Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/461 · 131-1-461-001

Potwierdzenie wszystkich praw i przywilejów miasta Lwowa przez króla Zygmunta II Augusta

Zygmunt II August, król Polski i wielki książę litewski (Sigismundus Augustus dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae etc.) burmistrz, rajcy i mieszczanie miasta Lwowa (famati proconsul, consules et cives civitatis nostrae Leopoliensis)
feria quarta ante festum Conceptionis Mariae Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo octavo Regni vero nostri decimonono · Piotrków (Piotrkoviae in conventione generali)

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Ponieważ sprawy i czyny ludzkie, wymagające wiecznej pamięci, najczęściej mogłyby popaść w zamęt przez błąd zapomnienia i wyślizgnąć się ze znajomości ludzkiej, jeśliby nie zostały uwiecznione świadectwem pism, świadków i pieczęci. Przeto my, Zygmunt August, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, całej Rusi, Prus, Mazowsza, chełmińskiej, elbląskiej, pomorskiej etc. pan i dziedzic, czynimy jawne i zaświadczamy wszystkim razem i każdemu z osobna, których to dotyczy, obecnym i przyszłym, mającym powziąć o tym wiadomość. Iż za wstawiennictwem pewnych senatorów i doradców Królestwa naszego, uczynionym do nas za sławnymi burmistrzem, rajcami i mieszczanami naszymi lwowskimi, a także mając na uwadze i uznając szczególną wierność, gorliwość i poszanowanie tychże rajców i mieszczan lwowskich względem nas oraz troskę, pilność i czujność w zarządzaniu sprawami publicznymi tego miasta, ze szczególnej łaski i wiedzy naszej, z przychylnego serca i dobrowolnej woli, po uprzednim nader dostatecznym namyśle, a także za radą i zgodą senatorów i doradców Królestwa naszego zgromadzonych na tym sejmie walnym, wszystkie i poszczególne prawa, wolności i immunitety, prerogatywy, przywileje, listy, zapisy, darowizny, rezygnacje, zamiany, prezentacje, zjednoczenia i inkorporacje oraz tego rodzaju pisemne akty prawne tegoż miasta naszego Lwowa, czy to kościelne, czy świeckie, które przez niegdyś świętej pamięci królów i książąt, poprzedników naszych, prawdziwych i prawowitych dziedziców i panów tego Królestwa i naszych władztw, a także przez nas samych, na i nad jakimikolwiek dobrami, zarówno ziemskimi, jak i miejskimi, oraz wszelkimi innymi, w samym mieście i poza nim gdziekolwiek, w jakichkolwiek miejscach, ziemiach i powiatach położonymi, w których posiadaniu i spokojnym użytkowaniu dotychczas byli i są, pod jakimkolwiek brzmieniem słów i w jakichkolwiek miejscach Królestwa i naszych posiadłości zostały dane, darowane i nadane; oraz wolności, dawne zwyczaje, dekrety, immunitety i wszelkie prerogatywy, jakie od założenia tego miasta aż do dnia dzisiejszego posiadają i są znani z ich posiadania, nadane i wydane za życia tychże naszych poprzedników, a także przez nas samych pod jakimikolwiek datami i w jakichkolwiek miejscach naszych posiadłości, jak również zawarte w listach osób duchownych i świeckich darowizny, rezygnacje, fundacje, zapisy, zwolnienia, dekrety, prezentacje, zjednoczenia, inkorporacje, ordynacje i wszelkie zwyczaje. Które to listy oraz wszystkie i poszczególne prawa, przywileje, immunitety i dekrety chcemy uważać za tu włączone, we wszystkich i poszczególnych ich punktach, postanowieniach, warunkach, klauzulach i artykułach oraz w całym brzmieniu, z pełni naszej powagi królewskiej uznaliśmy za godne zaaprobowania, ratyfikowania, odnowienia, zatwierdzenia z łaski i potwierdzenia, tak jak mocą niniejszego pisma naszego aprobujemy, ratyfikujemy, odnawiamy, z łaski uznajemy i potwierdzamy, postanawiając, że one oraz wszystko i poszczególne rzeczy w nich opisane i zawarte mają mieć moc i trwałość wiecznej stałości. I ponadto na nasze słowo królewskie obiecujemy oraz niniejszym pismem naszym zaręczamy, że wszystkie te i poszczególne prawa i wolności tegoż miasta naszego Lwowa, prerogatywy, immunitety, prezentacje, unie, inkorporacje oraz zwyczaje od dawna w tym mieście trzymane i przestrzegane, dekrety i przywileje pod każdym względem uważać będziemy za uprawomocnione, nienaruszalne i pożądane na zawsze i po wieczne czasy, a także niewzruszenie, w całości i nienaruszalnie będziemy ich przestrzegać, utrzymywać je i skutecznie zadość im czynić. Chcemy również i obiecujemy chronić i bronić wszystkich i poszczególnych mieszczan oraz mieszkańców lwowskich, przedmieszczan i mieszkańców wsi od dawna do rzeczonego miasta i jego jurysdykcji należących i przynależnych, oraz wszystkie i poszczególne ich dobra przed wszelkimi krzywdami, gwałtami, ciężarami i powinnościami ze strony jakichkolwiek osób jakiegokolwiek stanu, dostojeństwa i kondycji oraz ze strony naszych urzędników, i nie chcemy ani nie dopuścimy, by nakładano na nich jakiekolwiek nowe obciążenia; lecz ich samych i ich dobra w ich granicach i miedzach zachowamy, utrzymamy i sprawimy, by byli zachowani według dawnego zwyczaju, tak jak byli zachowywani przez naszych poprzedników, sławnych królów Polski, oraz przez najjaśniejszego naszego rodzica; i żadnych ich dóbr przynależnych do tego miasta i tej jurysdykcji od tegoż miasta Lwowa i jego jurysdykcji nie odłączymy ani nikomu odłączyć nie pozwolimy. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza została do niniejszego przywieszona. Dane w Piotrkowie na sejmie walnym, w środę przed świętem Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego ósmego, a panowania naszego roku dziewiętnastego. W obecności najprzewielebniejszego i przewielebnych w Chrystusie ojców, panów: Mikołaja Dzierzgowskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego i prymasa Królestwa, Samuela Maciejowskiego krakowskiego, kanclerza Królestwa, Andrzeja Zebrzydowskiego włocławskiego, Andrzeja Noskowskiego płockiego, Jana Dziaduskiego przemyskiego, Jana Drohojowskiego chełmskiego – biskupów; tudzież wspaniałych, urodzonych i czcigodnych: Jana hrabiego z Tarnowa kasztelana krakowskiego, hetmana wielkiego wojsk Królestwa oraz sandomierskiego, stryjskiego i lubaczowskiego starosty, Piotra Kmity hrabiego z Wiśnicza [wojewody] krakowskiego, marszałka wielkiego Królestwa oraz krakowskiego, przemyskiego, spiskiego i kolskiego starosty, Janusza Latalskiego z Łabiszyna poznańskiego i inowrocławskiego oraz szachowskiego starosty, Jana hrabiego z Tarnowa sandomierskiego [wojewody], marszałka nadwornego oraz lubelskiego i lelowskiego starosty, Piotra ze Służewa kaliskiego [wojewody] i nieszawskiego starosty, Stanisława z Łaska sieradzkiego [wojewody] i łęczyckiego starosty, Mikołaja Jaranda z Brudzewa łęczyckiego [wojewody], Rafała Leszczyńskiego brzeskiego [wojewody] i starosty radziejowskiego, Piotra z Dąbrowicy ruskiego [wojewody] oraz radomskiego i kazimierskiego starosty, Jana z Mielca podolskiego [wojewody] i chmielnickiego starosty, Jana Dzierzgowskiego mazowieckiego [wojewody] i warszawskiego starosty – wojewodów; Andrzeja hrabiego z Górki poznańskiego [kasztelana] i starosty generalnego Wielkopolski, Marcina Zborowskiego kaliskiego [kasztelana] oraz szydłowskiego, stobnickiego i odolanowskiego starosty, Spytka z Tarnowa wojnickiego [kasztelana] oraz podskarbiego Królestwa naszego oraz brzeźnickiego, krzepickiego i krzestowskiego starosty, Stanisława z Przeręba sieradzkiego [kasztelana], Erazma z Kretkowa brzeskiego [kasztelana] i pyzdrskiego starosty, Jana Oczeskiego bieckiego [kasztelana], ochmistrza dworu Najjaśniejszej Pani naszej rodzicielki oraz sądeckiego starosty, Stanisława z Tarnowa zawichojskiego [kasztelana] i starosty sieradzkiego, Jerzego Latalskiego lądzkiego [kasztelana], Stanisława Gomolińskiego rozpierskiego [kasztelana] i starosty wieluńskiego, Mikołaja Grabi chełmskiego [kasztelana], podkanclerzego Królestwa naszego, starosty lubomelskiego, Walentego Nadarzyńskiego ciechanowskiego [kasztelana], Adama Ukanowskiego wyszogrodzkiego – kasztelanów; Jakuba Uchańskiego dziekana płockiego, Walentego Dębińskiego – referendarzy naszego dworu, Andrzeja Garnkowskiego prepozyta gnieźnieńskiego i scholastyka, Jana Przerembskiego prepozyta, Stanisława Wolskiego kustosza, Stanisława Hozjusza doktora obojga praw – kanoników krakowskich, sekretarzy naszych, Jana Lutomirskiego podskarbiego naszego dworu, Stanisława Ligęzy cześnika naszego dworu, Mikołaja Myszkowskiego krajczego naszego stołu i starosty międzyrzeckiego, oraz bardzo wielu innych dygnitarzy, urzędników i dworzan naszych obecnych przy powyższym. Dane przez ręce wspomnianego przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego, kanclerza Królestwa naszego, szczerze nam miłego. [Podpis:] Zygmunt August, król, podpisałem własnoręcznie [Nota kancelaryjna po prawej stronie pod plicą:] Ze zdania sprawy tegoż przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego, kanclerza Królestwa Polskiego [Verso:] [Nota archiwalna:] Potwierdzenie wszystkich przywilejów miasta Najjaśniejszego Księcia, Pana Zygmunta Augusta, z Bożej łaski króla Polski, z daty w Piotrkowie na sejmie walnym, w środę przed świętem Poczęcia Maryi, roku Pańskiego 1548. [Sygnatury:] arca 10 N. 7. / Dno. / Rubrica Quinta 6ta N 3tia / Fasc. 101. =/= [Pieczęć:] Fragment pieczęci większej koronnej Zygmunta Augusta z czerwonego wosku w misce z wosku naturalnego, zawieszonej na zielono-złotym sznurze jedwabnym z chwostami.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

IN NOMINE DOMINI AMEN. Ad perpetuam rei memoriam. Quoniam gesta et actiones humanae perpetua memoria indigentes plerumque errore oblivionis confundi et ab hominum noticia labi possent, nisi literarum testiumque et sigillorum monimentis fuerint perhennata. Proinde nos Sigismundus AVGVSTVS dei gratia REX Poloniae magnus Dux Lithuaniae nec non terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Russiae totius, Prussiae, MASOVIAE, Culmensis, Elbingensis, Pomeraniae etc. dominus et haeres. Vniversis et singulis quorum intererit praesentibus et futuris harum noticiam habituris manifestum testatumque facimus. Quia ad intercessionem quorundam Regni nostri senatorum et Consiliariorum pro famatis Proconsule, Consulibus et civibus nostris LEOPOLIENSIBVS ad nos factam, habentesque spectatam et cognitam singularem erga nos eorundem Consulum et civium Leopolien[sium] fidem, studium et observantiam, ac in Republica illius civitatis administranda curam, diligentiam et vigilantiam, de speciali gratia et scientia nostra, animo benevolo et vltranea voluntate, sufficientissimaque deliberatione praehabita, ac de consilio et assensu Regni nostri senatorum et consiliariorum in hisce Comitiis generalibus congregatorum, Omnia et singula eiusdem civitatis nostrae Leopoliensis iura, libertates et immunitates, praerogativas, privilegia, literas, inscriptiones, donationes, resignationes, permutationes, praesentationes, vniones et incorporationes et id genus munimentorum bratoriorum [=latoriorum?], siue sint Ecclesiastica siue secularia, quae per divos olim Reges et principes praedecessores nostros Regni huius et dominiorum nostrorum veros et legitimos heredes et dominos, ac etiam per nos in et super quecunque bona tam terrestria quam civilia et alia quaecunque in ipsa civitate et extra eam vbilibet et in quibuscunque locis, terris et districtibus consistentia, quorum hactenus sunt in possessione et vsufructu pacifico fuerunt, sub quocunque verborum tenore et in quibuscunque Regni et dominiorum nostrorum locis data, donata et concessa, ac libertates, consuetudines antiquas, decreta, immunitates et praerogativas quas cunque a fundatione huius civitatis eiusdem vsque ad hodiernam diem habere dinoscuntur et habent per eosdem praedecessores nostros in vita eorum, ac etiam per nos ipsos sub quibuscunque datis ac in quibuscunque dominiorum locis concessas et emanatas, Tam in literis spiritualium quam secularium personarum donationes, resignationes, fundationes, inscriptiones, exemptiones, decreta, praesentationes, vniones, incorporationes, ordinationes et consuetudines quas cunque contineri. Quas literas ac omnia et singula iura, privilegia, immunitates et decreta hic pro insertis habere volumus, in omnibus et singulis eorum punctis, positionibus, conditionibus, clausulis et articulis, ac toto tenore, de plenitudine authoritatis nostrae Regiae approbanda, ratificanda, innovanda, gratificanda et confirmanda duximus, quemadmodum praesentium literarum nostrarum patrocinio approbamus, ratificamus, innovamus, gratificamus et confirmamus, decernentes ipsa ac omnia et singula in eis descripta et contenta vim et robur perpetuae firmitatis obtinere debere. Et insuper in verbo nostro Regio promittimus et praesentibus literis nostris spondemus eadem omnia et singula ipsius civitatis nostrae civitatis Leopoliensis iura et libertates, praerogativas, immunitates, praesentationes, vniones, incorporationes ac consuetudines in eadem civitate ex antiquo tentas et observatas, decreta et privilegia per omnia rata, firma et grata perpetuo et in aevum habere, ac inconcusse, integre et immolabiliter [=inviolabiliter] illa observare et manutenere ac eis satisfacere cum effectu. Volumus etiam et promittimus omnes et singulos cives ac incolas Leopolien[ses], suburbanos et villanos ad dictam civitate[m] et iurisditionem eius ex antiquo spectan[tes] et pertinen[tes], et omnia ac singula eorum bona ab omnibus iniuriis, violentiis, gravaminibus et angariis quibuscunque quarumvis personarum cuiuscunque status, dignitatis et conditionis atque officialium nostrorum tueri, defendere, nec aliquas novas adiunctiones in eos adinveniri volumus aut permittemus, Sed eos bonaque eorum in suis metis et graviciebus conservari iuxta antiquam consuetudinem prout per antecessores nostros inclytos Reges Poloniae Serenissimumque parentem fuerant conservati conservabimus et manutenebimus et conservari faciemus, nullaque bona eorum ad civitatem et iurisditionem eandem pertinen[tia] ab eadem civitate Leopolien[si] et iurisditione ipsius alienabimus aut alicui alienari permittemus. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Datum Piotrkoviae in conventione generali feria quarta ante festum Conceptionis Mariae Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo octavo Regni vero nostri decimonono. Praesentibus Reverendissimo et Reverendi[s] in christo patribus dominis Nicolao Dziezgowski Archiepiscopo Gnesnen[si] legato nato et Regni primate, Samuele Maczieiowski Cracovien[si] Regni Cancellario, Andrea Zebrzydowski Vladislavien[si], Andrea Noskowski Plocen[si], Ioanne Dziaduski Premislien[si], Ioanne Drohyeffski [Drohojowski] Chelmen[si] Episcopis; necnon Magnificis, Generosis et Venerabilibus Ioanne comite in Tarnow Castellano Cracovien[si] Exercituum Regni supremo ac Sandomirien[si], Striren[si], Lubaczowiensi capitaneo, Petro Kmitha Comite in Wissnicze Cracovien[si], Regni supremo Marschalco ac Cracovien[si], Premislien[si], Scepusiensi, Colensiq[ue] capitaneo, Ianussio Liatalsski de Labischin Posnanien[si] et Ivnvladislavien[si], Szychoviensiq[ue] capitaneo, Ioanne comite in Tarnow Sandomirien[si] curiae Marschalco ac Lublinen[si], Lelowiensiq[ue] capitaneo, Petro de Sluzyewo Callisien[si] et Niessofien[si] capitaneo, Stanislao de Lasko Siradien[si] et Lancicien[si] capitaneo, Nicolao Iarund de Brvdszewo Lancicien[si], Raphaele Lesczinski Bresten[si] et capitaneo Radzieiowien[si], Petro de Dambrowycza Russiae et Radomirien[si], Casimiriensiq[ue] capitaneo, Ioanne a Mieliedz Podoliae et Chmielnicen[si] capitaneo, Ioanne Dzirgowski Masoviae et Varschoviensiq[ue] capitaneo Palatinis; Andrea Comite in Gorka Posnanien[si] et maioris Poloniae Capitaneo generali, Martino Sborowski Callisien[si] ac Schidlowien[si], Stobniczen[si], Odalanoviensiq[ue] capitaneo, Spitkone de Tarnow Voiniacen[si] ac Regni nostri thesaurario ac Brzesniczen[si], Krzepicen[si], Krzestowienq[ue] capitaneo, Stanislao de Przeramb Siradien[si], Erasmo de Kretkow Bresten[si] et Pisdren[si] capitaneo, Ioanne Oczeski Biecen[si] Serenissimae dominae parentis nostrae curiae magistro ac Sandecen[si] capitaneo, Stanislao de Tarnow Zawichosten[si] et capitaneo Siradien[si], Georgio Liatalsski Landen[si], Stanislao Gomolinski Rozperien[si] et capitaneo Vielunen[si], Nicolao Grabia Chelmen[si] Regni nostri Vicecancellario capitaneo Lybomlien[si], Valentino Nadarzinski Cziechonowien[si], Adamo Vlikanowski Vischegraden[si] Castellanis; Iacobo Vchanski Decano Plocen[si], Valentino Dabienfki Refferendariis curiae nostrae, Andrea Garnkowski Praeposito Gnesnen[si] et scholastico, Ioanne Przerembski Praeposito, Stanislao Volski Custode, Stanislao Hosio iuris vtriusque doctore Canonicis Cracovien[sibus] secretariis nostris, Ioanne Lythomirski curiae nostrae thesaurario, Stanislao Ligasa curiae nostrae Pincerna, Nicolao Miskowski mensae nostrae incisore et capitaneo Miedziriiecen[si] et aliis quam plurimis dignitariis officialibus et aulicis nostris ad praemissa existen[tibus]. Datum per manus praefati Reverendi in christo patris domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Cracovien[sis] Regni nostri Cancellarii sincere nobis dilecti. [Podpis:] Sigismundus Augustus Rex s[ubscripsi]t [Nota kancelaryjna po prawej stronie pod plicą:] Relatio eiusdem Reverendi in Christo patris domini Samuelis Maczieiowski Episcopi Cracoviensis Regni Poloniae Cancellarii [Verso:] [Nota archiwalna:] Confirmacio Omnium Privilegiorum Civitatis Serenissimi Principis Domini Sigismundi Augusti Dei gratia Regis Poloniae, De data Piotrcoviae in Conventione generali feria quarta ante festum Conceptionis Mariae Anno domini M.D.XLVIII. 1548. [Sygnatury:] arca 10 N. 7. / Dno. / Rubrica Quinta 6ta N 3tia / Fasc. 101. =/= [Pieczęć:] Fragment pieczęci większej koronnej Zygmunta Augusta z czerwonego wosku w misce z wosku naturalnego, zawieszonej na zielono-złotym sznurze jedwabnym z chwostami.

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy w bardzo dobrym stanie zachowania. Zachowany fragment pieczęci większej koronnej króla Zygmunta Augusta w misce woskowej na jedwabnym sznurze. Własnoręczny podpis króla Zygmunta Augusta oraz formuła relacji kanclerskiej Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego i kanclerza koronnego. Karta 1 to karta tytułowa archiwum, karta 7 to karta kontrolna.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:55 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/461 · 7 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie