Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/470 · 131-1-470-001

Darowizna króla Zygmunta II Augusta dla mansjonarzy katedry lwowskiej

Zygmunt II August, król Polski i wielki książę litewski Mansjonarze katedry metropolitalnej we Lwowie (mansionarii in ecclesia metropolitana Leopoliensi)
Dat[um] Pyotrchovie feria quarta pridie festi sancti Alexii anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo Regni vero nostri vigesimo primo · Piotrków Trybunalski

Król Zygmunt II August nadaje mansjonarzom katedry metropolitalnej we Lwowie ogród z dworzyszczem oraz łąkę w obrębie miasta Lwowa. Nadane nieruchomości zostają włączone do immunitetu kościelnego i zwolnione z wszelkich ciężarów oraz podatków grodzkich i miejskich.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Zygmunt August, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim, których to dotyczy, obecnym i przyszłym potomnym: Iż szlachetny Mikołaj Odnowski, kasztelan przemyski i starosta lwowski, [przedstawił], że mansjonaria w kościele metropolitalnym lwowskim na nowo została ufundowana, a owi mansjonarze nie są na tyle zaopatrzeni, by wystarczało im dostateczne utrzymanie – my, z racji owej przychylności, jaką żywimy dla kultu Bożego i jego sług, uznaliśmy za stosowne dać, darować i zezwolić tymże mansjonarzom obecnym i w swoim czasie będącym ogród z domem lub dworzyszczem, położony ze wszystkich stron w mieście Lwowie między ulicami publicznymi, którymi idzie się do młynów kanoników lwowskich i piekarzy, a między ogrodem grodzkim, oraz łąkę do tego ogrodu z dawna należącą, znajdującą się między łąkami Fedka Smoilą i Iwana Szyrgała, jak i niniejszym listem dajemy, darujemy i zezwalamy prawem i tytułem wieczystej darowizny, tak szeroko, obwodowo, jak rzeczony ogród z domem i łąką z dawna był opisany granicami, ze wszelkim prawem, panowaniem i własnością, nic z prawa i panowania w nich dla nas i naszych następców nie pozostawiając, lecz to wszystko na rzeczonych mansjonarzy przenosząc. Owy zaś ogród z dworzyszczem i łąką immunitetowi i wolności kościelnej, o ile w naszej jest mocy, przypisujemy i wcielamy, tak iż w każdej sprawie i procesie wynikającym z ogrodu, dworzyszcza i łąki, na zawsze nie gdzie indziej będzie ucieczka, jak do właściwego sądu i sędziego kościelnego. Owy zaś dom z ogrodem i łąką, tak wolności kościoła przypisany, od wszelkich poborów, opłat, czynszów, ceł, ciężarów naszych i Rzeczypospolitej, grodzkich i miejskich, które obecnie są w użyciu lub jeśliby jakie w przyszłości zostały ustanowione, a które chcemy mieć tu za wyrażone, wyjmujemy i uwalniamy. Tak iż chcemy i postanawiamy, aby cieszyły się one dobrami, prawem, wolnością i immunitetem, tak jak inne dobra kościelne wieczyście się radują i cieszą. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza do niniejszego została przywieszona. Dan w Piotrkowie w środę w wigilię święta świętego Aleksego, roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego, a panowania naszego dwudziestego pierwszego. [Podpis z lewej pod tekstem, na zakładce:] Samuel, biskup krakowski, własną ręką królewską podpisał [Podpis z prawej na zakładce:] Na relację umiłowanego Samuela Maciejowskiego, biskupa krakowskiego, kanclerza Królestwa Polskiego. [Zapiski na plice - strona lewa:] Roku Pańskiego 1702, dnia 9 października, na wizytacji generalnej przedłożone, odczytane i do aktów tejże wizytacji wpisane. Świadek Feliks Słuszawski [---] [Zapiski na plice - strona prawa:] Roku Pańskiego 1643, dnia 26 października, na wizytacji generalnej kościoła metropolitalnego lwowskiego przedłożone i odczytane. Mikołaj Ignacy Wyżycki, arcybiskup metropolita lwowski. [Verso:] [Różne noty kancelaryjne i archiwalne, m.in.:] N 470. W 1. Miejsce 26. V. 11. Litera: M. Przywileje Księga 1, Tom, karta 61. Wprowadzono dnia 2 października 1794. 1636, dnia [---] października, na wizytacji generalnej kościoła metropolitalnego lwowskiego przedłożone i odczytane...

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Sigismundus Augustus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc. dominus et haeres. Significamus tenore praesentium, quorum interest universis praesentibus et posteris futuris. Quod generosus Nicolaus Odnowsky castellanus Premisliensis et capitaneus Leopoliensis, mansionariam in ecclesia metropolitana Leopoliensi novo fundatam esse eisque mansionariis non adeo provisum esse, qu[od] victus illis sufficiens suppeteret, nos pro ea propensione, quam sumus in cultum divinum ministrosque illius, eisdem mansionariis praesentibus et pro tempore existentibus, ortum cum domo seu praedio inter plateas publicas quibus itur ad molendina canonicorum Leopolien[sium] et pistorum ac inter ortum castren[sem] partibus ab omnibus in Leopoliensi civitate sitta, et pratum ad hoc pratum antiquitus pertinens inter prata Fedci Smoylo et Iwan Szirgal consisten[s], dandum, donandum, concedendum duximus, quemadmodum hisce literis damus, donamus et concedimus jure et titulo perpetuae donationis, ita late, circumferentialiter, prout praefatus ortus cum domo pratoque antiquitus fuit circumscripta, cum omni jure, dominio et proprietate, nihil nobis nostrisque successoribus juris, dominii in eisdem relinquen[tes], verum in praefatos mansionarios ea omnia transferen[tes]. Quem quidem ortum cum praedio pratoque immunitati et libertati ecclesiasticae, quantum in nobis est, ascribimus et incorporamus, ita quod in omni causa et actione de orto, praedio et prato evenien[te], non alibi perpetuo erit quam ad forum competens judicemque ecclesiasticum refugium. Quae quidem domus cum orto et prato, ita libertati ecclesiae ascripta, ab omnibus contributionibus, pensionibus, censibus, daciis, oneribus nostris et Reipublicae, castrensibus et civilibus, quae nunc in usu sunt aut si quae in posterum instituerentur, quae hic pro expressis habere volumus, eximimus et liberamus. Ita quod bonis, jure, libertate et immunitate potiri volumus et decernimus, quemadmodum alia bona ecclesiastica gaudent et potiuntur perpetuo. In cujus rei fidem et testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Dat[um] Pyotrchovie feria quarta pridie festi sancti Alexii anno Domini millesimo quingentesimo quinquagesimo, Regni vero nostri vigesimo primo. [Podpis z lewej pod tekstem, na zakładce:] Samuel Eps[copus] Crac[oviensis] m[anu] R[egia] P[ropria] s[ubscripsi]t [Podpis z prawej na zakładce:] Ad relationem praedilecti Samuelis Maczyeiowsky episcopi Crac[oviensis] Regni Poloniae Cancellarii [Zapiski na plice - strona lewa:] Anno D[omi]ni 1702 d[ie] 9 8bris In visitatione Generali productu[m], lectu[m] et Actis Visitationis eiusdem adnotatu[m]. Testis Felix Słuszawski [---] [Zapiski na plice - strona prawa:] Anno D[omi]ni 1643 Die 26ta Octobris in visitatione Generali Ecclesiae Metropolitanae Leopoliensis productum et lectum. Nicolaus Ignatius Wyżycki Archiiepiscopus Metrop[olitanus] Leopolien[sis] [Verso:] [Różne noty kancelaryjne i archiwalne, m.in.:] N 470. W 1. Loc. 26. V. 11. Lit: M. Privil[egia] Libr. 1 Tom[us] pag. 61. Ingress[us] die 2. 8bris 1794. 1636 die [---] 8bris in Visitatione Generali Ecclesiae Metropolitanae Leopoliensis productum et lectum...

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w dobrym stanie, widoczne ślady składania. Na plice nacięcie i zachowany pasek pergaminowy po pieczęci (sama pieczęć odpadła). W lewym górnym rogu pieczątka tuszowa z herbem. Na plice oraz na verso liczne noty oblaty i adnotacje powizytacyjne z lat 1636, 1643, 1702 oraz wpis z 1794 r. Karta katalogowa i metryczka aktowa podają datę 16 lipca 1550 r., co odpowiada dacie 'feria quarta pridie festi sancti Alexii' roku 1550.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:55 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/470 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie