Zezwolenie kapituły lwowskiej dla młynarza Walentego i jego żony na wykup części młyna Stachyrowskiego

W IMIĘ PAŃSKIE. Amen. KAPITUŁA Świętego Kościoła Metropolitalnego Lwowskiego: Adam Mniszkowski, Stanisław Starzechowski, magister Jan z Tucholi, Klemens Poniatowski, Zygmunt Grotowski, Stanisław Albin bakałarz sztuk wyzwolonych oraz Stanisław Król, kanonicy lwowski, na kapitule generalnej w poniedziałek po niedzieli Reminiscere w Wielkim Poście Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego piątego odprawionej we Lwowie kapitulnie zgromadzeni, pod przewodnictwem celebransa tejże kapituły i szafarza wsi, pana magistra Jana z Tucholi, naszego współbrata, po uprzednim dojrzałym naszym namyśle, jednomyślną zgodą i wolą OZNAJMIAMY brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim, którym to należy, oraz każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, mającym posiąść wiadomość o niniejszym piśmie, widzącym, czytającym i słuchającym, że my, zważywszy na zdolności i pilność przezornego Walentego, niegdyś młynarza wspomnianych rajców lwowskich, w należytym urządzaniu i utrzymywaniu budynków młyńskich oraz ich naprawianiu, mając również dobrą pamięć o jego posługach i pracach włożonych w budowę naszego młyna położonego przy bramie halickiej, celem obfitszego pomnożenia z nich naszych pożytków, zezwoliliśmy i wyraziliśmy zgodę jemu oraz Dorocie, jego żonie, tak jak w imię [...] zezwalamy i wyrażamy zgodę brzmieniem niniejszego pisma, na wykupienie trzeciej części czyli losu młyna i wszelkich pożytków trzeciej miarki, to jest trzeciego ziarna, w naszym młynie zwanym Stachirowski, położonym nad rzeką Pełtwią poniżej młyna piekarzy na przedmieściu lwowskim w kierunku Zamku Wyższego, z rąk sławetnej i uczciwej pani Elżbiety, wdowy po niegdyś sławetnym panie Stanisławie Bergerze, obywatelu i rajcy lwowskim, [...] na nią i jej dzieci z mocy naszego zezwolenia spadłej, przez nas i naszych poprzedników w sumie pięćdziesięciu grzywien mocą emfiteuzy wspomnianemu jej niegdyś mężowi zapisaną i zastawioną. A sumę tę pięćdziesięciu grzywien taż pani Elżbieta Bergerowa za naszą szczególną zgodą od wspomnianego Walentego młynarza już teraz rzeczywiście i ze skutkiem pobrała i otrzymała; z którego to działu czyli trzeciej części i wszelkiego prawa tegoż młyna taż pani Bergerowa na rzecz wspomnianego Walentego i Doroty, jego żony, dla dokonania naprawy tegoż młyna, już teraz ustąpiła, a nie dłużej niż przynajmniej przez cały przyszły rok, licząc od daty niniejszego pisma, z prawa tejże pani Bergerowej ciż małżonkowie Walenty i Dorota będą korzystać. Którym to my, pragnąc zaradzić odnośnie do wspomnianej sumy przez nich wyłożonej, tę samą sumę pięćdziesięciu grzywien pieniędzy wspomnianym małżonkom Walentemu i Dorocie na tejże trzeciej części i dziale rzeczonego młyna Stachyrowskiego oraz na wszelkich pożytkach tegoż trzeciego działu wraz z przyległym doń ogrodem, do czasów życia obojga zapisujemy, reformujemy i oprawiamy, i tymże realne i aktualne posiadanie tejże trzeciej części pożytków oraz przyległego doń ogrodu dajemy, przyzwalamy i wyznaczamy brzmieniem niniejszego pisma. Chcąc zaś samego Walentego i jego żonę uczynić pilniejszymi w przeprowadzaniu naprawy tegoż młyna oraz powolniejszymi do innych posług, a także aby nie mieli żadnych trudności i sporów z powodu dwóch miarek do nas prawem własności i dziedzicznym należących, te same dwie miarki wszelkich pożytków rzeczonym małżonkom Walentemu i [Dorocie], tytułem – jak powiedziano – naprawy tegoż młyna oraz jazu na rzece i [umocnień z] dębowych kloców, wraz ze stabilnością i [...] nowo zbudowanymi i w przyszłości dobrze utrzymywanymi, wydzierżawiliśmy, tak jak niniejszym przywilejem wydzierżawiamy do czasów życia obojga za trzydzieści grzywien pieniędzy monety i liczby polskiej w Królestwie obiegowej oraz za dziesięć korców mąki żytniej, płatnych dziesięciokrotnie każdego roku. Którzy to małżonkowie Walenty i Dorota [...] co do prawa ich samych będą mieć od niedzieli [... luka ...] tysiąc pięćset pięćdziesiątego szóstego, bezpośrednio przyszłej, i tamże mąki żytniej dziesięć korców i pszennej dwie poduszki zaczną i będą powinni dawać, gdy przez rządcę domu [... luka ...] zostaną wezwani stosownie do potrzeby czasu, po jednym lub dwóch korcach, jak to wspomnianemu rządcy domu wyda się dogodniejsze i potrzebniejsze do wyprawienia. Pieniądze zaś w kwocie trzydziestu grzywien na niedzielę Reminiscere Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego siódmego nam na kapitułę wówczas odprawianą będą obowiązani złożyć, i tak w następnych po sobie latach rzeczoną opłatę pieniędzy i mąki kontynuować, oraz naprawę budynków młyna, brzegu rzeki i jazu czynić aż do czasów życia obojga tychże małżonków. Kaszę także, odpowiednią na biały chleb, oraz po dwa kapłony dobrze utuczone na dwie pory roku, to jest na Wielkanoc i Boże Narodzenie, albo zamiast kaszy i kapłonów na każde święto po cztery grosze będą obowiązani nam dawać i uiszczać. Tak również łąkę w stronę młyna Olszany, położoną między łąkami panów wikariuszy lwowskich z jednej a piekarzy z drugiej strony, przypisujemy, którą nasi poddani z Pikulowic, po daniu im faski piwa i jakiejś potrawy, obowiązani są kosić, którą to tymże małżonkom do ich użytku do młyna przyłączamy i nadajemy, z racji czego każdego roku na święto świętego Michała już teraz będą obowiązani nam i naszym następcom płacić po trzy floreny. Ponieważ zaś wspomniany młyn, strawiony swoją starością, wymaga naprawy, przeto tegoż Walentego i Dorotę małżonków do czasów życia obojga zachowamy i nasi następcy zachowają w spokojnym posiadaniu i użytkowaniu tegoż młyna, i nie dopuścimy do ich wykupienia, ani nasi następcy nie dopuszczą, pod tym wszakże warunkiem, że z racji takiego dobrodziejstwa będą obowiązani tenże młyn wraz z ogrodem, rzeką i jazem własnym sumptem i nakładem naprawiać, utrzymywać i opatrywać w dobre budynki, a także wszystko, co do młyna potrzebne, jak koła, kamienie i żelastwo, starać się i kupować za własne pieniądze. A te same budynki po ich śmierci nam i naszym następcom przez ich spadkobierców pod zajęciem sumy głównej złożyć powinni i będą obowiązani. Im to [dajemy] wolność ścinania i wywożenia dębczaków, pali i chrustu na budynki tegoż młyna z lasów i dąbrów naszej wsi Basiówka, ilekroć będzie potrzeba, dajemy i zezwalamy. Jeśli zaś zdarzy się jakiś przypadek (co niechaj będzie z dala), że wspomniany młyn zostanie zniszczony, ogniem spalony albo gwałtownością wód bądź uderzeniem wiatrów [powalony], wówczas do jego odnowienia i odbudowy my i nasi następcy dwie części pieniędzy, a sam Walenty z żoną trzecią część obowiązani będą i [on] będzie obowiązany dać. Nad którym to młynem prawo wyższe i dziesięciny w tychże czasach nam i naszym następcom w całości zastrzegamy, tak że sam Walenty ze swoimi potomkami nikomu innemu posłuszeństwa i poddaństwa, jak tylko nam i naszym następcom świadczyć nie powinien, i przeciwko skarżącym się na niego przed nami lub ówczesnym rządcą naszego domu winien odpowiadać i usprawiedliwiać się. A to, gdy przez posłańca lub naszą pieczęć przez szafarza naszego domu okazaną zostanie wezwany, pod karą według uznania panów winni będą stawić się i być posłuszni. My zaś obronę w ich krzywdach lub szkodach, ku ich zniewadze, na osobach lub dobrach młyna przez jakiekolwiek osoby wyrządzonych, czynić i przy nich stać będziemy obowiązani, i nasi następcy będą obowiązani. Na wiarę i świadectwo wszystkich i poszczególnych tych rzeczy niniejsze pismo przez naszego publicznego notariusza kapitulnego kazaliśmy napisać i podpisać, i przywieszeniem naszej większej pieczęci, której w takich razach używamy, umocnić. Działo się i dano we Lwowie na kapitule generalnej odprawionej w poniedziałek po niedzieli Reminiscere w Wielkim Poście, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego piątego. W obecności czcigodnych panów Jana z Żarnowca, Jana z Żydaczowa, Jana z Sącza, Stanisława z Łukowa, Walentego Tyrowskiego, Jana ze Skarbimierza, Bartłomieja z Kurzelowa, Józefa Murieta i Jakuba Zardeckiego, wikariuszy wieczystych kościoła metropolitalnego lwowskiego. [Znak notarialny z napisem u podstawy: INRI / Moja nadzieja CHRYSTUS] I ja, Paweł z Kalisza, kleryk diecezji gnieźnieńskiej, ze świętego autorytetu apostolskiego [notariusz] publiczny oraz Czcigodnej Kapituły kościoła metropolitalnego lwowskiego notariusz, ponieważ przy powyższych [...] przywileju [...] w kapitule [...] niniejszy instrument publiczny ręką innego notariusza publicznego, gdy mnie zatrzymały inne wielkie [...], kapitulni z nakazu szafarza kapituły [...] poproszony i wezwany. [Nota kancelaryjna z prawej strony pod tekstem notariusza:] Za zgodą rzeczonej Kapituły, w obecności mnie, niżej podpisanego notariusza publicznego, należycie sporządzone przed [...] [Podpis:] Jan Tanky, kanonik [...] [Margines lewy:] i dwoma florenami? / pszenna [Verso:] [Nota archiwalna:] Stachirowski młyn [Nalepka archiwalna:] LXV / 7

IN NOMINE DOMINI. Amen. CAPITVLVM Sancte Ecclesie Metropolitane Leopoliensis, Adam Mnishkowski, Stanislaus Starzechowski, Magister Ioannes a Tuchola, Clemens Ponyatowski, Sigismundus Grotowski, Stanislaus Albinus artium Baccalaureus et Stanislaus Krol, Canonici leopolienses in Capitulo generali feria secunda post dominicam Reminiscere in Quadragesima Anno domini Millesimo quingentesimo quinquagesimo quinto, Leopoli celebrato capitulariter congregati sub celebratori eiusdem capituli, et dispensatori villis domini Magistri Ioannis de Tuchola confris [=confratris] nri [=nostri] matura deliberaton[e] nra [=nostra] prehabita vnan[imi] consensu et voluntate SIGNIFICAMVS tenore praesentium quibus expedit vniuersis, et singulis praesentibus et futuris, praesentium noticiam habituris, visuris, lecturis, et audituris Quia nos attenden[tes] facultatem et industriam prouidi Valentini molitoris quondam dictorum Consulum leopoliensium in bene disponendis et conseruandis molendinorum aedificijs et reparatoribus habentes etiam bonam rationem, sermiciorum et laborum per eum in structura molendini nri [=nostri] ad portam halicien[sem] sitti [=siti], adhibitorum ob vberiorem prouentuum meius nre [=nostre] exillis augmentatom. Admisimus et consensimus sibi et Dorotheae vxori eius prout m[o]dei nomine admittimus et consentimus tenore pntium [=praesentium] l[itte]rarum redimere terciam partem seu sortem molendini et omnium emolumentor[um] tercie mensure l[itte]re tertii grani in molendino nro [=nostro] Stachirowki vocato, super fluuium Pelthew niserius [=inferius] molendini pistorum in suburbio leopoliensi versus Castrum superius sitto, de manibus famatae et honestae dominae Elizabethae relictae famati olim domini Stanislai Bergier Civis et Consul leopoliensis her[edum] suae filions ad eam eiusq[ue] liberos ex vi nre [=nostrae] concessionis deuoluta pery nos et nros [=nostros] praedeceßores in summa quinquaginta marcarum in vim emphiteoßis pfato [=praefato] olim marito suo inscriptam et obligatam, Et quam summam quinquaginta marcar[um] ead[em] domina Elisabeth Bergierowa speciali nro [=nostro] consensu interueniente a pfato [=praefato] Valentino Molitore iam ex nunc realiter et cum effectu leuauit et recepit: de qua sorte seu tertia parte et omni iure eiusdem molendini eadem domina Bergierowa pfato [=praefato] Valentino et Dorotheae vxori eius ob faciendam ipsius molendini reparatom iam exnunc ceßit, et non plus saltem integro anno futuro a data pntium [=praesentium] computato iure ipsius dne [=domine] Bergierowe ipsi Valentinus et Dorothea c[oni]iuges vtentur. Quibus nos de uidem[us?] tate praeffata summa per eos tradita prouidere cupien[tes] eandem summam quinquaginta marcar[um] pec[uni]e prefatis Valentino et Dorothee Coniugibus in ipsa tercia parte et sorte molendini pdicti [=praedicti] Stacherowski ac in omnibus emolumentis eiusdem tercie sortis vnacum horto sibi adiacente, ad tempora vite amborum inseribimus reformamus et obligamus Eisq[ue] realem et actualem possessionem eiusdem tercie partis emolumentoru[m] ac horti sibi adiacentis damus concedimus et aßignamus pntium [=praesentium] tenore lrarum [=litterarum]. Volentes actu[m] ipsum Valentinum et uxorem eius ad reparationis ipsius Molendini diligenciam faciendam, aliaq[ue] obsequia promptiores reddere, ne etiam alique difficultates et differencias rone [=ratione] duarum duarum mensurarum marum ad nos iure proprietatis et hereditario spectantum habeant easdem duas mensuras emolumentorum omnium pfatis [=praefatis] Valentino et Coniugibus in vim ut ffertur [=fertur] reparationis eiusdem Molendini ac fluuy obstaculij cq[ue] [=atque] roboribus quer[cum] vnacum stabilitate ac s[..]taue[?] constructu de novo et in posterum bene conseruandi arendauimus prout arendamus vigore pntis [=praesentis] Priuilegij ad tempora vite ambor[um] pro brigmta marcis peccuniaru[m] monete et numeri Polonicalis in Regno receptibilium, Et pro decem trucis farnie siliginea decies singulis annis soluen[dis]. Quidem Valentinus et Dorothea C[oni]iuges [...?primo?] aui[..] quo ad ius spum [=ipsorum] eorum habebunt, a Dominica [... lacuna ...] Millesimi quingentesimi quinquagesimi sexti, ini et diate futuri et ibidem farnie siliginea[m] decemtrucis eorum et triticeam duarum puluinaris incipie[n]t et debebunt dare, quando per procuratorem dom[us] [... lacuna ...] requisiti iuxta temporis exigenciam per vnum aut duos trunicos prout pdicto [=praedicto] procuratori domus conuenienti[us] et necessarium videbitur expedire Peccuniam vero triginta marcarum pro dominica Reminiscere [Anno] Domini Millesimi quingentesimi quinquagesimi septimi nobis pro Capitulo tunc celebrando erunt obligati reponere et sic sequentibus se annis prefatam pecc[uni]e et farniarum solutuim continuare reparac[i]oq[ue] edificiorum Molendini borij fluvij ac obstaculi facere usq[ue] ad tempora vite amborum eorundem coniugud [=coniugum] Polenta[m] etiam albis panis decentem, et per duos Capones b[e]n[e] saginatos ad duo anni tempora veqt [=videlicet] pro Pascha licet natali domini festis vel loco polentaru[m] et caponum pro singulis pfestis [=praefestis] per quatuor groffos dare nobis et soluere tenebuntur Ita etiam Pratu[m] verjus Molendinum Olsbany int[er] prata dnorum [=dominorum] Vicariorum leopoliensium ex vna et Pistorum partibus ex altera sittum ascribimus, qd [=quod] nri subditi de Pyckulowicze date eis scapeto ceruifia et aliquo ferculo falesare tenentur, qd [=quod] ipsis Coniugibus pro ipsorum vsu ad molendinum adiungimus et attribuimus, rone [=ratione] cuius singulis annis pro festo sancti Michaelis iam nunc erunt nobis trisqd[ue] successoribus per tres florenos soluere obligati. Quia vero prefatu[m] molendinu[m] ipi [=ipsi] sui vetustate consumpta eget reparato[n]i. Quap[ro]pt[er] eum[n]dem Valentinu[m] et Dorotheam c[oni]iuges ad tempora vite amborum conseruabimus et nri successores conseruabut [=conseruabunt] in pacifica possessione et vsu ipsius molendini, nec eos qxemere permittemus et neq[ue] nri Successores permittent in eam ut ffertur vim, quod rone [=ratione] eiusmodi fauoris tenebuntur hocep[sum] moleudinum cum horto fluuio et obstaculo proprijs sumptibus et impensis separare manutenerre et prouidere bonis edificijs ac omnia ad molendinum necessaria vt pote rotas, lapides et ferramenta comparare et emere proprijs peccunijs Eademqz [=Eademque] edificia post mortem eorum nobis et successoribus nris [=nostris] per eorum succesfores sub arestacione summe Capitalis reponere debebunt et erunt obligati quibus robora et palos ac rubetum pro edificijs ipsius molendini excidere, et euehere de syluis et quercetis ville nre [=nostre] Baszowka totiens quotiens opus fuerit damus et concedimus libertatem. Casu vero aliquo si contingat (quod absit) praeffatum Molendinum destrui, igne cremari aut aquarum violentia vel ventorum impetu extunc ad restaurandum illud et reedificandum nos et succesfores nri duas partes pece[ni]e et ipsi Valentinus cu[m] coniuge tercian partem dare tenebuntur et tenebitur. Super quoquidem molendino ius suppinud et dentimu[m] temporibus ipsis nobis et nris successoribus micre [=integre?] reseruamus ita q[uod] ipse Valentinus cum suis posteris nullicali teri obedientiam et submissoim nisi nobis et nris successoribus prestare debebit, et contra sequerulantibus coram nobis seu procure [=procuratore] domus nre [=nostre] pro tempore existe respondere et se iustificari tenebitur. Et hoc quando per Nuncium vel Sigillum nrum a dispensatore domus nre ostentum fuerit exttatus [=excitatus] sub pena arbitraria dominorum stare et obedire erunt obligati, quibus nos deffensom [=defensionem] in eor[um] iniurijs aut damnis in despetctum eorum, personarum vel bonorum molendini a quibuscunqz [=quibuscunque] personis inferendis facere et eis astare tenebimur et nri succesfores tenebuntur In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium p[rae]missorum pntes [=praesentes] l[itte]ras per Notariu[m] nrum publicum Capitula[rem] scribi et subscribi Sigilliqz [=Sigillique] nri maioris quo in talibus vtimur appensio[n]e iußimus et fecimus co[m]muniri. Act[um] et dat[um] Leopoli in Capitulo g[e]n[er]ali feria se[cun]da post dominicam Reminiscere in quadragesima celebrato Anno Domini Millesimo Quingentesimo Quinquagesimo quinto Pntibus [=Praesentibus] honorabilibus dominis Ioanne de Zarnowiecz, Ioanne de Zydaczow, Ioanne de Sandecz, Stanislao de Lukow, Valentinio Tyrowski, Ioanne a Skarbimiria, Bartholomeo de Kurzelnyow, Iosepho Murieto et Iacobo Zardecio Vicarijs perpetuis ecclesie metropolitane leopoliensis. [Znak notarialny z napisem w podstawie: INRI / Spes mea CHRISTUS] Et me Paulo de Calesch clerico Dioecesis Gnesnensis, sacra auctoritate apostolica publico et Venerabilis Capituli ecclesiae metropolitanae Leopoliensis Notario, Quia pmiss[is] [=praemissis] priuilegij [...] et astetti[?] [...] Capitulo [...] praesens publicum Instrumentum manu alterius publici Notarii me prohibite alijs magno [...] Capitulares de mandato ministri capituli sub subappensa[?] [...] rogatus et requisitus. [Nota kancelaryjna z prawej strony pod tekstem notariusza:] De consensu dicti Capituli sub mei Notarij publici infrascripti debita et formata coram [...] [Podpis:] Joannes Tanky Canonicus [...] [Margines lewy:] & duobus florenis? / triticea [Verso:] [Nota archiwalna:] Stachirowski mlyn [Nalepka archiwalna:] LXV / 7