Przywilej króla Zygmunta III Wazy regulujący opłaty od win dla Lwowa

Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki etc., a także dziedziczny król Szwedów, Gotów i Wandalów. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy: Przedłożono nam w imieniu rajców naszego miasta Lwowa, że od swoich przodków z dawien dawna, nieprzerwanym zwyczajem, z tą życzliwością, jaką zwykło się darzyć emporium będące fundamentem królestw, otrzymywali oni to prawo, aby od wszelkich naczyń [beczek] wina jakiegokolwiek gatunku, które przywożone [?] były do ich miasta w celu złożenia na skład, pobierać pewien dochód na pokrycie trudów i spraw urzędowych, a mianowicie od przywożonego wina greckiego i małmazji po sześćdziesiąt dwa i pół grosza od naczynia, od węgierskiego po jedenaście groszy, od dalmatyńskiego i morawskiego po dziesięć groszy sześćdziesiąt [?], a od innych według jakości owych beczek i gatunku wina, z osobna zaś połowę tej sumy od każdego naczynia z przywileju i postanowienia naszych poprzedników zwykli byli pobierać; widząc zaś ciż rajcy, że z powodu odmian czasów i rozmaitych wybiegów są w owych należnościach uszczuplani, upraszali nas na obecnym sejmie Królestwa, a także przez pewnych naszych doradców, abyśmy zechcieli ową opłatę tego miasta wedle dawnego zwyczaju i sposobu zatwierdzić na utrzymanie urzędu bądź wsparcie, z powagą znaczniejszych osób i miasta oraz naszą łaskawością królewską aprobować i do pewnego, stałego oraz wieczystego porządku doprowadzić. My przeto, przychylając się łaskawie do ich prośby i mając szczególny wzgląd na wierność i oddanie miasta oraz gorliwość w zawiadywaniu sprawami publicznymi magistratu tegoż miasta Lwowa, przede wszystkim ową należność z opłat, pobieraną ogólnie od mieszczan przez rajców, uznaliśmy za prawomocną oraz zgodną z prawem i słusznością, i potwierdziliśmy, a niniejszym pismem naszym aprobujemy i potwierdzamy. Aby jednak nic z tej ustalonej opłaty nie odmawiano i aby ciężary miasta tym chętniej ponosili, zrównując to w słuszny sposób ze szczególnym przywilejem naszego miasta Krakowa, o którym powzięliśmy wiarygodną relację, postanawiamy i zarządzamy, aby odtąd w tymże mieście Lwowie przestrzegano: iż to, co dotychczas [...] sprzedający według dawnego zwyczaju zwykli byli wnosić jedynie od wozów [...] na swoje prywatne rachunki, wyliczywszy pewną kwotę pieniędzy, jak wyżej napisano, z pominięciem połowy części, tego niechaj teraz przestrzegają zarówno od samych beczek, z których szynkować będą przez czopy, jak i od całych [beczek], które dla swego zysku sprzedadzą; przede wszystkim z gotowych pieniędzy ze składu bądź wysyłki, zmieszanych od każdego centnara z dawną opłatą [...] według obecnego umiarkowania i naszego królewskiego zezwolenia obowiązani będą płacić i uiszczać, mianowicie od całych beczek przywiezionego wina greckiego i małmazji po sześćdziesiąt cztery grosze, od węgierskiego zaś, dalmatyńskiego, morawskiego i jakiegokolwiek innego (z wyłączeniem jedynie [...] lwowskiego, które zawsze było wolne) po dwadzieścia cztery grosze, a do dodawania dalszych połówek naczyń i garnców niech nie będą zobowiązani. Wszakże mieszczanom lwowskim, którym niniejszym przywilejem potwierdziliśmy to nasze nadanie, nakazujemy i polecamy, by przy powyższych szynkach trunków postępowali zawsze sprawiedliwie, nakazywali i pilnowali przestrzegania pod karą dziesięciu grzywien na rzecz króla za niedbalstwo rajcy i czternastu grzywien od mieszczanina za występek przeciw takiemu postanowieniu, zmierzając do zachowania wyżej opisanych praw we wszystkim. Co wszystkim, których to dotyczy, chcemy uczynić wiadomym, mieszczanom zaś naszym lwowskim surowo nakazujemy, by inaczej nie czynili i by nikt nie ważył się przeciw temu naszemu przywilejowi występować, chcąc, aby te postanowienia trwały na pomoc miastu po wieczne czasy. Na czego świadectwo niniejsze pismo własną ręką podpisane pieczęcią naszego Królestwa opatrzyć rozkazaliśmy. Dan w Warszawie na sejmie walnym Królestwa, dnia osiemnastego miesiąca marca, roku Pańskiego tysiąc pięćset dziewięćdziesiątego siódmego, panowania naszego w Polsce dziesiątego, a w Szwecji czwartego. W obecności [...] Andrzeja ze Słupcy, kardynała Świętego Kościoła Rzymskiego, biskupa krakowskiego, Bernarda Maciejowskiego łuckiego, Wawrzyńca Gembickiego przemyskiego, Piotra Tylickiego chełmińskiego, Pawła Wołuckiego kamienieckiego, biskupów; Janusza księcia Ostrogskiego kasztelana krakowskiego, Wojciecha [...] lubelskiego, kamienieckiego, Mikołaja Firleja z Dąbrowicy krakowskiego nowego miasta [?], kazimierskiego, Hieronima Gostomskiego z Leżenic poznańskiego, sandomierskiego, średzkiego, czerskiego, Krzysztofa Radziwiłła księcia na Birżach i Dubinkach wileńskiego, wielkiego hetmana Wielkiego Księstwa Litewskiego, [...], Jerzego Mniszcha z Wielkich Kończyc sandomierskiego, lwowskiego, samborskiego, Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła księcia na Ołyce i Nieświeżu trockiego, szawelskiego [?], Olbrachta Łaskiego sieradzkiego, malborskiego, Stanisława [...] trockiego i płockiego, Andrzeja Firleja z Leszna bełskiego, częstochowskiego, Konstantego księcia Ostrogskiego tykocińskiego, [...], marszałka polskiego włocławskiego, Jana Siemieńskiego z Siemi podolskiego, [...], Hieronima Parysa mazowieckiego, Wojciecha Wachanowskiego łęczyckiego, Janusza księcia Zbaraskiego bracławskiego, krzemienieckiego, Mikołaja Działyńskiego chełmińskiego, bratiańskiego, Ludwika Mortęskiego pomorskiego, [...], Andrzeja [...] kijowskiego, wojewodów i starostów; Stanisława Żółkiewskiego z Żółkwi lwowskiego, huszowskiego, kałuskiego, Stanisława Dębowskiego [...], sieradzkiego, Piotra Niszczyckiego bełskiego, Jana Leśniowolskiego z [...] łowickiego, [...], poznańskiego, Stanisława Krasowskiego [...], Mikołaja Radziwiłła żmudzkiego, smoleńskiego, [...], starostów; Mikołaja Zebrzydowskiego z Zebrzydowic marszałka wielkiego koronnego krakowskiego generalnego, lanckorońskiego, bolesławskiego, Jana Zamoyskiego z Zamościa kanclerza wielkiego koronnego i hetmana wielkiego polskiego, malborskiego, medyckiego, [...], Lwa Sapiehy kanclerza Wielkiego Księstwa Litewskiego, słonimskiego, mohylewskiego, Andrzeja Zborowskiego starosty krakowskiego, Władysława Tarnowskiego krakowskiego, Gabriela Woyny referendarza Wielkiego Księstwa Litewskiego, krasnostawskiego, drohiczyńskiego, Jana Firleja z Dąbrowicy miecznika koronnego, Dymitra Chaleckiego z Chalcza podskarbiego Wielkiego Księstwa Litewskiego [...], wielkiego podskarbiego i naszych starostów; Wawrzyńca Gembickiego sekretarza wielkiego koronnego, Gabriela Golisińskiego kanonika włocławskiego, Jana [...] starosty [...], referendarzy dworu Królestwa; Wojciecha Strochowskiego kanonika krakowskiego, Hieronima Wołłowicza [...], [...] Woyny [...] starosty drohiczyńskiego, pisarzy Wielkiego Księstwa Litewskiego; naszych Szymona Rudnickiego, Marcina Szyszkowskiego kanoników krakowskich i naszych sekretarzy, tudzież innych dygnitarzy i urzędników. Zygmunt król [Na plice po prawej:] Jan Królikowski [własnoręcznie] [Pieczęć: na jedwabnym, wielobarwnym sznurze wyciśnięta w czerwonym wosku w misce z wosku naturalnego pieczęć koronna Zygmunta III z herbem Rzeczypospolitej i Snopkiem Wazów] [Verso:] [XVIII w.:] Przywilej Zygmunta III na nadanie uzupełnienia pensji od naczynia wina greckiego, małmazji, węgierskiego, morawskiego etc. 1597 [Inną ręką:] Roku 1597 [...] taksy krakowskiej [Po lewej czerwoną i czarną inskrypcją:] Rubryka trzecia / Litera C. Nr 15. / D. C. 15. [U góry i pośrodku sygnatury archiwalne:] Nr 629 / Fascykuł 216 / 49 Seria 629 / Den. 9 Nr 32

Sigismundus Dei gratia Rex Poloniae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniaeque etc. nec non Suecorum, Gotthorum, Vandalorumque haereditarius Rex. Significamus praesentibus literis nostris quorum interest universis et singulis. Expositum esse nobis nomine consulum Civitatis nostrae Leopoliensis, eos a Maioribus suis antiquitus continua consuetudine ea comitate qua erga fundamentum Regnorum Emporium, id accipisse, ut a quibusvis vasis vini cuiuscunque generis, qua [?] vecti in sua civitate ad deponendum veherentur, certum prouentum propter sustentandas officij sui curas et functiones, habeant, nempe a vectico G[ra]eco et Malvatico vasa sexaginta duos grossos cum dimidio, ab Ungarico grossos undecim, a Dalmatico et Moravico grossos decem sexaginta, et ab aliis secundum eorundem doliorum ad aquationis vini qualitatem, de scorsim adimidiam illam tam a quolibet vase rationem indultu et constitutione praedecessorum nostrorum percipiendi dari solitum, quam prouentionem videntes iidem Consules se dae tempestates variis summum ingenio, et actibus suis numeo circumveniri, supplicarunt nobis in praesenti Conventu Regni, prout certos consiliarios nostros, ut pensionem eiusmodi civitatis illae more et usu antiquo comprobarent in usum officij sustentationem seu consolationem cum aliquo praecipuorundo et civitatis authoritate et clementia nostra Regia, approbare, et ad certum, stabilem, perpetuumq[ue] ordinem deducere dignaremur. Nos itaq[ue] supplicacioni eorum benigne annuere singulariterque respectum habentes fidelitatis et observantiae civitatis ad ministranda sedulitatis publicarumq[ue] curarum Magistratus civitatis eiusdem Leopoliensis, primum notionem illam pensionum, a civibus domo generatim per Consules exigendam ratam intra et iuri aequitatique consentaneam, approbavimus et confirmavimus, praesentibusq[ue] nostris approbamus et confirmamus. Ne tamen eis quicquam de ista pensione decoctae recusetur, onerag[ue] civitatis tanto alacrius sufferant, ad aequantes hoc bene pacto speciali Privilegio civitatis nostrae Cracoviensis, de quo fide dignorum relationem accepimus. Sic deinceps observandum in eadem Civitate Leopoliensi, ordinamus et statuimus, ut quod hactenus fues[?] una quavis vendentes a brigis tantum paginationibus exaequo quasdam e more antiquo conferre solebant, facultatibus ad eorum privatas rationes numerata certa ne supraescriptum est pecunia, et data eis omissa parte dimidia, id iam caveant tam ab ipsis doliis qua per ductilium portis propinabunt, quam etiam ab integris qua ad suum commodum vendent, primo omnium e clavis missionis aut depositoris parata pecunia mixta a quolibet centen[ario] cum veteri pensione estimationem alimate praesente moderationem et concessionem nostram Regiam, pendere et solvere teneantur, singulasticis hoc est ab integris vectico Graeco et Malvatico vini doliis per grossos sexaginta quatuor, ab Ungarico vero Dalmatico Moravico et quovis alio (derogatis tantum a mortis Leopoliens[is] quod fuit semper liberum excepto) per grossos viginti quatuor, et amplius addendas vasa dimidias ollas nec adstringantur. Verumtamen cives tam nostram concessionem, approbavimus scilicet Leopolienses huiusmodi Privilegio ad id minus obligatos in volumus et rogamus, ut praefatis suis bibiomii propinationibus tam praevia iuste semper maneant, et constituant, mandentq[ue] et constituendo procurent, sub pana decem Marcarum Regi pro consulem negligenter, et quatuordecim Marcarum civi furti tali constitutioni certam exercere ad finem iuribus praescriptorum cautioribus finandis in omnibus huiusmodi applicanda. Quod omnibus quorum interest, notum fieri volumus, civibus autem nostris Leopoliens[ibus] altero ne facient et ne contra hoc Privilegium nostrum quiquam audeat serio praecipimus, rataq[ue] in auxilium tempora illa civitatis durare volumus. In cuius rei fidem praesentes manu nostra subscriptas Sigillo Regni nostro cum signari iussimus. Datum Varsaviae in Conventu Regni generali die decima octava Mensis Martij Anno Domini Millesimo Quingentesimo Nonagesimo Septimo, Regnorum nostrorum Poloniae Decimo, Sueciae Quarto. Praesentibus [...] Andrea de Słupca S. R. Ecclesiae Cardinale Episcopo Cracoviensi, Bernardo Macieiowski Luceoriensi, Laurentio Gemblicki Premisliensi, Petro Tyliczki Culmensi, Paulo Volucki Camenecensi, Episcopis; Ianussio Duce Ostrogio Castellanis Cracoviensi, Adalbertoaski Lublinensi, Camicenensi, Nicolao Firley de Dambrowicza Cracoviensi nova civitat[e] Creczov[iensi], Casimiriense, Hieronymo Gostomski de Lezennice Posnaniensi, Sandomiriensi, Sredensi, Czerscing[ensi], Christophoro Radzivil Duce in Birze et Dubinki Vilnensi, Magno Duce Lithuaniae Supremo exercituum Generali, Silensi, Borisoviensi, Koriethouicensi, Borisouien[si], Georgio Mniszek de Magna Konczyce Sandomiriensi, Leopoliensi, Samboriensi, Nicolao Christophoro Radzivil Duce in Olyka et Nieswiesz Trocesi, Schaulensi[?], Alberto a Lasko Syradiensi, Mariaeburgensi, Stanislao Almski Trocensi et Plocensi, Andrea Firleio de Lesno Belzensi, Czeustoch[owiensi], Constantino Duce Ostrogia Tykocien[si], Tonav[iensi], Polono Marescalco Vladislaviensi, Ioanne Siemienski a Siemio Podoliae, Krodlen[si], Gzostinen[si], Hieronymo Parysz Masoviae, Alberto Wachanowski Lanci[ensi], Ianussio Duce Cbarasiae Braclaviensi, Crezmenecen[si], Nicolao Dzialinski Culmensi, Brathianensi, Ludovico Mortęski Pomeraniae, Karszinensi, Andrea Tarnissa Kivien[si], Palatinis et Capitaneis; Stanislao Zolkeuuiski a Zolkiew Leopoliensi, Huszowien[si], Calusiensi, Stanislao Dybouuski Sanciensi, Syradiensi, Petro Nisziczki Belsensi, Ioanne Zlesnovolski de Zebrz[?] Loviciensi, Brancensi, Posnaniensi, Stanislao Krassowski Pololacensi[?], Nicolao Radzivonice Samogitiae, Smolenscen[si], Tomysznin[?], Dergating[ensi], [...] Capitaneis; Nicolao Zebrzidowski de Zebrzidowicze Supremo Regni Marescalco Cracoviensi generali, Lanckoronensi, Boleslaviensi, Ioanne Zamoyski de Zamoscie Supremo Regni Cancellario et exercituum generali Poloni, Mariaeburgensi, Medycensi, Tenyszyn[?], Dergating[ensi], Leoni Sapieha Magni Ducatus Lithuaniae Cancellario, Slonimensi, Mohiloviensi, Andreae Zborowski Capitaneo Cracoviensi, Vladislao Tarnowski Cracoviensi, Gabriele Woina Magni Ducatus Lithuaniae Referendario, Krasnostaviensi, Drohicinensi, Joanne Firley de Dambrowicza Regni Ensifero, Demetrio Chalecki de Chalcze Magni Ducatus Lithuaniae Thesaurario Mobilloviensi, Ineburgensi Supremo Thesaurario et Capitaneis nostris; Laurentio Gembicki Secretario et Regni maiori, Gabriele Golesinski Vladislaviensi Canonico, Joanne Foma a Droborini Capitaneo Busemshie, curiae Regni Referendarijs; Alberto Strochowski Canonico Cracoviensi, Hieronymo Wolovicz Silnacen[si] nostrarum Rerum Illustrium a dolsceniq[ue] Praefecto, Maria Woina Samensiu[?] Drohicinensi Capitaneo, Notariis Magni Ducatus Lithuaniae; nostris Simone Rudniczki, Martino Szyszkowski Canonicis Cracoviensibus et Secretariis nostris et aliis dignitatibus et officialibus. Sigismundus Rex [Na plice po prawej:] Ioan[nes] Krolikowski [m.p.] [Pieczęć: na jedwabnym, wielobarwnym sznurze wyciśnięta w czerwonym wosku w misce z wosku naturalnego pieczęć koronna Zygmunta III z herbem Rzeczypospolitej i Snopkiem Wazów] [Verso:] [XVIII w.:] Privilegium Sigismundi 3tii Concessione de suppletione Stipendii a vase vini Graeci Malvatici et Ungarici et Moravici etc. 1597 [Inną ręką:] Ao 1597 P[...][taxe] krakowskich [Po lewej czerwoną i czarną inskrypcją:] Rubrica Tertia / Litt. C. Nro 15. / D. C. 15. [U góry i pośrodku sygnatury archiwalne:] Nro 629 / Fasc. 216 / 49 Ser 629 / Den. 9 Nro 32