Potwierdzenie przez króla Zygmunta II Augusta prawa patronatu rajców lwowskich nad szpitalem św. Ducha

W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. My, ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej, chełmińskiej, elbląskiej i pomorskiej itp. pan i dziedzic. Oznajmiamy mocą niniejszego pisma wszystkim i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którym to wiedzieć należy i którzy powezmą o tym wiadomość. Iż przedłożone nam zostały przez drogich doradców naszych w imieniu protegowanych, burmistrza i rajców miasta naszego lwowskiego, niżej spisane litery, zawierające w sobie wieczystą darowiznę prawa patronatu kościoła Świętego Ducha w tymże mieście Lwowie, udzieloną im przez najjaśniejszego, świętej niegdyś pamięci pana ojca naszego najukochańszego, i zaniesiono do nas prośbę, abyśmy raczyli tego rodzaju pismo naszą powagą królewską aprobować, potwierdzić i ratyfikować. Którego to pisma brzmienie następuje i jest takie: W imię Pańskie, Amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Zwykli królowie i książęta, jeśli komuś dobrodziejstwo wyświadczą, pismem publicznie poświadczać, aby pamięć o ich hojności wiecznie trwała i nikt nie ważył się naruszać tego, o czym wiadomo, że stało się z łaski władcy. Z tej przyczyny My, Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, najwyższy książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, chełmińskiej, elbląskiej i pomorskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej itp. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem wszystkim, których to dotyczy. Ponieważ dobrze znana jest nam gorliwość burmistrza i rajców lwowskich w szerzeniu kultu Bożego oraz troska i pilność względem ubogich, chcąc ich w tym, ku czemu z własnej woli okazują skłonność, uczynić jeszcze gorliwszymi i zatroszczyć się o ubogich mieszkających w szpitalu Świętego Ducha w mieście Lwowie, postanowiliśmy miastu ich lwowskiemu oraz samym burmistrzowi i rajcom, obecnym i na dany czas urzędującym, za zgodą obecnych wówczas doradców naszych, nadać i darować – i dajemy oraz darujemy niniejszym pismem na zawsze i na wieczne czasy – nasze prawo patronatu i prezentacji na prepozyturę czyli prebendę rzeczonego szpitala. Nie zastrzegamy przy tym dla nas, najjaśniejszego syna naszego i następców naszych żadnego prawa do tejże prepozytury czyli prebendy, tak aby sami obecni burmistrz i rajcy oraz ich następcy mogli i mieli moc odtąd i po wieczne czasy, ilekroć zajdzie potrzeba i rzeczona prepozytura przez rezygnację lub zgon w jakikolwiek sposób zawakuje, na wakującą rzeczoną prepozyturę i prebendę w kościele Świętego Ducha obecnemu i na dany czas urzędującemu arcybiskupowi lwowskiemu lub tym, którzy będą mieli do tego władzę, prezentować osobę zdatną i stanowi kościelnemu odpowiednią, jakąkolwiek sami zechcą, jako prawdziwi, prawowici, jedyni i wieczyści kolatorzy i patroni rzeczonej prepozytury czyli prebendy, bez jakiegokolwiek sprzeciwu naszego, najjaśniejszego syna naszego i następców naszych lub jakichkolwiek innych osób. Na których prezentację, jako prawdziwych, prawowitych, wieczystych i jedynych patronów i kolatorów, arcybiskup lub ordynariusz miejscowy na dany czas urzędujący będzie powinien i z urzędu swego pasterskiego zobowiązany osobę zaprezentowaną na wspomnianą prepozyturę czyli prebendę we wzmiankowanym kościele Świętego Ducha miasta Lwowa powołać i zainwestować. Której to wyżej wspomnianej darowizny rzeczonej prepozytury czyli prebendy dla samych burmistrza i rajców lwowskich, obecnych i na dany czas urzędujących, po wieczne czasy, my wraz z następcami, najjaśniejszymi królami Polski, w żaden sposób lub pod wyszukanym pozorem odmieniać, łamać i naruszać w całości lub w części nie zamierzamy z jakiejkolwiek przyczyny. Z tym także zastrzeżeniem i wyraźnym postanowieniem, że jeśli burmistrz z rajcami, obecni i na dany czas urzędujący, w jakikolwiek sposób po rezygnacji lub zgonie obecnego prepozyta tegoż kościoła czyli szpitala Świętego Ducha z jakiegoś powodu nie zdołają objąć posiadania tej naszej wieczystej darowizny, to nie ma to w niczym umniejszać ich niniejszego przywileju i jego wieczystości, lecz chcemy, aby sam ich przywilej i prawo nadawania tejże prepozytury pozostawały w swej sile i mocy na zawsze. A jeśli my lub następcy nasi, królowie Polski, przez zapomnienie o tej darowiźnie i prawie nadanym rajcom lwowskim zaprezentowalibyśmy lub następcy nasi zaprezentowaliby jakąś osobę, wówczas tego rodzaju prezentacja nie będzie mogła i nie powinna w niczym naruszać prawa patronatu przyznanego burmistrzowi i rajcom. Tak iż nie z naszej lub następców naszych prezentacji, lecz burmistrza i rajców lwowskich, mocą niniejszej naszej darowizny, arcybiskup lub ordynariusz lwowski zobowiązany będzie powołać i zainwestować osobę zaprezentowaną przez burmistrza i rajców. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego została przywieszona. Dan w Krakowie, w sam dzień święta świętego Mateusza Apostoła i Ewangelisty, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego szóstego, a panowania naszego roku czterdziestego. Relacja wielebnego w Chrystusie ojca, pana Samuela, biskupa krakowskiego i podkanclerzego Królestwa Polskiego. My przeto, ZYGMUNT AUGUST, król wspomniany, przychylając się łaskawie do prośby rzeczonych mieszczan lwowskich, postanowiliśmy przedłożone pismo prawa patronatu we wszystkich punktach, klauzulach, artykułach i warunkach ratyfikować, zaaprobować i potwierdzić, tak jak ratyfikujemy, z wdzięcznością uznajemy, aprobujemy i potwierdzamy niniejszym pismem naszym, stanowiąc, że ono oraz wszystko w nim zawarte winno uzyskać moc należytej i wieczystej trwałości. Z tym także szczególnym dodaniem i wyraźnym zastrzeżeniem, iż jeśli wydarzyłoby się, że jakiekolwiek listy przed lub po tej darowiźnie prawa patronatu, udzielonej przez najjaśniejszego pana ojca naszego najukochańszego i przez nas potwierdzonej, wyszły z naszej kancelarii w jakikolwiek sposób przez zapomnienie, niniejszym uznajemy je za pozbawione wszelkiej mocy i znaczenia. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego została przywieszona. Działo się w Piotrkowie na zjeździe walnym Królestwa w najbliższy czwartek po święcie Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego ósmego, a panowania naszego roku osiemnastego. W obecności najprzewielebniejszego i przewielebnych w Chrystusie ojców, panów: znamienitych, urodzonych oraz czcigodnych Mikołaja Dzierzgowskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego i prymasa, Samuela Maciejowskiego krakowskiego i kanclerza Królestwa naszego, Andrzeja Zebrzydowskiego włocławskiego, Andrzeja Noskowskiego płockiego, Jana Dziaduskiego przemyskiego, Jana Drohojowskiego chełmskiego kościołów biskupów; Jana z Tarnowa hrabiego kasztelana krakowskiego wojsk naszych hetmana wielkiego, sandomierskiego, stryjskiego i lubaczowskiego, Piotra Kmity hrabiego na Wiśniczu krakowskiego, Królestwa naszego marszałka wielkiego oraz przemyskiego starosty; [---] wojewodów: kolskiego Janusza Latalskiego poznańskiego, człuchowskiego i inowrocławskiego, Jana hrabiego z Tęczyna sandomierskiego dworu naszego marszałka, a lubelskiego i bełskiego, Stanisława z Łaska sieradzkiego i łęczyckiego, Piotra ze Służewa kaliskiego i dybowskiego, Andrzeja hrabiego z Górki poznańskiego i Wielkopolski generalnego, Marcina Zborowskiego kaliskiego, szydłowskiego i opolanowskiego, Spytka z Tarnowa wojnickiego i Królestwa naszego podskarbiego oraz krzeczowskiego, strzemieskiego i krzeszowskiego, Stanisława z Przeręba sieradzkiego, Erazma z