Zatwierdzenie przez króla Zygmunta II Augusta wyroku sejmowego potwierdzającego jurysdykcję miejską Lwowa

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi etc., pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim, których to dotyczy, wespół i każdemu z osobna. Gdy bowiem sławetni burmistrz i radcy, wójt oraz ławnicy miasta naszego Lwowa zwrócili się do nas z prośbą przez posłów swych wyprawionych dotąd w sprawach publicznych miasta, abyśmy dekret zapadły między nimi, jako pozwanymi, a szlachetnym Waśkiem vel Iwankiem Łahodowskim, powodem, z powodu gwałtu, zatrzymania i uwięzienia Alberta Winnickiego, [mieszczanina?] naszego rzeczonego powoda, na najbliżej minionym sejmie przez nas ogłoszony i pieczęcią sądu oraz podsędka ziemskiego umocniony, raczyli do kancelarii naszej wpisać i pieczęcią naszą umocnić. Którego to dekretu osnowa i słowa są następujące: Piotr Dębieński z Piotrkowic sędzia oraz Stanisław Wielopolski z Gidowa, wówczas subdelegowany podsędek generalny ziemi krakowskiej. Oznajmiamy niniejszym wszystkim i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którzy powezmą o tym wiadomość, jako i kiedy na sejmie walnym krakowskim na stolicy sędziowskiej zasiadaliśmy, natenczas w sprawie i procesie między szlachetnym Waśkiem vel Iwankiem Łahodowskim, powodem z jednej, a sławetnymi burmistrzem i radcami, wójtem i ławnikami miasta Lwowa, stroną pozwaną z drugiej strony, z powodu gwałtu, zatrzymania i uwięzienia pracowitego parobka [?] Albrychta Winnickiego, [człowieka] tegoż powoda, i niewypuszczenia go za poręczeniem, na trzysta grzywien pieniędzy oszacowanego, jak to pozew i litiskontestacja procesu tej sprawy szerzej stanowią, zrazu przed urzędem grodzkim lwowskim wszczętej i prowadzonej, a następnie w drodze przeniesienia z rzeczonego urzędu grodzkiego lwowskiego tu, na obecny sejm, do Świętego Majestatu Królewskiego przekazanej. W dzisiejszym tedy terminie, gdy same strony stawiły się prawnie przez swych pełnomocników, aby stanąć do terminu i spór w tejże sprawie toczyć, rzeczony powód żądał, zgodnie z treścią swego pozwu, aby ciż mieszczanie lwowscy zostali przez Święty Majestat Królewski przymuszeni i zobowiązani do odpowiedzi. Z przeciwnej strony rzeczeni mieszczanie jako pozwani replikowali, że przeciw postanowieniom ich przywilejów ów urząd grodzki lwowski postąpił z nimi i tu przed Święty Majestat Królewski wbrew tymże przywilejom zostali zapozwani. Prosili, aby tu zgodnie z tymi swymi przywilejami do odpowiedzi przymuszani nie byli, lecz do właściwego sobie sądu odesłani, ofiarując się przed swym właściwym sądem każdemu żalącemu się na nich sprawiedliwości dowieść, oraz aby przy tychże przywilejach zostali zachowani, a same przywileje przez Święty Majestat Królewski zostały potwierdzone. Święty Majestat Królewski wraz z senatorami Królestwa u boku swego zasiadającymi, wysłuchawszy oświadczeń i odpowiedzi rzeczonych stron, przemówień i sporów w obliczu sprawy podniesionych, po rozważeniu wszystkiego, co do tej sprawy należało, zważywszy na to, że treść przywilejów rzeczonych mieszczan lwowskich orzeka, iż ciż mieszczanie lwowscy nie są zobowiązani odpowiadać przed żadnym innym sądem, lecz tylko przed własnym każdemu [pozywającemu], jak to rzeczone przywileje tymże mieszczanom przez poprzedników Majestatu Królewskiego nadane i przyznane szerzej stanowią, wbrew którym to przywilejom ów urząd grodzki lwowski postąpił i nie zważywszy na ekscepcje tychże mieszczan, nakazał im odpowiadać przed swoim sądem, od którego to wyroku tu do Świętego Majestatu Królewskiego apelowano – przeto nic nie uchybiając rzeczonemu przywilejowi tymże mieszczanom lwowskim przez poprzedników Majestatu Królewskiego nadanemu, przy którym dotychczas byli zachowywani, w całości, tak jak w sobie zawiera, opierając się na niniejszym swym wyroku królewskim, raczył potwierdzić i ratyfikować, jako i niniejszym potwierdza, a wyrok rzeczonego urzędu, którym mianowicie nakazał tymże mieszczanom odpowiedzieć na treść rzeczonego pozwu powoda, oraz cały proces przed tymże urzędem wytoczony i prowadzony, jako sprzeczny z przywilejem tychże mieszczan lwowskich, w całości raczył skasować i wniwecz obrócić, jako i kasuje oraz wniwecz obraca niniejszym, a tychże mieszczan lwowskich wolnymi i uwolnionymi od pozwu i oskarżenia rzeczonego powoda uznał. Orzekając, że odtąd i nadal ciż mieszczanie lwowscy na przyszłość, po wieczne czasy, przez kogokolwiek z poddanych Majestatu Królewskiego wbrew ich przywilejowi nie mają i nie mogą być przed oblicze Świętego Majestatu Królewskiego pociągani, ani do jakiegokolwiek trybunału królewskiego pozywani i zapozwani, a jedynie przed swe prawo właściwe, którego dotychczas używają, mocą tychże przywilejów niniejszym dekretem Majestatu Królewskiego zatwierdzonych. Jeśli zaś rzeczony powód uważałby, że doznał jakiejś krzywdy od rzeczonych mieszczan lwowskich, wówczas mocą tychże przywilejów przed ich prawem i sądem właściwym niechaj ich pozywa i z nimi według ich prawa właściwego niech dochodzi [sprawiedliwości] za pośrednictwem niniejszego dekretu Majestatu Królewskiego. Na czego wiarę i świadectwo pieczęcie nasze do niniejszego zostały przywieszone. Działo się i dano na sejmie walnym krakowskim w najbliższy piątek po niedzieli Jubilate, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego trzeciego, w obecności dostojnych, wielmożnych i szlachetnych [panów] Królestwa: Mikołaja Dzierzgowskiego arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata urodzonego i prymasa Królestwa Polskiego, Andrzeja Zebrzydowskiego biskupa krakowskiego, Jana Drohojowskiego biskupa włocławskiego, Andrzeja Noskowskiego biskupa płockiego, Piotra Kmity hrabiego na Wiśniczu, wojewody i starosty generalnego krakowskiego, marszałka wielkiego Królestwa naszego, spiskiego, przemyskiego i kolskiego starosty, Mikołaja Odnowskiego z Fulsztyna wojewody sandomierskiego, lwowskiego starosty, Marcina Zborowskiego wojewody kaliskiego, natenczas sandomierskiego, stopnickiego, soleckiego i odolanowskiego starosty, Stanisława Maciejowskiego kasztelana wojnickiego, marszałka dworu naszego, natenczas zawichojskiego i lubomelskiego starosty, Stanisława hrabiego z Tarnowa kasztelana lwowskiego, natenczas lubelskiego i bełskiego starosty, Walentego Dębieńskiego kasztelana bieckiego, burgrabiego zamku krakowskiego, Jana Ocieskiego kanclerza Królestwa Polskiego, podkomorzego i burgrabiego krakowskiego, sądeckiego i olsztyńskiego starosty, Jana Przerembskiego podkanclerzego Królestwa Polskiego, prepozyta krakowskiego, Mikołaja Jasłowieckiego [?] referendarza naszego, scholastyka krakowskiego, Jana Szczirkowskiego referendarza dworu naszego, Tyburcego Janusza włocławskiego, oraz innych wiarygodnych świadków przy tym obecnych. Przeto my, przychylając się łaskawie do prośby wspomnianych mieszczan lwowskich, niniejszy list naszego wyroku do kancelarii naszej wpisać i przywieszoną pieczęcią naszą na wiarę i świadectwo wszystkich spraw powyższych umocnić nakazaliśmy. Dano w Krakowie w najbliższy poniedziałek po uroczystości Świętej Trójcy, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego trzeciego, a panowania naszego roku dwudziestego czwartego. [Nota kancelaryjna po lewej:] Jan Ocieski / kanclerz Królestwa Polskiego [parafa] [Nota kancelaryjna po prawej:] Na rozkaz wielmożnego Jana z Ocieszynek, kanclerza Królestwa Polskiego, podkomorzego, burgrabiego krakowskiego, sądeckiego, olsztyńskiego etc. starosty [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym zachowana woskowa pieczęć większa koronna Zygmunta Augusta w misce z naturalnego wosku, wosk czerwony; w polu herb Królestwa Polskiego ze snopkiem Wazów/kolumnami, otoczony wieńcem tarcz herbowych ziem; w otoku legenda majuskułowa]. [Verso:] [Zapiski archiwalne i kancelaryjne:] Dekret króla Augusta o niewzywaniu mieszczan lwowskich poza ich sąd, ze skasowaniem procesu sądu grodzkiego lwowskiego uzyskanego przez Łahodowskiego roku 1553 Z Łahodowskim vidimus dekretu 1553 Roku 1553 Nr 17 / do fascykułu 29 Nr 14 Skrzynia 7 fascykuł 29 / Nr 14 [Okrągła pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA

SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia REX Poloniæ, magnus Dux Lithuaniæ, Russiæ, Prussiæ, Masoviæ, Samogitiæ etc. Dominus et hæres. Significamus præsentibus literis nostris quorum interest universis. Quod cum supplicassent nobis, famati Proconsul et Consules, Advocatus ac Scabini Civitatis nostræ Leopolien[sis], per nuncios suos in negocijs publicis Civitatis adhuc missos, ut decretum inter ipsos, veluti citatos, et nobilem Wasko alias Iwanko Lachodowski, actorem, occasione violentiæ, detentionis et incarcerationis Alberti Winnijtzki, civibus [?] nostris ipsius actoris, in Conventione proxime præterita a nobis promulgatum, sigilloque Iudicij Subiudicijque terrestris communitum, in Cancellariam nostram describere ac sigillo nostro communiri dignaremur. Cuius quidem decreti tenor et verba sunt hæc: Petrus Dembienski de Piotrkowicze Iudex et Stanislaus Wielopolski de Gidow pro tunc subdelegatus Subiudex generalis terræ Cracovien[sis]. Significamus hisce præsentibus, quibus interest universis et singulis, præsentibus et futuris, harum noticiam habituris. Quomodo dum et quando in Conventione generali Cracovien[si] in sede iudiciaria residebamus, extunc in causa et actione inter nobilem Wasko alias Iwanko Lachodowski, actorem ex una, et famatos Proconsulem et Consules, Advocatum et Scabinos Civitatis Leopolien[sis], citatos parti ex altera, occasione violentiæ, detentionis et incarcerationis laboriosi Czelijmi Albrizti Winnijki, ipsius actoris, neque ad fideiussoriam dimissi, ad trecentas marcas pecuniarum æstimati, prout citatio, contestatio processus huius causæ latius de præmissis disponunt, primum coram officio Castren[si] Leopolien[si] mota et agitata, ac deinde per viam motionis ab officio præfato Castren[si] Leopolien[si] huc ad Conventionem modernam ad Sacram Regiam Maiestatem devoluta. In termino itaque hodierno, partibus ipsis legitime per procuratores suos comparentibus, ad terminum attentandum ac in eadem causa controvertendum, præfato actore petente iuxta contestatam suæ citationis, eosdem Cives Leopolien[ses] ad respondendum per Sacram Regiam Maiestatem cogi et compelli. Ex adverso præfatis Civibus tanquam citatis replicantibus, contra dispositionem privilegiorum suorum officium illud Castren[se] Leopolien[se] cum eijsdem processisse, ac hic ad Sacram Regiam Maiestatem contra eadem privilegia evocatos esse. Peten[tes] se hic iuxta eadem privilegia sua ad respondendum non cogi, sed ad forum suum competens remitti, offeren[tes] se in foro suo competenti cuilibet de se conquerenti iustificaturus, ac se iuxta eadem privilegia conservari, et eadem per Sacram Regiam Maiestatem approbari. Sacra Regia Maiestas cum Consiliarijs Regni lateri suo assistentibus, auditis partium præfatarum propositionibus et responsis, allocutionibus et contraversijs in spectu causæ percussis, perpensis omnibus, ad eam causam necessarijs, attento eo, quia contenta privilegiorum dictorum Civium Leopolien[sium], declarant, eosdem Cives Leopolien[ses] non teneri in alio foro tantum in suo cuilibet respondere, prout præfata privilegia eisdem Civibus ab antecessoribus Regiæ Maiestatis donata et concessa latius disponunt, contra quæ privilegia officium illud Castren[se] Leopolien[se] processit, et non attentis exceptionibus eorundem Civium, respondere coram suo iudicio decrevit, a quo decreto hic ad Sacram Regiam Maiestatem est appellatum, ideo nihilominus præfato privilegio eisdem Civibus Leopolien[sibus] per antecessores Regiæ Maiestatis concesso, in quo in hactenus conservati sunt, in toto illud ut in se continetur, decreto præsenti suo Regio inhærendo confirmare et ratificare dignata est, prout et præsentibus confirmat, decretumque officij præfati, quo videlicet ipsis Civibus ad contenta citationis præfatæ actoris respondere decrevit, et processum totum coram isto officio factum et continuatum, tanquam contra privilegium eorundem Civium Leopolien[sium], in toto cassare et in nihilum redigere dignata est, et cassat ac in nihilum redigit præsentibus, eosdemque Cives Leopolien[ses] liberos et absolutos ab instantia et impetitione præfati actoris decrevit. Decernen[s] quod a modo et peramplius ipsos Cives Leopolien[ses] in futurum, perpetuis temporibus, non alibi debere per quempiam subditorum Regiæ Maiestatis contra privilegium ipsorum coram Sacra Regia Maiestate reproduci, ac ad quodcunque tribunal Regium citare et evocari debere, nec posse, tantummodo ad ius ipsorum competens, quo in hactenus utuntur, vigore eorundem privilegiorum per præsens decretum Regiæ Maiestatis conprobatorum. Si vero præfatus actor aliquam iniuriam contra præfatos Cives Leopolien[ses] habere se prætenderet, extunc vigore eorundem privilegiorum in iure et foro eorum competenti ipsos conveniat, et cum ijsdem iure eorum competenti experiatur, præsenti decreto Regiæ Maiestatis mediante. In cuius rei fidem et testimonium sigilla nostra præsentibus sunt subappensa. Actum et datum in Conventione generali Cracovien[si] feria sexta post dominicam Iubilate proxima, Anno domini millesimo quingentesimo quinquagesimo tertio, Præsentibus Regni Illustribus, Magnificis et Generosis: Nicolao Dzyergowski Archiepiscopo Gneznensi, Legato nato et Primate Regni Poloniæ, Andrea Zebrzydowski Episcopo Cracoviensi, Ioanne Droszewski Episcopo Vladislaviensi, Andrea Noskowski Episcopo Plocen[si], Petro Kmita Comite in Wysnicze Palatino et Capitaneo generali Cracoviensi, Regni nostri supremo Marschalco, Scepusiensi, Premisliensi, Colensi[ensi]que Capitaneo, Nicolao Odnowski de Fulsztin Palatino Sandomiriensi, Leopolien[si] Capitaneo, Martino Zborowski Palatino Calissiensi, tum Sandomiriensi, Stobnicen[si], Solecen[si], Odalanowien[si]que Capitaneo, Stanislao Maczieiowsski Castellano Woiniicen[si], Curiæ nostræ Mareschalco, tum Zawichostensi, Lyubomliensique Capitaneo, Stanislao Comite a Tharnow Castellano Leopolien[si], tum Lublinensi, Belzensiq[ue] Capitaneo, Valentino Dembienski Castellano Biecen[si], Burgrabio Castri Crac[oviensis], Ioanne Oczieski Regni Poloniæ Cancelario, Succamerario, Burgrabioque Crac[oviensi], Sandecen[si] et Olstinen[si] Capitaneo, Ioanne Przerembski Regni Poloniæ Vicecancellario, Præposito Crac[oviensi], Nicolao Ioslodowski [Iasłowiecki?] Referendario nostro Scholastico Crac[oviensi], Ioanne Sczirkowsski Referendario Curiæ nostræ, Tiburcio Ianussio Vladislaviensi, et alijs testibus fide dignis circa præmissa existentibus. Quamobrem nos supplicationi commemoratorum Civium Leopolien[sium] benigne annuentes, præmissas literas decreti nostri, in Cancellaria nostra describendas, sigilloque nostro subappenso in fidem et testimonium omnium præmissorum communiendas iussimus. Datum Cracoviæ feria secunda post festum Sanctæ Trinitatis proxima, Anno domini millesimo quingentesimo quinquagesimo tertio, Regni vero nostri anno vigesimo quarto. [Nota kancelaryjna po lewej:] Ioannes Oczieski / R. p. Canc[ellarius] [parafa] [Nota kancelaryjna po prawej:] Ad mandatum Magnifici Ioannis de Oczijessino R[egni] Poloniæ Cancellarii, Succamer[arii], Burg[rabii] Crac[oviensis], Sandec[ensis], Olstin[ensis] etc. Capitanei [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym zachowana woskowa pieczęć większa koronna Zygmunta Augusta w misce z naturalnego wosku, wosk czerwony; w polu herb Królestwa Polskiego ze snopkiem Wazów/kolumnami, otoczony wieńcem tarcz herbowych ziem; w otoku legenda majuskułowa]. [Verso:] [Zapiski archiwalne i kancelaryjne:] Decretu[m] Augusti R[egis] de non evocan[dis] civib[us] Leopol[iensibus] extra suu[m] forum: Cum Casso[n]e processus Iudicij Castren[sis] Leopol[iensis] p[er] Lahodow/ski obtenti a[nn]o 1553 Cum Lahodowski Decreti Vidimus 1553 1553 a[nn]o N. 17 / ad fasc. 29 No 14 Arca 7ma fasc: 29. / N 14 [Okrągła pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA