Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/456 · 131-1-456-001

Wyrok króla Zygmunta I Starego w sprawie jurysdykcji sądowej władz miasta Lwowa

Zygmunt I Stary, król Polski Burmistrz, rajcy i wójt miasta Lwowa (Proconsul, Consules et Advocatus civitatis Leopoliensis)
feria sexta post festum sancti Egidii proxima Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo septimo Regni vero nostri Qvadragesimo primo · Piotrków (Piotrkovia)

Król Zygmunt I Stary uchyla niekorzystny dekret królewskich komisarzy w sporze z przedmiejskim popem Chomą o cerkiew Zwiastowania i potwierdza przywilej władz Lwowa. Dokument stanowi, że burmistrz, rajcy i wójt lwowski w sprawach miejskich podlegają wyłącznie bezpośredniemu sądowi monarchy.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

ZYGMUNT, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, całych Prus, Mazowsza etc. pan i dziedzic. Wszem wobec i każdemu z osobna, kogo to dotyczy, niniejszym listem oznajmiamy: Gdy wielebny Choma, pop ruski z przedmieścia naszego lwowskiego, uzyskał od nas, abyśmy sprawę, którą miał przeciwko sławnym burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa o pewną świątynię obrządku greckiego pod wezwaniem Zwiastowania [Blahowiesczenshi], o której sądził, że należy do niego z prawa nabytego i przyrodzonego, powierzyli pewnym komisarzom; przed którymi, gdy pozwani się stawili, przedłożyli nasz list, w którym przyznaliśmy miastu Lwowu tę prerogatywę zgodnie z ich dawnymi przywilejami, aby burmistrz, rajcy i wójt lwowscy przed żadnym innym sędzią w naszym Królestwie w jakimkolwiek sądzie nie byli zobowiązani odpowiadać, jak tylko przed nami w Królestwie naszym, gdy zostaną wezwani naszym listem zapozwawczym; i prosili naszych komisarzy, aby tę sprawę odesłali do nas. Gdy zaś komisarze im tego odmówili i orzekli, aby odpowiedzieli na pozew popa Chomy, burmistrz i rajcy apelowali do nas. W terminie przeto dzisiejszym, wynikającym z ogólnego wyznaczenia spraw, gdy strony się stawiły – pop Choma oraz posłowie miasta Lwowa z należytym pełnomocnictwem – po przejrzeniu przez naszych doradców akt sprawy i przywilejów miasta Lwowa, stwierdziliśmy, że wyraźnie w nich zastrzeżono, iż przed żadnym innym sędzią, jak tylko przed nami, burmistrz z rajcami i wójt miasta Lwowa nie są obowiązani odpowiadać w sądzie. Zgodnie ze zdaniem naszych doradców uznaliśmy za słuszne odwołać i uchylić wyrok naszych komisarzy, jako też niniejszym pismem odwołujemy i uchylamy, a potwierdzając wyżej spisane przywileje miasta Lwowa, postanawiamy za pośrednictwem tego naszego wyroku, aby po wieczne czasy burmistrz, rajcy i wójt lwowscy w sprawach publicznych miasta nie byli obowiązani odpowiadać przed jakimkolwiek innym sądem, nawet przed jakimikolwiek naszymi komisarzami, przed który z jakichkolwiek przyczyn byliby wzywani, lecz tylko przed naszym sądem królewskim, gdziekolwiek z naszym dworem w Królestwie naszym przebywać będziemy, gdy zostaną pozwani. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza została do niniejszego przywieszona. Dan w Piotrkowie w najbliższy piątek po święcie świętego Idziego, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego siódmego, a panowania naszego czterdziestego pierwszego roku. [Po lewej u dołu:] Samuel, biskup krakowski i kanclerz Królestwa Polskiego, podpisał. [Po prawej u dołu nota kancelaryjna:] Zdanie sprawy przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego, kanclerza Królestwa Polskiego. [Verso:] [Noty archiwalne:] Rubryka czwarta / Litera D, numer 10 do karty 7 4. D. 10. Skrzynia 17 / 85 / 824 [przekreślone] Wyrok między popem a wyłączenie spod jurysdykcji innych sądów i komisarzy, roku 1547 [Okrągła pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKTÓW DAWNYCH MIASTA LWOWA

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

SIGISMVNDVS Dei gratia Rex Poloniae supremus Dux Lithuaniae Russiae totius Prussiae Masoviae etc dominus et heres Significamus praesentibus literis quorum inte/rest universis: Cum impetrasset a nobis religiosus Choma pop Ruthenus anteurbanus noster Leopolien[sis] ut causam quam habuit contra famatos Proconsulem et Con/sules civitatis Leopolien[sis] de templo quodam ritus graeci Blahowiesczenshi intitulato quod ad se jure quaesito et naturali pertinere putabat aliquibus commissariis co[m]/mitteremus, coram quibus cum citati comparuissent, protulerunt literas nostras quibus civitati Leopolien[si] eam praerogativam secundum vetera eorum privilegia concessimus ne / Proconsul Consules et Advocatus Leopolien[ses] coram alio quopiam judice in Regno nostro quocunque in iudicio respondere teneantur, quam coram nobis in Regno nostro cu[m] / literis nostris cittacionis evocati fuerint, petieruntque a commissariis nostris ut eam causam ad nos remitterent Quod cum negatum illis a commissariis esset atque ut respo[n]/derent propositioni Choma poppae eosdem commissarios fuisse decretum Proconsul et Consules ad nos appellarunt In termino itaque hodierno ex limitatione gene/rali causarum proveniente partibus comparentibus Choma pop et nunciis civitatis Leopolien[sis] cum sufficienti mandato revisis per consiliarios nostros actis causae et pri/vilegiis civitatis Leopolien[sis] comperimus diferte in eis cautum esse ne coram alio quopiam judice, quam coram nobis respondere in iudicio Proconsul cum Consulibus et Advocatos / civitatis Leopolien[sis] teneantur: Ex sententia Consiliariorum nostrorum decretum Commissariorum nostrorum retractandum et abrogandum duximus retractamusque et abroga/mus praesentibus literis, ac privilegia civitatis Leopolien[sis] superius scripta confirmantes Decernimus ne Proconsul Consules Advocatusque Leopolien[ses] in causis publicis civitatis ad / aliquod aliud iudicium etiam commissariorum nostrorum quorumcunque quam ad nostrum Regium ubi cum curia nostra in Regno nostro fuerimus pro quibuscunque causis evocantur / evocatique respondere non teneantur perpetuis temporibus Hac nostra sentencia mediante In cuius fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum Dat[um] Piotrkouiae / feria sexta post festum sancti Egidii proxima Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo septimo Regni vero nostri Qvadragesimo primo [Po lewej u dołu:] Samuel Eps[copus] Crac[oviensis] et R[egni] P[oloniae] Cancell[arius] ss[psit] [Po prawej u dołu nota kancelaryjna:] Relatio Reverendi in chr[ist]o patris domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Cracovien[sis] Regni Poloniae Cancellarii [Verso:] [Noty archiwalne:] Rubrica Quarta / L[itter]a D N[umer]o 10 ad fac 7 4. D. 10m[o] Arca 17ma / 85 / 824 [przekreślone] Decretu[m] inter popone[m] et exemptio a judicijs alioz et comissariis A 1547 [Okrągła pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKTÓW DAWNYCH MIASTA LWOWA

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy w dobrym stanie zachowania. Do dolnego marginesu na pasku pergaminowym przywieszona pieczęć koronna Zygmunta I Starego w misce z ciemnego wosku z czerwonym odciskiem (częściowo ułamana w prawej górnej ćwiartce).

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:36 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/456 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie