Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/488 · 131-1-488-001

Dekret króla Zygmunta II Augusta regulujący zasady handlu małmazją i muszkatelą we Lwowie

Zygmunt II August, król Polski Wszyscy, których to dotyczy (ze szczególnym uwzględnieniem mieszczan lwowskich oraz kupców zagranicznych)
feria Sexta post Dominicam Jubilate proxima. Anno Domini millesimo, quingentesimo quinquagesimo quarto, Regni vero nostri anno vigesimo quinto · Lublin („Lublini in Conventione generali”)

Król Zygmunt II August ustala porządek sprzedaży przywożonych z Grecji win małmazyjskich i muszkateli we Lwowie, nakazując obcym kupcom ich wystawienie na wozach rynkowych przez cztery tygodnie przed ewentualnym złożeniem do piwnic mieszczan. Regulacja miała ukrócić praktyki spekulacyjne zagranicznych handlarzy i zapobiec sztucznemu zawyżaniu cen trunków.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

ZYGMUNT AUGUST z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim, którym to wiedzieć należy. Ponieważ z częstych skarg naszych mieszczan lwowskich oraz innych naszych poddanych doszło do nas, że trunki małmazyi i muszkateli, które z Grecji do naszego Królestwa są sprowadzane, z dnia na dzień po coraz wyższej cenie są sprzedawane z tego powodu, iż obcy kupcy wbrew dawnemu zwyczajowi naczynia małmazyi i muszkateli przywiezione do miasta Lwowa składają w domach mieszczan i tam utrzymują swoich faktorów, którzy za cenę, jaką zechcą, sprzedają je naszym poddanym. Przeto chcąc mieć wzgląd na pożytek tak mieszczan lwowskich, jak i innych naszych poddanych, postanawiamy, aby odtąd ktokolwiek, czy to z Grecji, czy jakikolwiek inny obcy kupiec przywiezie małmazję i muszkatelę do miasta Lwowa, tego rodzaju trunki małmazyi i muszkateli trzymał na wozach w publicznym miejscu rynku przez pełne cztery tygodnie i w tym czasie sprzedawał je swobodnie zarówno mieszczanom lwowskim, jak i wszelkim innym naszym poddanym. Jeśliby zaś w przeciągu czterech tygodni małmazyi i muszkateli nie wyprzedał, wówczas dopiero wolno będzie obcemu kupcowi złożyć trunki małmazyi i muszkateli z wozów do domów i piwnic mieszczan lwowskich, i [sprzedawać je] nie innym naszym poddanym, lecz samym mieszczanom i mieszkańcom lwowskim, pod tym wszakże warunkiem, aby naczynia owej małmazyi i muszkateli, zanim zostaną złożone w domach, zostały opieczętowane pieczęcią urzędu radzieckiego. Chcemy zaś, aby to postanowienie trwało wedle naszej woli lub dopóty, dopóki z naszej strony nie zostanie wydane dla dobra miasta Lwowa inne, dogodniejsze w tej sprawie rozporządzenie. Na świadectwo niniejszego pisma, do którego przywieszono naszą pieczęć. Dan w Lublinie na sejmie walnym w piątek najbliższy po niedzieli Jubilate. Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego czwartego, a panowania naszego roku dwudziestego piątego. [Po lewej podpis:] Jan Ocieski [?] [...] [Po prawej nota relacyjna:] Relacja wielmożnego Jana z Ocieszyńca, kanclerza Królestwa Polskiego, starosty generalnego krakowskiego, sądeckiego, olsztyńskiego, podkomorzego i burgrabiego krakowskiego. [Verso:] [U góry pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA [Noty kancelaryjne i archiwalne:] 1554 Rozporządzenie o winach małmazyjskich przywiezionych do miasta [...] Rubryka druga Litera B, numer 23 Skrzynia 4, nr 70 Fascykuł 183 / Nr fascykułu 154 Nr 12. [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym zachowana w misie woskowej wielka pieczęć koronna Zygmunta Augusta z Orłem Białym (z monogramem S na piersi) otoczonym herbami ziem, z ubytkami wosku po prawej stronie].

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia Rex Poloniae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc. Dominus et Haeres. Significamus praesentibus literis nostris quibus expedit universis. Cum frequentibus querelis Civium nostrorum Leopoliensium aliorumque subditorum nostrorum ad nos perferretur, potus malmaticos et muscatellae, qui ex Grecia in Regnum nostrum mittuntur, indies maiori precio vendi, propterea, quod mercatores externi praeter veterem morem, vasa malmatica et muscatellae in Civitatem Leopoliensem adducta, in domos Civium deponant, atque ibi suos Procuratores foveant, qui eo quo velint precio, illa subditis nostris vendant. Quare volentes et Civium Leopoliensium, et aliorum subditorum nostrorum commodis prospicere. Statuimus, ut deinceps quicunque sive ex Grecia, sive quispiam alius externus Mercator Malmaticam et muscatellam in Civitatem Leopoliensem advexerit, in loco publico fori, eiusmodi potus malmatici et muscatellae, quatuor integris Hebdomadis in curribus retineat, sub eoque tempore eadem, tam Civibus Leopoliensibus, quam quibusvis alijs subditis nostris, libere vendat, Quod si autem infra quatuor hebdomadarum spacium, malmatica et muscatelle non divendiderit, tum demum licebit Mercatori externo, potus malmatici et muscatellae, in domos et celaria Civium Leopoliensium, ex curribus deponere, Neque alijs Subditis nostris, quam ipsis Civibus et incolis Leopoliensibus, Ita tamen, ut vasa eiusmodi malmatici et muscatelle priusquam deponantur in domos sigillo officij Consularis consignentur. Quam quidem constitutionem ad beneplacitum nostrum, siue tantisper duraturam volumus, donec a nobis in commodum Civitatis Leopoliensis ea in re alia commodior ordinatio facta fuerit. Harum testimonio literarum quibus sigillum nostrum appensum est. Datum Lublini in Conventione generali feria Sexta post Dominicam Jubilate proxima. Anno Domini millesimo, quingentesimo quinquagesimo quarto, Regni vero nostri anno vigesimo quinto. [Po lewej podpis:] Joannes Ocyeski [?] [...] [Po prawej nota relacyjna:] Relatio Magnifici Joannis de Oczijeffino R[egni] Pol[oniae] Cancellarij, generalis Crac[oviensis], Sandecen[sis], Olstinen[sis] Capitanei, Succamerarij Burgrabijque Crac[oviensis]. [Verso:] [U góry pieczęć tuszowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA [Noty kancelaryjne i archiwalne:] 1554 Ordinatio de Vinis Malvaticis in civitatem adductis [...] Rubrica Secunda Litt. B. Nro 23tio Arca 4ta No 70 Fasc. 183 / No fasc. 154 No 12. [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym zachowana w misie woskowej wielka pieczęć koronna Zygmunta Augusta z Orłem Białym (z monogramem S na piersi) otoczonym herbami ziem, z ubytkami wosku po prawej stronie].

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w bardzo dobrym stanie. Na pasku pergaminowym zachowana woskowa pieczęć koronna Zygmunta Augusta (częściowo wykruszona czerwona warstwa wosku). Na verso liczne dawne lwowskie noty rejestraturowe i archiwalne oraz pieczęć Archiwum Akt Dawnych Miasta Lwowa. Zdjęcie 1 to karta jednostki, zdjęcie 5 to arkusz poświadczający liczbę kart.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 14:36 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/488 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie