceł w obrębie i w granicach Królestwa i włości naszych są zwolnieni i uwolnieni, nie powinno uchybiać ani im szkodzić. Owszem, same prawa i wolności tychże mieszczan lwowskich, przez nas im nadane i łaskawie uposażone, mocą których od opłat wszelkich ceł są wolni, powinny nienaruszenie i całkowicie w swej mocy pozostać. Które to [prawa] tymże w swej mocy i ważności zachowujemy, postanawiając, iż mają mieć one moc wiecznej trwałości. W ten mianowicie sposób, że skoro tylko owo starostwo halickie wyjdzie z posiadania i rąk rzeczonego wielmożnego Mikołaja z Sieniawy, wojewody bełskiego i starosty halickiego, i przejdzie do naszej dyspozycji, a my sami w zarząd powierzymy je lub wydzierżawimy komuś w wierne ręce, albo następcy nasi powierzą, wydzierżawią bądź w tenutę dadzą, natychmiast i bezzwłocznie, bez jakiegokolwiek sporu, sami burmistrz, rajcy, mieszczanie i kupcy lwowscy do uiszczania wspomnianego cła halickiego nie będą zobowiązani, lecz z samego tego faktu staną się i będą wolni, i wolnością tą cieszyć się będą na wieki. Tak iż żaden z przyszłych starostów, celników i urzędników naszych halickich nie powinien ani nie będzie mógł z jakiejkolwiek przyczyny wytaczać i podnosić przeciwko tymże mieszczanom lwowskim pozwu ani sporu z powodu rzeczonej wolności od wspomnianych ceł, ani też my, ani nasi następcy nie będziemy mogli [tego czynić]. Chcąc i postanawiając, aby pomienieni mieszczanie nasi lwowscy byli zachowani w tym swym immunitecie i wolności od płacenia rzeczonych ceł w Haliczu i innych komorach należących do cła halickiego, stosownie do ich listów i przywilejów. Które to listy, jako sprawiedliwe i prawomocne, i które chcemy tu uważać za włączone w całym ich brzmieniu oraz we wszystkich punktach i klauzulach, aprobujemy i potwierdzamy oraz postanawiamy, iż mają uzyskać moc wiecznej i nienaruszalnej trwałości. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego [pisma] została przywieszona. Działo się i dano w Krakowie, w najbliższy poniedziałek po niedzieli Przewodniej Wielkanocy, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego siódmego, a panowania naszego roku czterdziestego pierwszego. Podpisał Samuel, biskup krakowski i kanclerz Królestwa Polskiego. [Nota kancelaryjna z prawej strony:] Zdanie sprawy wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego i kanclerza Królestwa Polskiego. [Verso:] [Nota archiwalna:] Rubryka druga, litera B, numer 21 [Inne noty archiwalne z XVI–XIX w.:] Halicz [...] uiszczanie cła [...] Mikołaja z Sieniawy, wojewody bełskiego 1547. / Akta, wiązka 58 / Wiązka 281 / 903 / B. N. 21 / [okrągła pieczątka archiwalna] [Pieczęć:] [Wielka pieczęć koronna Zygmunta I Starego w woskowej misce, odciśnięta w czerwonym wosku, zawieszona na pergaminowym pasku przewleczonym przez plicę].

SIGISMVNDVS Dei gratia REX Poloniæ, supremus Dux Lithuaniæ, Russiæ, Prussiæ, Masoviæ etc. dominus et hæres. Significamus tenore præsentium quibus expedit universis et singulis præsentibus et futuris. Quomodo licet novissime actis temporibus habentes rationem Jurium et Privilegiorum Civitati nostræ Leopoldiensi per divos prædecessores nostros sanctæ memoriæ inclytos Poloniæ Reges illis munificentissime donatorum et concessorum, et per nos eisdem de celsitudinis nostræ clementia approbatorum et confirmatorum, quibus Famati Proconsul, Consules, Cives, ac incolæ Civitatis Leopoldiensis, rituum quorumcunque, à solutione quorumvis Theloneorum et Vectigalium de bobus, usione, et quibusvis generis cuiuscunque et manieriei Mercantiis et negociatiombus ubilibet per et infra Regnum et Dominia nostra sint absoluti et penitus totaliterque exempti. Tamen quia sæpenumero ipsi Proconsul, Consules et Cives seu Mercatores nostri Leopoldienses nobis questi sunt, quomodo Magnificus Nicolaus de Sieniawa Palatinus Belzensis, Exercituum Regni nostri Campestris atque Colomiensis et Haliciensis Capitaneus contra ipsam concessionem nostram et mandata ad eumdem in ea ipsa re complura data, in Halicz ubi non est Capitale Theloneum, sed solum à Curru Mercibus imposito et onerato, de Civibus et Mercatoribus ipsis Leopoldiensibus vectigalia contra eorundem libertates à Mercibus et rebus eorundem pro arbitrio exigebat, quæ iuste exigere non debuit, allegans quo ubi huiusmodi Teloneum de ipsis Civibus Leopoldiensibus ibidem in Halicz sibi recederet, quod no[n] sufficeret arenda nobis quotannis ex illo Capitaneatu Haliciensi pendi solitam dissolvere. Quare etiam apud ipsos Consules et Cives Leopoldienses precibus contendebat, postulans quo ipse salvis Juribus et libertatibus eisdem quibus ut de aliis omnibus et singulis per et infra Regnum et dominia nostra, ita et ab ipsius Haliciensi Thelonei solutione à Curribus impositis sunt exempti et libertati, consentirent sibi solum sub eo tempore quo in administratione Capitaneatus Haliciensis habebit, et antequam ad manus alterius ipse Capitaneatus Haliciensis pervenerit, Teloneum à Curribus Mercibus impositis exigere et recipere possit. Vnde ipsi Proconsul et Consules communesqu[e] Cives et Mercatores Leopoldienses huiusmodi postulationis suæ habentes respectum, per nuncios eorum apud nos Cracoviæ existen[tes], ubi etiam prænominatus Magnificus Nicolaus à Sieniawa Palatinus Belzensis et Haliciensis Capitaneus coram nobis præsens aderat, ad solutionem dicti Telonei à Curribus, ibidem in Halicz dumtaxat, ad tempus hoc quamdiu ipse Mag[nifi]cus Nicolaus de Sieniawa Palatinus Belzen[sis] Capitaneatum halicien[sem] tenebit et in manu sua possidebit seu ali[a]s ad vitam suam, consenserunt. Ita tamen ut cum primum ille Capitaneatus Halicien[sis] sive per mortem, sive per quam piam aliam cessionem vel vacantiam, eripiam alteri provenerit, quod ipsi Proconsul, Consules, Cives, Mercatores Leopoldien[ses], quorumcunque rituum hij fuerint Catholici, Rutheni, Armeni, erunt de cætero iuxta Jura eorum, quæ eis in robore suo postularunt per nos conservari ibidem in Halicz à huiusmodi Telonei solutione exempti et perpetuo absoluti. Nos ita[que] huiusmodi compositionem inter prænominatum Magnificum Nicolaum de Sieniawa Palatinum Belzen[sem] et Capitaneum nostrum Halicien[sem] ab vna, et ipsum Proconsulem, Consules, Cives Communes et Mercatores Leopoldien[ses] de eorundem mutuo consensu factam, ratam et gratam haben[tes], approban[dam] et ratifican[dam] duximus, approbamusque et ratificamus per præsentes, decernen[tes] et statuentes quod ipsi Proconsul, Consules et comunes Cives Leopoldien[ses] quorumcunq[ue] rituum hij fuerint, nempe Catholici, Rutheni, Armeni, debent ac tenentur ibidem in Halicz Theloneum a singulis Curribus eorundem quibuscunq[ue] Mercibus oneratis et impositis per tres grossos Polonicales et non magis sibi Mag[nifi]co Nicolao de Sieniawa Palatino Belzen[si] sicut præfertur quamdiu in possessione Capitaneatus Halicien[sis] fuerit pendere et ratione Thelonei solvere. Quæ quidem Thelonei præfati Halicien[sis] per ipsos Proconsulem, Consules et Cives seu Mercatores Leopoldien[ses] facta condescensio, in nullo Juribus, Privilegiis ac libertatibus, quibus à solutionibus quorumvis Teloneorum per et infra Regnum et dominia nostra, exempti et libertati sunt, derogare vel eisdem nocere debet. Imo ipsa Jura et libertates ipsorum Civium Leopoldien[sium] per nos illis concessa, et gratiose dotata vigore quorum ab omnium Teloneorum solutionibus sunt libertati, debent integre et totaliter in suo robore permanere. Quæ nos eisdem in suo robore et vigore conservamus, decernen[tes] illa robur perpetuæ firmitatis obtinere. Ita videlicet quod cum primum ipse Capitaneatus Halicien[sis] ex possessione et manu prænominati Mag[nifi]ci Nicolai de Sieniawa Palatini Belzen[sis] et Capitanei halicien[sis] exiverit, et ad nostram dispositionem pervenerit, eumq[ue] soli pro se ad manus fideles alicui comiserimus vel arendaverimus aut Successores n[ost]ri commiserint aut arendaverint aut in Tenutam dederint, quod mox et in continenti præter quamcunq[ue] controversiam ipsi Proconsul, Consules et Cives Mercatoresq[ue] Leopoldien[ses] ad solutionem dicti Telonei halicien[sis] non tenebuntur, imo ab eo ipso facto fient eruntq[ue] absoluti, eaq[ue] libertate perpetuo gaudebunt. Ita quod nemo deinceps Capitaneorum, Theloneatorum et officialium nostrorum Halicien[sium] ipsis Civibus Leopoldien[sibus] pro dicta libertate Teloneorum prædictorum ex quacunq[ue] causa actionem et controversiam movere et intentare debet aut posset et neq[ue] nos aut successores nostri possint. Volentes et decernentes vt præfati Cives nostri Leopoldienses in ipsa eorum immunitate et libertate à solvendis præfatis Teloneis in Halicz et aliis Cameris ad Theloneum halicien[se] pertinentibus conserventur iuxta literas et privilegia eorum. Quas quidem literas tanquam iustas et legitimas, et quas hic volumus habere pro insertis in toto earum tenore et omnibus earum punctis ac clausulis approbamus et confirmamus ac robur perpetuæ et inviolabilis firmitatis obtinere decernimus. Harum quibus in fidem et testimonium sigillum nostrum præsentibus est appensum. Actum et Dat[um] Cracoviæ feria secunda post Dominicam Conductus Paschæ proxima, Anno Domini Millesimo Quingentesimo Quadragesimo septimo, Regni vero nostri Quadragesimo primo. Samuel Eps Crac[oviensis] et R[egni] P[oloniae] Cancellar[ius] sub[scripsit] [Nota kancelaryjna z prawej strony:] Relatio reverendi in Christo patris domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Cracoviensis et Regni Poloniæ Cancellarii. [Verso:] [Nota archiwalna:] Rubrica Secunda Litt[era] B N[umer]o 21 [Inne noty archiwalne z XVI–XIX w.:] Halicz [...] solutio thelonei [...] Nicolai de Sienawa Palatini Belzen[sis] 1547. / Act. f[as]c[ic]ul[us] 58 / Fasc. 281 / 903 / B. N. 21 / [okrągła pieczątka archiwalna] [Pieczęć:] [Wielka pieczęć koronna Zygmunta I Starego w woskowej misce, odciśnięta w czerwonym wosku, zawieszona na pergaminowym pasku przewleczonym przez plicę].