Wyrok sądu sejmowego w Krakowie w sporze Łahodowskiego z władzami Lwowa

PIOTR DĘBIŃSKI z Piotrkowic, sędzia, oraz STANISŁAW WIELOPOLSKI z Gdowa, podówczas subdelegat i podsędek generalny ziemi krakowskiej, czynimy jawno niniejszym pismem, komu to należy, wszystkim razem i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którzy powezmą o tym wiadomość, jako gdy i kiedy na sejmie walnym krakowskim na stolicy sędziowskiej wówczas zasiadaliśmy, w sprawie i skardze pomiędzy szlachetnym Waśkiem inaczej Iwankiem Łahodowskim, powodem z jednej strony, a sławnymi burmistrzem i rajcami, wójtem i ławnikami miasta Lwowa, pozwanymi z drugiej strony, z powodu gwałtownego zatrzymania i uwięzienia pracowitego kmiecia Wojciecha Wymyślaka, należącego do tegoż powoda, i niewypuszczenia go za poręczeniem, obłożonej karą trzystu grzywien pieniędzy, jak pozew, współpozew i akta tejże sprawy szerzej o powyższym stanowią. Sprawa ta najpierw przed urzędem grodzkim lwowskim została wszczęta i prowadzona, a następnie w drodze przeniesienia z rzeczonego urzędu grodzkiego lwowskiego tu, na obecny sejm, do Świętego Majestatu Królewskiego została przekazana. Przeto w dzisiejszym terminie, gdy strony stawiły się prawnie przez swych pełnomocników, podjęły termin i w tejże sprawie spór toczyły, rzeczony powód żądał, aby wedle treści swego pozwu ciż mieszczanie lwowscy zostali przez Święty Majestat Królewski przymuszeni i znagleni do odpowiedzi. Przeciwko temu rzeczeni mieszczanie jako pozwani, odpowiadając zarzucili, że ów urząd grodzki lwowski postąpił przeciwko postanowieniom ich przywilejów i że wbrew tymże przywilejom zostali tu pozwani przed Święty Majestat Królewski, prosząc, aby wedle tychże swych przywilejów nie byli zmuszani tu odpowiadać, lecz odesłani do swego właściwego sądu, deklarując, że przed swym właściwym sądem każdemu przeciwko sobie skarżącemu sprawiedliwość wymierzą, oraz prosząc o zachowanie ich przy tychże przywilejach i o zatwierdzenie ich przez Święty Majestat Królewski. Święty Majestat Królewski wraz z doradcami Królestwa u boku swego obecnymi, podówczas asystującymi, wysłuchawszy wreszcie wywodów i odpowiedzi, przemówień i sporów rzeczonych stron, przejrzawszy akta sprawy i rozważywszy wszystko, co do tej sprawy należało, zważywszy na to, iż treść przywilejów rzeczonych mieszczan lwowskich orzeka, że ciż mieszczanie lwowscy nie są zobowiązani odpowiadać przed żadnym innym sądem, a jedynie przed swoim własnym, jak rzeczone przywileje nadane i przyznane tymże mieszczanom przez przodków Majestatu Królewskiego szerzej postanawiają, wbrew którym to przywilejom ów urząd grodzki lwowski postąpił i nie bacząc na zarzuty tychże mieszczan, nakazał im odpowiadać przed swym sądem, od którego to wyroku tu, do Świętego Majestatu Królewskiego, wniesiono apelację. Dlatego opierając się na rzeczonych przywilejach nadanych tymże mieszczanom lwowskim przez przodków Majestatu Królewskiego, przy których dotychczas byli zachowani, raczył on niniejszym swym wyrokiem królewskim w całości, tak jak w sobie zawierają, potwierdzić je i ratyfikować, jako i niniejszym potwierdza, a wyrok rzeczonego urzędu, mocą którego nakazał tymże mieszczanom odpowiadać na zarzuty pozwu rzeczonego powoda, oraz całe postępowanie przed tym urzędem przeprowadzone i kontynuowane jako przeciwne przywilejowi tychże mieszczan lwowskich raczył w całości skasować i wniwecz obrócić, i kasuje oraz wniwecz obraca, i tychże mieszczan lwowskich wolnymi i uwolnionymi od pozwu i roszczenia rzeczonego powoda orzekł, postanawiając, że odtąd i nadal ciż mieszczanie lwowscy w przyszłości po wieczne czasy nie powinni ani nie mogą być przez kogokolwiek z poddanych Majestatu Królewskiego wbrew ich przywilejowi pozywani i pociągani przed Święty Majestat Królewski ani przed jakikolwiek trybunał Królestwa, lecz jedynie przed ich własne prawo właściwe, którego dotychczas używają na mocy tychże przywilejów, niniejszym wyrokiem Majestatu Królewskiego potwierdzonych. Jeśliby zaś rzeczony powód utrzymywał, że doznał jakiejś krzywdy od rzeczonych mieszczan lwowskich, wówczas na mocy tegoż przywileju winien dochodzić jej przed ich prawem i sądem właściwym, przed którym i wedle ich właściwego prawa sprawiedliwość zostanie mu wymierzona, jako to z rzeczonego wyroku królewskiego wynika. Na czego wiarę i świadectwo pieczęcie nasze do niniejszego zostały przywieszone. Działo się i dano na sejmie walnym krakowskim w piątek po niedzieli Jubilate najbliższy, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego trzeciego, w obecności wielmożnych Królestwa, jaśnie oświeconych, wielmożnych i urodzonych: Mikołaja Dzierzgowskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego i prymasa Królestwa Polskiego, Andrzeja Zebrzydowskiego biskupa krakowskiego, Jana Dzierzgowskiego biskupa włocławskiego, Andrzeja Noskowskiego biskupa płockiego, Piotra hrabiego z Tarnowa kasztelana krakowskiego, najwyższego marszałka Królestwa Polskiego, spiskiego, przemyskiego, kolskiego etc. starosty, Mikołaja Odnowskiego z Fulsztyna wojewody sandomierskiego, lwowskiego starosty, Marcina Zborowskiego wojewody chełmińskiego, szydłowskiego, stopnickiego, odolanowskiego starosty, Stanisława Maciejowskiego kasztelana wojnickiego, marszałka dworu Świętego Majestatu Królewskiego, sądeckiego, lubomelskiego starosty, Stanisława hrabiego z Tarnowa kasztelana sandomierskiego, lubelskiego, bełskiego starosty, Walentego Dębińskiego kasztelana bieckiego, burgrabiego zamku krakowskiego, Jana Osolińskiego kanclerza Królestwa Polskiego, podkomorzego ziemi rawskiej, burgrabiego zamku krakowskiego, olsztyńskiego, sądeckiego starosty, Jana Przerębskiego podkanclerzego Królestwa Polskiego, prepozyta krakowskiego, Jerzego Podlodowskiego scholastyka krakowskiego, referendarza dworu Świętego Majestatu Królewskiego, Jana Strąkowskiego trybuna inowrocławskiego, referendarza dworu Świętego Majestatu Królewskiego, i wielu innych wiarygodnych świadków przy powyższym obecnych. [Pod tekstem po prawej nota kancelaryjna:] Z akt sejmu krakowskiego przeze mnie [...] [Pieczęcie:] [Pieczęć 1 - lewa (zdjęcie 3): pieczęć woskowa w misce woskowej na plecionym sznurze; herb Rawicz (Panna na niedźwiedziu), w otoku zatarte litery, pieczęć Piotra Dębińskiego] [Pieczęć 2 - prawa (zdjęcie 4): pieczęć woskowa w misce woskowej na plecionym sznurze; herb Półkozic (ośla głowa), nad tarczą litery S W (Stanislaus Wielopolski)] [Verso (zdjęcie 5):] [Nota z epoki:] Na sejmie Królestwa Między Łahodowskim a miastem Wyrok o nieodpowiadaniu przed sądem grodzkim 1553. [Noty archiwalne nowożytne:] Nr 18. do wiązki Wiązka: 261. Szafa 7. Nr 13 Litera A. Nr 10. [Okrągła pieczęć tuszowa Archiwum miejskiego we Lwowie]

PETRUS DEMBIENSKI de Piortcowycze Judex et STANISLAUS WIELOPOLSKI de Clow protunc subdelegatus Subjudex[que] generales terrae Cracovien[sis], Significamus literis praesentibus quibus expedit universis et singulis praesentibus et futuris harum noticiam habituris Quomodo dum et quando in Conventione g[e]n[er]ali Cracovien[si] in sede judi- ciaria residebamus exrtunc, In causa et actione inter Nobilem Vasko al[ia]s Iwanko Lahodowski actorem ex una, et famatos Proconsulem et Consules Advocatum et Scabinos Civitatis Leopolien[sis] citatos parte ex altera occasione violentae detentionis et incarcerationis Laboriosi Cmethonis Alberti Wymysla ipsius actoris nec ad fideiussoriam dimissi ad trecentas Marcas pecuniarum dam[p]nati prout cittatio concitacio processus huius[modi] causa latius de praemissis disponunt. Primum coram officio Castren[si] Leopolien[si] mota et agitata ac deinde per viam motionis ab officio praefato Castren[si] Leopolien[si] huc ad Conventionem modernam ad Sacram Maiestatem Regiam devoluta. In termino itaq[ue] hodierno partibus ipsis legittime per procures suos comparen[tibus] et terminum attentan[tibus] ac in eadem causa controvertan[tibus] praefato actore peten[te] iuxta contenta sua citt[ati]onis eosdem Cives Leopolien[ses] ad r[espo]ndendum per Sacram Maiestatem Regiam cogi et compelli. Ex adverso praefatis Civibus tanq[uam] citalis replicand[o] contra dispositionem privilegiorum suorum officium illud Castren[se] Leopolien[se] cum eisdem pro- cessisse ac hic ad Sacram Regiam Maiestatem contra eadem privilegia cuocatos [=evocatos] esse peten[tibus] se hic iuxta eadem privilegia sua ad respondendum non cogi sed ad forum suum competens remitti, offeren[tibus] se in foro suo com- petenti cuilibet de se conquerenti iustificaturas ac se iuxta eadem privilegia conservari, et eadem per Sacram Regiam Maiestatem approbari. SAcra Regia Ma[iesta]s cum Consiliariis Regni lateri suo modernis protunc assis[tentibus], den[ique] auditis partium praefatarum proponibus et responsis, allocutionibus et controversiis, inspecto causa processu perpensisq[ue] omnibus ad eam causam neccesariis, attento eo qua[m] contenta privilegiorum dictoru[m] Civium Leopolien[sium] declarant eosdem Cives Leopolien[ses] non teneri in alio foro tantum in suo cuilibet respondere, prout praefata privilegia eisdem Civibus ab antecessoribus Regiae Maiestatis eisdem donata et concessa latius disponunt contra quae privilegia officium illud Castren[se] Leopolien[se] processit, et non attentis exceptionibus eorundem Civium respondere coram suo iuditio decrevit a quo decreto hic ad Sacram Regi[am] Ma[iesta]tem est appellatum. Idcirco[que] inhaeren[do] praefatis privilegiis eisdem Civibus Leopolien[sibus] per antecessores Regiae Maiestatis concessis in quo inhactenus conservati sunt in toto illud ut in se continetur, decreto praesenti suo Regio mediante confirmare et ratificare dignata est prout et praentibus confirmat decretumq[ue] offitij praefati quo vult ipsis Civibus ad contenta cittacionis praefati actoris respondere decre- vyt et processus totum coram illo offitio factum et continuatum tanq[uam] contra privilegium eorundem Civium Leopolien[sium] in toto cassare et in nihilum redigere dignata est et cassat ac in nihilum redigit partibus eosdemq[ue] Cives Leopolien[ses] liberos et absolutos ab instantia et impeticione praefati actoris decrevit, Decernen[do] quod a modo et peramplius ipsos Cives Leopolien[ses] in futurum perpetuis temporibus non alibi debere per quempriam subditorum Regiae Maiestatis contra privilegium ipsorum cora[m] Sacra Regia Maiestate reprobatum ac ad quodcunq[ue] tribunal Regni citari et caedare debere nec posse tamen modo ad ius ipsorum competens quo inhactenus utuntur vigore eorundem privilegiorum per presens decretum Regiae Maiestatis confirmatum. Si vero praefatus actor aliquam iniuriam contra praefatos Cives Leopolien[ses] habere se praetenderit e[x]tunc vigore eiusdem privilegij in jure et foro eorund[em] competenti persequatur coram quo et eidem iure eorum competenti iustitia ministrabitur p[er] Regium Decretum p[rae]fatu[m] p[ro]cessit. In cuius rei fidem et testimoniu[m] sigilla nostra praesentibus sunt subappensa. Actum et datum in Conventione g[e]n[er]ali Cracovien[si] feria Sexta post Dominicam Jubilate proxima Anno Domini Millesimo Quin- gentesimo Quinquagesimo tercio, Praesentibus R[egni] m[agni]s Illustribus Magnificis et Generosis Nicolao Dzyerzgowsky Archiep[iscop]o Gneznen[si] Legato nato et Primate Regni Poloniae, Andrea Zebrzydo- wski Ep[iscop]o Cracovien[si], Joanne Dzyerzgowsky Ep[iscop]o Wladislawien[si], Andrea Noskowski Ep[iscop]o Plocen[si], Petro Comite a Tharnow Castellano Cracovien[si] Regni Poloniae Supremo Mareschalco, Scepusiensi Premislien[si] Colschin etc. capitaneo, Nicolao Odnowski de Fulsztin Palatino Sandomirien[si] Leopolien[si] cap[i]t[ane]o, Martino Zborowski Palatino Culmen[si] Tuschidlovien[si] Sto[bnicensi] bniczen[si] Odalanovien[si] cap[i]t[an]eo, Stanislao Maczieiowski Castellano Woyniczen[si] Sacrae Regiae Maiestatis Regni Curiae Mareschalco tum Sandeczen[si] Lubomlien[si] cap[i]t[an]eo, Stanislao Comite a Tharnow Ca- stellano Sandomirien[si] tum Lublinen[si] Belzen[si] capitaneo, Valentino Dembienski Castellano Biezen[si] Burgrabio Castri Cracovien[sis], Joanne Osolinski Regni Poloniae Cancellario Succamerario terrae Rav[ensis] grabio Castri Cracovien[sis] Olstinen[sis] Sandecen[sis] capitaneo, Joanne Przerambski Regni Poloniae Vicecancellario Praeposito Cracovien[si], Georgio Podlodowski Scolastico Cracovien[si] Referen- dario Sacre Maiestatis Regiae curiae, Joanne Strakowski Tribuno Inovladislawien[si] Curiae sacrae Maiestatis Regiae Refferendario et aliis quamplurimis testibus fidedignis circa praemissa praesentibus. [Pod tekstem po prawej nota kancelaryjna:] Ex Actis conventionis Cracoviensis per me [...] [Pieczęcie:] [Pieczęć 1 - lewa (zdjęcie 3): pieczęć woskowa w misce woskowej na plecionym sznurze; herb Rawicz (Panna na niedźwiedziu), w otoku zatarte litery, pieczęć Piotra Dębińskiego] [Pieczęć 2 - prawa (zdjęcie 4): pieczęć woskowa w misce woskowej na plecionym sznurze; herb Półkozic (ośla głowa), nad tarczą litery S W (Stanislaus Wielopolski)] [Verso (zdjęcie 5):] [Nota z epoki:] Conventione Regni Inter Lahodowski et Civitatem Decretum De non respondendo coram iudicio Castrensi 1553. [Noty archiwalne nowożytne:] No 18. ad fasciculu[m] Fasc: 261. Arca 7. No 13 Littera A. No 10. [Okrągła pieczęć tuszowa Archiwum miejskiego we Lwowie]