Kretkowa brzeskiego i przedeckiego, Mikołaja Grabi chełmskiego Królestwa naszego podkanclerzego i lubomelskiego, Wojciecha Starzechowskiego bełskiego i drohobyckiego, brzeskiego i radziejowskiego, Jana Dzierzgowskiego Mazowsza i warszawskiego wojewodów i starostów naszych; Andrzeja hrabiego z Górki poznańskiego i Wielkopolski generalnego, Marcina Zborowskiego kaliskiego, szydłowskiego i opolanowskiego, Spytka z Tarnowa wojnickiego i Królestwa naszego podskarbiego oraz krzeczowskiego, strzemieskiego i krzeszowskiego, Stanisława z Przeręba sieradzkiego, Erazma z Kretkowa brzeskiego i przedeckiego, Mikołaja Grabi chełmskiego Królestwa naszego podkanclerzego i lubomelskiego, Wojciecha Starzechowskiego bełskiego i drohobyckiego, brzeskiego i radziejowskiego, Jana Dzierzgowskiego Mazowsza i warszawskiego wojewodów i starostów naszych; Andrzeja hrabiego z Górki poznańskiego i Wielkopolski generalnego, Marcina Zborowskiego kaliskiego [---] Walentego Dembińskiego dworu naszego referendarza, Jana Przerembskiego prepozyta, Stanisława Hozjusza kanonika krakowskiego sekretarzy naszych, i wielu innych dygnitarzy oraz urzędników naszych, szczerze i wiernie nam umiłowanych. Dane przez ręce wspomnianego wielmożnego Mikołaja Grabi kasztelana chełmskiego, Królestwa naszego podkanclerzego i lubomelskiego starosty, szczerze nam umiłowanego. Mikołaj Grabia, podkanclerzy Królestwa, własną ręką Relacja tegoż wielmożnego Mikołaja Grabi, kasztelana chełmskiego, podkanclerzego Królestwa Polskiego i starosty lubomelskiego [Na odwrocie:] Listy Zygmunta Augusta Króla. Przywilej potwierdzenia prepozytury Świętego Ducha z prawem patronatu dla miasta Lwowa sporządzony 1548. Nr 1 Seria 28. Nr 28. Rubryka szósta, litera F, nr 4. 674½ [Pieczęć koronna Zygmunta II Augusta odciśnięta w czerwonym wosku w misce z wosku naturalnego, zawieszona na plecionym sznurze zielono-różowym/czerwonym]

[Inwokacja:] IN NOMINE DOMINI AMEN Ad perpetuam rei memoriam. Nos SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia REX Poloniae, Magnus DVX Lithuaniae, Necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Culmen[sis], Elbingensis, Pomeraniaeque etc. dominus et haeres. Significamus tenore praesentium, quibus expedit universis et singulis praesentibus et futuris, harum noticiam habituris. Quia exhibitae sunt nobis per caros Consiliarios nostros nomine Fautorum, Proconsulis et Consulum Civitatis nostrae Leopolien[sis] literae infrascriptae, donationem perpetuam iurispatronatus Ecclesiae Sancti Spiritus in eadem Civitate Leopolien[si] ipsis a Serenissimo divae olim memoriae domino parente nostro desideratissimo concessae in se continen[tes], supplicatumque est nobis, ut h[uius]m[od]i literas authoritate nostra Regia approbare, confirmare et ratificare dignaremur. Quarum tenor sequitur et est talis: [Transumpt dokumentu Zygmunta I z 21 września 1546 r.:] In nomine domini Amen. Ad perpetuam rei memoriam. Solent Reges et Principes si in aliquem beneficium contulerint, literis publice testari, ut earum munificentia perpetuo extet memoria, et nemo violare audeat, quod beneficio Principis esse constat. Quamobrem Nos Sigismundus Dei gratia Rex Poloniae, Supremus Dux Lithuaniae, necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Culmen[sis], Elbingen[sis], Pomeraniaeque, Russiae, Prussiae, Masoviae etc. dominus et haeres. Significamus praesentibus literis quorum intereft universis. Cum perspectum habeamus Proconsulis et Consulum Leopolien[sium] in cultum Dei studium, ac in pauperes curam et diligentiam. Volentes ad id, ad quod illos sua sponte propensos videmus alaciores efficere, ate pauperibus, qui in hospitali Sancti Spiritus in Civitate Leopolien[si] habitant prospicere, Civitati ipsorum Leopolien[si] et ipsis Proconsuli et Consulibus, nunc et pro tempore existen[tibus], iuspatronatus et praesentandi nostrum Preposituram seu prebendam hospitalis praedicti, consencien[tibus] ad id Consiliariis nostris tunc praesentibus, dari et donari duximus, damusque et donamus praesentibus literis perpetuo et in aevum, Nihil iuris nobis, Serenissimoque filio nostro et successoribus nostris ad eam Preposituram seu prebendam amplius reservari, ut ipsi qui nunc sunt Proconsul et Consules et successores eorum possint et valeant exnunc et temporibus perpetuis ad vaccantem praefatam Preposituram et Prebendam in Ecclesia sancti Spiritus moderne et pro tempore existen[ti] Archiepiscopo Leopolien[si] vel eis, qui ad id potestatem habuerint, praesentare personam idoneam et statui Ecclesiae aptam quamcumque ipsi voluerint, totiens quociens opus fuerit, et Praefata Prepositura per cessum vel decessum quomodocumque vacaverit, praesentare tanquam veri, legittimi et unici perpetuique collatores et patroni Prepositurae seu Prebendae praedictae, sine quavis contradictione nostra Serenissimique filii nostri et successorum nostrorum vel aliarum quarumcumque personarum. Ad quorum praesentacionem vti verorum et legittimorum perpetuorumque ac unicorum patronorum et collatorum Archiepiscopus seu locilocidimarius pro tempore existens personam praesentatam ad dictam Preposituram seu prebendam in praenominata Ecclesia S[anc]ti Spiritus Civitatis Leopolien[sis] instituere et investire debebit ac tenebitur ex officio suo pastorali. Quam donacionem praefatam praedictae Prepositurae seu prebendae ipsis Proconsuli et consulibus Leopolien[sibus] iis qui nunc sunt et pro tempore existen[tibus] perpetuis temporibus, nos vna cum successoribus a Serenissimis Regibus Poloniae ipsis quocumque modo vel colore exquisito immutare, infringere et violare in toto vel in parte nolumus per quamcumque occasionem, hoc etiam adiuncto et specialiter expresso, quod si Proconsul cum Consulibus qui nunc sunt et pro tempore existentes, quitocumque modo post cessum vel decessum moderni Prepositi eiusdem Ecclesiae seu Hospitalis sancti Spiritus huius nostrae donacionis perpetuae ex aliqua causa possessionem adsequi non valeant, id eorum privilegio praesenti et perpetuitati in nullo derogare, sed ipsum privilegium ipsorum et ius conferendi eiusdem praepositurae in suo robore et vigore perpetuo permanere volumus. Et si nos et successores nostri Reges Poloniae per oblivionem eius donacionis et iuris Consulibus Leopolien[sibus] dati aliquam personam praesentaverimus vel successores nostri praesentaverint, extunc huiusmodi praesentacio iurispatronatus Proconsuli et consulibus concesso in nullo derogare poterit ac debebit. Ita quod non ad nostram vel successorum nostrorum praesentacionem, sed ad Proconsulis et consulum Leopolien[sium] vigor[e] praesentacionis nostrae donacionis Archiepiscopus seu lociorclmarius Leopolien[sis] personam praesentatam per Proconsulem et consules instituere et investire debebit. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Dat[um] Cracoviae ipso die festo sancti Matthei Apostoli et Evangelistae Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo sexto, Regni vero nostri Quadragesimo. Relatio Reverendi in Christo patris domini Samuelis Episcopi Cracovien[sis] et Regni Poloniae Vicecancellarii. [Koniec transumptu] Nos itaque SIGISMVNDVS AVGVSTVS REX praefatus supplicationi dictorum Civium Leopolien[sium] benigne annuentes, praesertas literas iurispatronatus in omnibus punctis, clausulis, articulis et condicionibus ratificandas, approbandi et confirmandi duximus, quemadmodum ratificamus, gratificamus, approbamus et confirmamus praesentibus literis nostris, decernentes eas et omnia in illis contenta robur debitae ac perpetuae firmitatis obtinere debere, Hoc etiam specialiter addito et expresso, quod si aliquas literas ante vel post iurispatronatus hanc donacionem a Serenissimo domino parente nostro desideratissimo concessam et per nos confirmatam per oblivionem ex Cancellaria nostra quovis modo prodire contigerit, eas nullius roboris ac momenti praesentibus decernimus. In cuius rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est subappensum. Actum Piotrkoviae in Conventione generali Regni feria quinta post festum Conceptionis beatissimae virginis Mariae proxima Anno domini Millesimo quingentesimo quadragesimo Octavo, Regni vero nostri anno Decimo octavo. Praesentibus Reverendissimo ac Reverendi in Christo patribus dominis: Magnificis, Generosis ac venerabilibus Nicolao Dzierzgowski Archiepiscopo Gnesnen[si] Legato nato et Primate, Samuele Maczieiowski Cracovien[si] et Regni nostri Cancellario, Andrea Zebrzydowski Vladislavien[si], Andrea Noskowski Plocen[si], Ioanne Dziaduski Premislien[si], Ioanne Droiofski Chelmen[si] Ecclesiarum Episcopis; Ioanne a Tarnow Comite Castellano Cracovien[si] Exercituum nostrorum supremo, Sandomirien[si], Stricen[si], Lubaczovien[si]q[ue], Petro Kmyta comite in Wisnicze Cracovien[si], Regni nostri supremo Marsalco ac Premislien[si], Capitaneo; [---] Palatinis: Colen[si] Ianussio Liatalski Posnanien[si], Słochouien[si] et Inowladislavien[si], Ioanne Comite a Tanczin Sandomirien[si] Curiae nostrae Marsalco, ac Lublinen[si] et Belzensi, Stanislao a Lasko Siradien[si] et Lancicien[si], Petro de Sluzovo Kalissien[si] et Dibouien[si], Andrea Comite a Gorka Posnanien[si] et maioris Poloniae Generali, Martino Zborowski Kalissien[si], Szidlowien[si] et Opolanouien[si], Spithkone de Tarnow Woinicien[si] et Regni nostri Thesaurario ac Krzeczouien[si], Stremecen[si] et Krzeszouien[si], Stanislao de Przeramb Siradien[si], Erasmo de Kzythkow Brzesten[si] et Psedzen[si], Nicolao Grabia Chelmen[si] Regni nostri Vicecancellario et Lubomlen[si], Alberto Starzechowski Belzen[si] et Drohobicensi, Brzesten[si] et Radzicouien[si], Ioanne Dzyrgowski Masoviae et VVarssovien[si] Palatinis et capitaneis nostris; Andrea Comite a Gorka Posnanien[si] et maioris Poloniae generali, Martino Zborowski Kalissien[si], Szidlowien[si] et Opolanouien[si], Spithkone de Tarnow Woinicien[si] et Regni nostri Thesaurario ac Krzeczouien[si], Stremecen[si] et Krzeszouien[si], Stanislao de Przeramb Siradien[si], Erasmo de Kzythkow Brzesten[si] et Psedzen[si], Nicolao Grabia Chelmen[si] Regni nostri Vicecancellario et Lubomlen[si], Alberto Starzechowski Belzen[si] et Drohobicensi, Brzesten[si] et Radzicouien[si], Ioanne Dzyrgowski Masoviae et VVarssovien[si] Palatinis et capitaneis nostris; Andrea Comite a Gorka Posnanien[si] et maioris Poloniae generali, Martino Zborowski Kalissien[si] [---] Valentino Dembienski Curiae nostrae Referendario, Ioanne Przerembski praeposito, Stanislao Hosio Canonico Cracovien[si] Secretariis nostris, Et aliis quam pluribus Dignitariis et officialibus nostris sincere et fidelibus dilectis. Dat[ae] per manus praefati Magnifici Nicolai Grabia Castellani chelmen[sis] Regni nostri Vicecancellarii Lubomlen[sis]q[ue] Capitanei sincere nobis dilecti. [Podpisy kancelaryjne:] Nico[laus] Grabia Regni Vicecanc[ellarius] m[anu] p[ropr]ia R[elatio] eiusdem Mag[nifi]ci Nicolai Grabia castellani chelm[ensis] R[egni] P[oloniae] Vicecancellarii Lubomlen[sis]q[ue] Capitanei [Verso:] [Nota 1:] Litt[erae] Sig[ismundi] Augusti Regis. Privilegium Confirmationis Praepositurae Sancti Sp[irit]us cum Jure Patronat[us] Civit[ati] L[eopoliensi] fact[um] 1548. [Nota 2:] Nro 1 Ser[ies] 28. No 28. [Nota 3:] Rubrica Sexta Litt. F. Nro 4to. [Nota 4:] 674½ [Pieczęć:] [Pieczęć koronna Zygmunta II Augusta odciśnięta w czerwonym wosku w misce z wosku naturalnego, zawieszona na plecionym sznurze zielono-różowym/czerwonym]