Dekret króla Zygmunta II Augusta kasujący darowiznę placu pod Zamkiem Niskim we Lwowie

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim i każdemu z osobna, którym to przystoi, obecnym i przyszłym, którzy powezmą o tym wiadomość. Iż chociaż my szlachetnemu Mikołajowi Leśniowskiemu, dziedzicowi w Zimnej Wodzie, i jego prawnym sukcesorom plac pusty, zdatny do zbudowania domu, pod zamkiem naszym niższym w mieście naszym Lwowie położony, daliśmy byli i darowali na wieki do posiadania prawem dziedzicznym, oraz tenże [plac] od wszystkich i poszczególnych ciężarów i podatków, tak prawa królewskiego, jak też miejskich, wyjęliśmy i uwolnili; na mocy której to naszej darowizny i komisji następnie z kancelarii naszej wyprawionej, rzeczony plac przez pewnych komisarzy naszych do tego wyznaczonych (począwszy od jednej strony ścieku wody, czyli rynsztoku, i część tę do wspomnianego zamku przyłączając i oznaczając, tak iż cały plac otoczony murem miejskim i przyległy miał mieć długość, jak znaki rozgraniczenia przez pale na rozkaz tychże naszych komisarzy wbite tenże plac ukazują) od innych sąsiednich placów został odgraniczony, a posiadanie onego dekretem tychże komisarzy naszych przez woźnego ziemskiego dane i wyznaczone. Jako to wszystko tak z listów podobnej darowizny naszej w Krakowie we wtorek przed najbliższym Bożym Narodzeniem roku tysiąc pięćset pięćdziesiątego, jak i z aktu komisarzy wymierzenia rzeczonego placu oraz wprowadzenia w posiadanie pomienionego Mikołaja Leśniowskiego sporządzonego we Lwowie w poniedziałek po najbliższej niedzieli Krzyżowej roku tysiąc pięćset pięćdziesiątego pierwszego, i przed nami przedłożonego, że tak się ma, przekonaliśmy się. Ponieważ jednak posłowie od rady lwowskiej do nas wysłani, między innymi powierzonymi sobie do omówienia z nami sprawami dla pożytku i dobra Rzeczypospolitej owego miasta, oświadczyli nam, iż podobna darowizna placu i wprowadzenie w jego posiadanie, jeśliby ówże szlachetny Mikołaj Leśniowski wraz ze swymi sukcesorami nim władał i go używał, obróci się na niemałą szkodę i uszczerbek owego miasta oraz wspomnianego zamku naszego lwowskiego; mianowicie że już wzniesione i mające być w przyszłości na nim wzniesione budowle nie tylko już nazbyt zacieśniają i zamykają drogę wiodącą z bramy miejskiej do zamku, lecz także – co ważniejsze – wielce utrudniłyby w czasie grożącej potrzeby obronę owemu miastu, niemal na paszczę wrogów wystawionemu, tak iż toż miasto, od czego niech Bóg uchowa, z łatwością mogłoby z tego powodu popaść w niebezpieczeństwo. Dlatego też, uważając za niesprawiedliwe, by z powodu prywatnej korzyści jednego miała ponosić szkodę społeczność Rzeczypospolitej, skłonieni także prośbami tychże posłów oraz tak wielką niedogodnością wspomnianego placu, który – jak powiadają – zawiera się w gruncie miejskim, o czym przy wcześniejszej jego darowiźnie byliśmy zgoła nieświadomi: z pewnej naszej wiedzy i woli samą tę darowiznę owego placu wspomnianemu szlachetnemu Mikołajowi Leśniowskiemu i jego sukcesorom przez nas we wspomniany sposób uczynioną, tudzież odmierzenie i posiadanie onego, wyznaczone mu przez rzeczonych naszych komisarzy do tego wyznaczonych, jak i cały proces oraz akty, jakimkolwiek sposobem, brzmieniem i racją z tego wynikłe, unieważniamy, kasujemy, abrogujemy, unicestwiamy i umarzamy, i mocą niniejszego unieważniamy, kasujemy, abrogujemy, unicestwiamy oraz temuż uchylenie czynimy, i chcemy oraz niniejszym postanawiamy, aby odtąd i na przyszłość nie miały one żadnej mocy ani znaczenia, i aby żadne prawo ani interes do tegoż samemu szlachetnemu Mikołajowi i jego prawnym sukcesorom nie przysługiwały. Przeto wszystkim i poszczególnym dygnitarzom i urzędnikom, w szczególności zaś wielmożnemu Mikołajowi Odnowskiemu z Fulsztyna, wojewodzie sandomierskiemu i staroście lwowskiemu, szczerze nam miłemu, a pod jego nieobecność podstarościemu, teraźniejszemu i na czas przyszły, bezwzględnie nakazujemy, aby budynki zwane szrankami [schranki], na wspomnianym placu przez samego szlachetnego Mikołaja Leśniowskiego wzniesione, bez wszelkiej zwłoki i oporu kazał rozebrać i zburzyć. Burmistrzowi zaś i rajcom lwowskim teraźniejszym i na czas przyszły istniejącym surowo zabraniamy, aby odtąd komukolwiek na tym placu jakichkolwiek budynków wznosić i stawiać ku niebezpieczeństwu tegoż miasta nie dopuszczali. A jeśliby zarówno sam Mikołaj Leśniowski, jak i jego sukcesorzy, bądź jacykolwiek inni ludzie, jakiegokolwiek stanu i kondycji będący, zuchwale ośmielili się przeciwko temu postępować, chcemy i po wielekroć nakazujemy, aby każdorazowy starosta lwowski, a pod jego nieobecność podstarości, tak wielkim zuchwalstwom i zamysłom powagą swego urzędu się sprzeciwił i urzędowi miejskiemu w tej mierze, ilekroć potrzeba zajdzie, spieszył z pomocą. O których to wszystkich sprawach uwiadomiliśmy także samego Mikołaja Leśniowskiego listami naszego mandatu, nakazując temuż, aby żadnego prawa ani pretensji do tegoż placu odtąd dla siebie i swoich sukcesorów nie rościł, ani w tym naszej woli przeciwstawiać się nie ważył; jako to i teraz do wiadomości jego i jego sukcesorów podajemy i nakazujemy. Na świadectwo tego listu, do którego przywieszona została nasza pieczęć. Dan w Krakowie, w piątek po najbliższej niedzieli Trójcy Świętej, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego trzeciego, panowania naszego dwudziestego czwartego roku. [Nota kancelaryjna z lewej:] Jan Ocieski, kanclerz Królestwa Polskiego, podpisał. [Nota kancelaryjna z prawej:] Relacja wielmożnego Jana z Ociesza, kanclerza Królestwa Polskiego, podkomorzego i burgrabiego krakowskiego, sądeckiego i olsztyńskiego starosty. [Verso:] [Nota archiwalna u góry:] Fascykuł 127 [Pieczęć tuszowa okrągła:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA [Nota archiwalna:] T. / Nr 1 Z Leśniowskim o plac koło Zamku Niskiego, dekret, którym skasowana została darowizna. 1553, Zygmunta Augusta. [Starsza nota:] Tegoż Zygmunta Augusta, którym skasowana darowizna [...] [...] 1553 [...] [Nota u dołu:] Fascykuł 10 Nr 17

SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia Rex Poloniae, magnus Dvx Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masouiae, etc. Dominus et haeres. Significamus tenore praesentium, quibus expedit vniuersis et singulis, praesentibus et futuris, harum noticiam habituris. Quia licet nos Generoso Nicolao Leszniowski haeredi in Zymnawoda, et eius legitimis successoribus, aream desertam pro aedificanda domo idoneam, sub Arce n[ost]ra Inferiori in Ciuitate n[ost]ra Leopoliensi sitam, dederamus et donaueramus in perpetuum iure hereditario possidendam, eandemq[ue] ab omnibus et singulis oneribus et contributionibus tam iuris Regalis quam etiam ciuilibus exemeramus et liberaveramus, Cuius donationis nostrae vigore, et Commissionis postea ex Cancellaria n[ost]ra expeditae, area praedicta per certos Commissarios n[ost]ros ad id deputatos (incipiendo ab vna parte decursus aquae als Rinschtoku, et eam partem Castro praedicto applicando et determinando, ita quod tota area circumlimitata muro Ciuili et contigua, longitudinem habere debuit, prout signa circumlimitationis per palos iussu eorundem commissariorum nostrorum incussos, hanc aream demonstrant) ab aliis areis vicinis fuerat distincta, et possessio illius decreto eorundem Commissariorum n[ost]rorum per Ministerialem terrestrem data et assignata. Quemadmodum ea omnia tam ex literis donationis eiusmodi nostrae, Cracoviae feria tercia ante Natalem Christi proxima, Millesimo quingentesimo quinquagesimo, quam ex Actu Commissariorum emensurationis areae praedictae, ipsiusque in possessionem assignationis prefato Nicolao Leszniowski, Leopoli feria secunda post Dominicam Rogationum proxima, Millesimo quingentesimo quinquagesimo primo, annis, conscripto, et coram nobis p[ro]ducto, ita se habere comperimus: quia tamen Nuncii a Senatu Leopoliensi ad nos missi nobis inter caetera, sibi in vsum et vtilitatem Reipublicae Ciuitatis illius nobiscum agi commissa, declararunt, eiusmodi areae donationem, et illius possessionis assignationem, si ea isipse Nobilis Nicolaus Leszniowski cum suis successoribus potiretur et gauderet, in damnum et iacturam non mediocrem Ciuitatis illius, et Arcis n[ost]rae praedictae Leopolien[sis] cedere, nempe q[uod] iam extructa, et extruenda in futurum in ea edificia, nedum iam ex porta Ciuili viam ad arcem tendentem nimium coarctant et praecludunt, verum eciam, quod maius est, defensionem tempore necessitatis ingruentis magnopere Ciuitati illi, pene faucibus hostium expositae, impedirent, ita vt eadem Ciuitas, quod absit, facile propterea in periculum vocari posset. Quamobrem vnius priuato commodo, multitudini Reipublicae nocere, iniquum esse censentes, Supplicationibus etiam eorundem Nunciorum, et tanta areae praedictae, quae in fundo Ciuili contineri dicitur, incommoditate, cuius ignari penitus in donatione illius praemissa fueramus, adducti: de certa n[ost]ra scientia et voluntate, hancipsam donationem eiusmodi areae, prefato Generoso Nicolao Leszniowski, eiusque successoribus, per nos modo premisso factam, et dilitationem possessionemque illius, eidem per praefatos Commissarios n[ost]ros ad id designatos assignatam, ac totum processum et actus, quocunq[ue] modo, tenore, et ratione, inde secuta, antiquamus, cassamus, abrogamus, annihilamus, et mortificamus, ac vigore praesentium antiquamus, cassamus, abrogamus, annihilamus, ac derogamus eidem, illaq[ue] nullius valoris et momenti ex nunc esse, et in futurum obtinere debere, nec ius et interesse aliquod ad eandem ipsi Generoso Nicolao, eiusque legitimis successoribus competere, volumus, et decernimus praesentibus. Itaq[ue] omnibus et singulis Dignitariis et officialibus, praesertim vero Mag[ni]fico Nicolao Odnowski de Fulsztin, Palatino Sandomiriensi, ac Capitaneo Leopolien[si], sincere nobis dilecto, in absentia eius vicecapitaneo, moderno et pro tempore futuro, omnino habere volentes mandamus, vt aedificia schranki vocata in predicta area per ipsum Generosum Nicolaum Leszniowski extructa, disiicere et demoliri scitu omnem moram et renitentiam, iubeat, Proconsuli vero et Consulibus Leopoliensibus modernis, et pro tempore existentibus stricte inhibemus, ne deinceps cuiquam in ea area, quicquam edificiorum struere, ponereq[ue] in periculum eiusdem Ciuitatis patiantur. Quod si quid iam ipse Nicolaus Leszniowski quam sui successores, vel alii quicunq[ue] homines, cuiuscunq[ue] status et conditionis existentes contrahanc praemissa sis temere perrexerint, volumus, et iterum atq[ue] iterum mandamus, vt Capitaneus Leopoliensis, qui pro tempore fuerit, et in eius absentia Vicecapitaneus, tantis ausis et conatibus, autoritate sui officii obsistat, et officio Ciuili eo nomine quocunq[ue] vsus tulerit, presto adsit. Quibus etiam de rebus omnibus, ipsum Nicolaum Leszniowski literis nostri mandati cerciorem fecimus, Iniungentes eidem, ne quicquam iuris et interesse sibi ad hanc ipsam aream ex nunc et suis successorib[us] vendicet, aut in eo voluntati n[ost]re contrauenire presumat; prout id etiam nunc ad noticiam ipsius et successorum ipsius deducimus, et iniungimus. Harum, quibus sigillum nostrum est subappensum, testimonio literarum. Datum Cracoviae feria sexta post Dominicam Trinitatis proxima, Anno Domini Millesimo quingentesimo quinquagesimo tercio, Regni n[ost]ri vigesimo quarto. [Nota kancelaryjna z lewej:] Joannes Oczieski / R[egni] P[oloniae] Canc[ellarius] s[ubscripsit] [Nota kancelaryjna z prawej:] R[elatio] Magnifici Ioannis de Oczieschino, Regni Poloniae Cancellarii, Succam[erarii] et Burgrauii Cracouien[sis], Sandecen[sis] ac Olschtinen[sis] Capitanei. [Verso:] [Nota archiwalna u góry:] Fas. 127 [Pieczęć tuszowa okrągła:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA [Nota archiwalna:] T. / N[umer]o 1mo Cum Liessniowski pro Area / circa Castru[m] inferius, / Decretum : quo cassata est Donatio. / 1553 Sigismundi Au/gusti. [Starsza nota:] Ipsius Sigismundi / augusti quo cassata / donatio [...] / [...] 1553 [...] [Nota u dołu:] Fascic. 10 N[umer]o 17