Przywilej króla Zygmunta I Starego nadający miastu Lwowu łaźnię i czynsz łaźniczy

W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamięć. Skoro w sprawach ludzkich nic nie jest trwałe ani stałe, lecz wszystko z czasem ulega zmianie, zwykło się to, co przekazuje się pamięci potomnych, umacniać świadectwem pism. Dlatego my, ZYGMUNT, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej, chełmińskiej, elbląskiej, pomorskiej etc. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym pismem wszystkim, których to dotyczy, obecnym i przyszłym: iż skoro nasze miasto Lwów ponosi wielkie nakłady na naprawę i umacnianie murów oraz wznoszenie baszt, do czego dochodzi także to, że naszą łaźnię wewnątrz jego murów, naprzeciw klasztoru braci mniejszych konwentualnych zakonu świętego Franciszka, odnawia na koszt publiczny, nie czerpiąc z tego jednak żadnego pożytku, gdyż czynsz z tejże łaźni uiszczany jest nam na nasz zamek; pragnąc pomnożyć jego roczne dochody oraz aby istniało świadectwo naszej ku niemu łaskawości, nakłonieni pilnymi prośbami sławetnych burmistrza i rajców tegoż miasta oraz wstawiennictwem niektórych naszych senatorów, tymże [burmistrzowi i rajcom] sam czynsz, który ze wspomnianej wyżej łaźni uiszczany był nam na nasz zamek, jak i samą łaźnię z wszelkim prawem, zwierzchnictwem i własnością, za wyraźną zgodą naszych doradców wówczas przy nas obecnych, daliśmy, darowaliśmy, tak jak dajemy [i] darujemy tytułem wieczystej i nieodwołalnej darowizny, nic z prawa, własności i zwierzchnictwa co do tejże łaźni oraz czynszu z niej uiszczanego dla nas i naszych następców nie zastrzegając, lecz wszystko na samo miasto przenosząc, tak iż odtąd łaźnik, który tę łaźnię z woli sławetnych burmistrza i rajców tegoż miasta Lwowa, obecnych i w swoim czasie urzędujących, obejmie, nikomu innemu, jak tylko tymże sławetnym burmistrzowi i rajcom z czynszu z tej łaźni pochodzącego nie będzie obowiązany odpowiadać. Czynsz ten bowiem ze wspomnianej łaźni pochodzący wyżej pisani burmistrz i rajcy od łaźnika będą ściągać, pobierać i przyjmować, i na pożytki miasta, na jakie wyda im się według ich uznania, obracać. Który to [czynsz] do pozostałych dochodów tegoż miasta dopisujemy, włączamy i przywłaszczamy, żadnego prawa ani interesu do niego dla nas i naszych następców nie zastrzegając. Na wiarę i świadectwo czego do niniejszego [pisma] przywieszona została nasza pieczęć. Dano w Krakowie, we wtorek przed najbliższą Niedzielą Krzyżową, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego siódmego, panowania zaś naszego roku czterdziestego pierwszego. W obecności najprzewielebniejszego w Chrystusie ojca, pana Samuela, biskupa krakowskiego i kanclerza naszego Królestwa, a także wspaniałych, czcigodnych i urodzonych: Piotra Kmity, hrabiego z Wiśnicza, wojewody i starosty krakowskiego, wielkiego marszałka naszego Królestwa oraz przemyskiego, spiskiego i kolskiego starosty; Andrzeja hrabiego z Górki, poznańskiego i wielkopolskiego starosty generalnego; Mikołaja z Woli, sandomierskiego [kasztelana], ochmistrza dworu Najjaśniejszej małżonki naszej oraz sanockiego, wiszeńskiego, łomżyńskiego, lanckorońskiego starosty; Piotra Opalińskiego, gnieźnieńskiego [kasztelana], ochmistrza dworu Najjaśniejszego syna naszego, kościańskiego, kcyńskiego i olsztyńskiego starosty; Spytka z Tarnowa, wojnickiego [kasztelana], podskarbiego Królestwa naszego oraz brzeźnickiego, krzepickiego i krzeszowskiego starosty; Seweryna Bonera z Balic, sądeckiego [kasztelana], żupnika, burgrabiego i wielkorządcy krakowskiego oraz księstw oświęcimskiego i zatorskiego [starosty?]; Jana z Balic, oświęcimskiego kasztelanów; Jana Przerembskiego prepozyta, Filipa Padniewskiego kantora, Stanisława Hozjusza doktora obojga praw, kanoników krakowskich i sekretarzy naszych; Marcina Wolskiego, chorążego krakowskiego, podskarbiego dworu naszego, przełożonego naszej sypialni, zakroczymskiego i błońskiego starosty; Jana Tarły ze Szczekarzewic, podczaszego naszego i starosty pilzneńskiego; Jana Opalińskiego, chorążego poznańskiego i krajczego naszego stołu; Mikołaja Czikowskiego, stolnika dworu naszego; Augustyna Kotubicza, chorążego dworu naszego i koniuszego naszego; Grzegorza Pakosławskiego, kuchmistrza naszego; oraz wielu innych dostojników, urzędników i dworzan naszych, szczerze i wiernie nam umiłowanych. Dano przez ręce wyżej wspomnianego najprzewielebniejszego w Chrystusie ojca, pana Samuela, biskupa krakowskiego i kanclerza naszego Królestwa, szczerze nam umiłowanego. [Podpis z lewej strony:] Samuel, biskup krakowski i kanclerz Królestwa Polskiego, podpisał. [Formuła relacji z prawej strony:] Zdanie sprawy tegoż przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego i kanclerza Królestwa Polskiego. [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym biało-złotym zawieszona wielka pieczęć koronna Zygmunta I Starego w misce woskowej, wyciśnięta w czerwonym wosku; brzeg pieczęci ułamany w prawej górnej ćwiartce]. [Verso:] [Nota kancelaryjna / archiwalna z XVIII w.:] Rubryka trzecia. Litera C. Numer 8. [Nota archiwalna:] S. R. ta. [Regest łaciński:] Przywilej Zygmunta I dotyczący łaźni miejskiej i czynszu z niej pochodzącego, 1547. [Wpis lokalizacyjny:] Skrzynia 9 [oraz] 29. [Streszczenie / regest wczesnonowożytny w języku niemieckim/ruskim, słabo czytelny]: [...] [Dawna sygnatura:] do wiązki 34.

[Ozdobna majuskuła w nagłówku:] IN NOMINE DOMINI AMEN Ad perpetuam rei memoriam. Cum in rebus humanis nihil sit firmum et stabile sed omnia mutentur cum tempore solent ea quae ad posteritatis memoriam transmittuntur munimentis literarum commendari. Quamobrem nos SIGISMVNDVS Dei gratia REX Poloniae, supremus Dux Lithuaniae Necnon terrarum Cracoviae, Sandoniriae, Siradiae, Lancitiae, Cuiawie, Russiae, Prussiae, Masouiae, Culmensis, Elbingensis, Pomeraniaeq[ue] Etc. dominus et haeres. Significamus praesentibus literis quor[um] interest vniuersis praesentibus et futuris. Quod cum Ciuitas nostra Leopoliensis magnos sumptus in reficiendis muris ac muniendis, Propugnaculisq[ue] extruendis faciat, ad quos etiam accedit quod Balneum nostrum intra Muros ipsius ex aduerso Monasterij fratrum minorum Conuentualium ordinis Sancti Francisci publico sumptu reficiat, neq[ue] tamen ex eo commodum aliquod capit, cum Census ipsius Balnei nobis ad Arcem nostram soluatur. Volentes redditus ipsius annuos augere, et nostrae in eam extare gratiae testimonium, adducti diligentibus supplicationibus famatorum Proconsulis et Consulum ipsius Ciuitatis Senatorumq[ue] quorundam nostrorum comendationibus, ipsis cum ipsius Censum, q[ue]m ex superius scripto Balneo nobis ad Arcem n[ost]ram soluebatur, ipsumq[ue] Balneum cum omni Jure, dominio et proprietate, accedente expresso consensu Consiliariorum nostrorum tunc nobis praesentium, dedimus, donauimus ita ut damus donamus titulo perpetuae et irreuocabilis donationis, nihil nobis et Successoribus nostris Juris, proprietatis et dominij ad istud ipsum Balneum, ac Censum qui ex eo soluitur reseruantes sed totum in ipsam Ciuitatem transferentes, ita quod iam Balneator qui hoc ipsum Balneum ex voluntate famatorum Proconsulis et Consulum ipsius Ciuitatis Leopolien[sis] nunc et pro tempore existentium obtinebit nemini alteri quam ipsis famatis Proconsuli et Consulibus respondere de Censu ex ipso Balneo prouenienti tenebitur. Quem quidem Censum ex eo ipso Balneo prouenientem superius scripti Proconsul et Consules a Balneatore exigent ac tollent et percipient in vsusq[ue] Ciuitatis in quos illis visum fuerit arbitrio suo conuertent. Quem caeteris prouentibus ipsius Ciuitatis adscribimus, incorporamus et appropriamus, nobis et successoribus nostris nullum Jus et interesse ad eum reseruantes. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Dat[um] Cracoviae feria tertia ante Dominicam Rogationum proxima. Anno Domini Millesimo Quingentesimo Quadragesimo septimo, Regni vero nostri Quadragesimo primo. Praesentibus Reverendissimo in Christo patre domino Samuele Episcopo Cracovien[si] et Regni nostri Cancellario. Necnon Magnificis, Venerabilibus et Generosis Petro Kmitha comite de Vissnicze Palatino et Capitaneo Cracovien[si] Regni nostri supremo Marschalco ac Premislien[si], Scepusiensi, Colensiq[ue] Capitaneo, Andrea Comite a Gorca Posnanien[si] et Maioris Poloniae Capitaneo generali, Nicolao de Vola Sendomirien[si], Serenissimae coniugis nostrae Curiae Magistro et Sanocen[si], Visnen[si], Lomzen[si], Lanczkorunen[si] Capitaneo, Petro Opalenski Gneznen[si] Serenissimi filij nostri Curiae Magistro, Costen[si], Kczinen[si], Olstinenq[ue] Capitaneo, Spithkone de Tharnow Voinicen[si], Thesau[ra]rio Regni n[ost]ri ac Brzeznicen[si], Krzepicen[si], Krzeszowienq[ue] Capitaneo, Seuermo Bonar de Balicze Sandecensi Zuppario, Burgrabio et Magno Procuratore Cracovien[si] ac Oswieczimen[si] et Zathoriensi Ducatuum [Capitaneo?], Joanne de Balicze Oswieczimen[si] Castellanis, Joanne Przerembski Praeposito, Philippo Padniewski Cantore, Stanislao Hosio Juris Vtriusq[ue] Doctore Canonicis Cracovien[sibus] et secretarijs nostris, Martino Volski Tribuno Cracovien[si] Thesau[ra]rio Curiae nostrae, Cubili nostri Praefecto, Zakroczimen[si], Blonénq[ue] Capitaneo, Joanne Tarlo de Szczekarzewicze Pocillatore n[ost]ro et Capitaneo Pilznen[si], Joanne Opalenski Vexillifero Posnanien[si] et Structore Mensae n[ost]rae, Nicolao Czikowski Dapifero Curiae nostrae, Augustino Kothubicz Vexillifero Curiae nostrae et Stabuli nostri Praefecto, Gregorio Pakoslawski Coquinae n[ost]rae Magistro, Et alijs quam plurimis dignitarys, Officialibus et Aulicis nostris syncere et fidelibus nobis dilectis. Dat[um] per manus praefati Reverendissimi in Christo patris domini Samuelis Episcopi Cracovien[sis] et Regni nostri Cancellarii syncere nobis dilecti. [Podpis z lewej strony:] Samuel ep[iscopu]s Crac[oviensis] et R[egni] P[oloniae] Cancel[larius] s[ubscri]ps[it] [Formuła relacji z prawej strony:] R[elatio] eiusdem Rev[eren]di in Christo patris Domini Samuelis Maczieiowski Ep[iscop]i Cracoviensis et Regni Poloniae CAncellarii. [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym biało-złotym zawieszona wielka pieczęć koronna Zygmunta I Starego w misce woskowej, wyciśnięta w czerwonym wosku; brzeg pieczęci ułamany w prawej górnej ćwiartce]. [Verso:] [Nota kancelaryjna / archiwalna z XVIII w.:] Rubrica Tertia. Litt. C. Nro 8vo [Nota archiwalna:] S. R. ta. [Regest łaciński:] Sigismundi 1mi Privilegium super Balneum Civitatis et censum exinde provenientem 1547. [Wpis lokalizacyjny:] Arca 9 [oraz] 29. [Streszczenie / regest wczesnonowożytny w języku niemieckim/ruskim, słabo czytelny]: [...] [Dawna sygnatura:] ad Fasc. 34