Memoriał władz Lwowa i kapituły metropolitalnej z okazji naprawy wieży ratuszowej

BOGU NAJLEPSZEMU NAJWYŻSZEMU i Wiecznej Pamięci Potomnych Lew ten, którego widzisz, we dnie i w nocy czujny strażnik w obwodzie zamku tego miasta, wszystko badający i oświetlający. Już od 89 lat jako znaki czasów i pór ustanowiony, nie tylko zmian powietrznych, lecz także losów miasta nierzadko bywał pomyślnym zwiastunem. Czemuż by nie nazwać go wskaźnikiem losów i pomyślności miasta? On to bowiem, nosząc rodowe znaki miasta, zwiastując stałość pomyślności i męstwa, mocą wzgórz nadanych mu przez samego namiestnika Chrystusa Sykstusa Piątego oraz blaskiem Gwiazdy Maryjnej, lśniącej przy swym wschodzie bez zmazy, odpędzał stąd wszelkie zło, przeciwstawiając zgubne skały wściekłości różnych żywiołów złączonych na zgubę Królestwa i tego miasta. Kiedy wraz z powszechnym przewrotem tego Królestwa odmienił się także los miasta, począł się chwiać. Gdy w roku 1672, pod samą opieką Dziewicy Nawiedzającej Góry Rusi, zwiastun przyszłych wydarzeń i żałobnej niedoli, strącony siłą wiatrów przeciw nieposkromionej potędze Wschodu, bez wątpienia zamierzając błagać o pomoc, padł do stóp tej Dziewicy, wyjednał żarliwą opiekę jaśniejącej Gwiazdy Maryi przeciw nocnemu zaćmieniu ottomańskiemu grożącemu Królestwu jednym blaskiem; a po wyzwoleniu miasta przywrócony na swoje miejsce, przykuty do troski o pokój, czuwa aż do dziś. A jednak, będąc obserwatorem i nierzadko zwiastunem odmiany rzeczy i zmienności czasów, napominał, że nic pod słońcem nie jest szczęśliwe i trwałe. Widział od roku 1678 ponawiające się i równe trojańskim pożary miasta; widział zbrojną rzeszę sprzysiężoną na zgubę Królestwa: zburzenie fortyfikacji, krwawe potoki, zawzięte oblężenia, wywrócenie obozów, rozbite i rozproszone wojska. Widział w kolejnych latach, jakby nie wystarczała wojna do zagłady, straszliwe epidemie śmiertelne, wieczną śmiercią siejący głód, więzienia, niewole, uciski, grabieże. Jednym słowem – szczęście wraz z losami chylące się ku upadkowi. Tak więc z trudem bezpieczny przed siłą wiatrów i pociskami piorunów, nie był jeszcze wolny od niełaski losu. Gdy bowiem znowu podzieliły się dążenia stronnictw, a Królestwo zostało pogrążone w zamęcie, od Północy (skąd wszelkie zło) nadeszły skrajne burze, kiedy w roku 1703, gdy Lew Szwedzki bezkarnie pustoszył wnętrzności Królestwa, zwiastował temu miastu przyszłe zdobycie. W grudniu tegoż roku, wstrząśnięty straszliwą gwałtownością wiatrów, niemal już poruszony ze swego miejsca i bliski upadku, uwiarygodnił tę przepowiednię, skoro w następnym 1704 roku, dnia 5 września, ujrzał miasto oblężone, a nazajutrz zdobyte, złupione i konające w pazurach Lwa Gotyckiego, następnie dotknięte dwuletnią zarazą, spustoszone i przywiedzione do ostateczności. On sam zaś, wstrząśnięty siłą rzeczonych nawałnic, zdawał się upadać, gdyby nie dzięki przenikliwej zapobiegliwości i czujności szlachetnego i wielmożnego pana Tomasza Gordona, rajcy oraz ekonoma wieży ratuszowej i fortyfikacji, nie został na nowo, wraz z zegarem i całym szczytem, mocniej naprawiony. Z niepłonną nadzieją, że odtąd wszystko pomyślniej zwiastować będzie, im pilniej miasto wystrzega się i zapobiega przyszłym swoim niebezpieczeństwom. Za zgodną tedy wolą wszystkich stanów miasta, dzięki pracy i pilności wyżej wymienionego szlachetnego i wielmożnego Tomasza Gordona, prowizora miasta i prefekta jego fortyfikacji, dzieło to rozpoczęto w roku Pańskim 1708 w miesiącu maju, a ukończono dnia piątego czerwca. Gdy Najświętszy Klemens XI sterem Kościoła kierował, w ósmym roku swego pontyfikatu; gdy Rzeczpospolita Polska była podzielona i rozdarta na różne strony; za jaśnie wielmożnego i znamienitego pana Adama z Granowa Sieniawskiego, hrabiego na Szkłowie i Myszy, natenczas wojewody bełskiego i hetmana wielkiego koronnego, a generalnego starosty miasta; gdy po pojmaniu w niewolę pasterza metropolii tego miasta, jaśnie oświeconego i najprzewielebniejszego pana Konstantego Zielińskiego, z łaski Bożej i Stolicy Apostolskiej arcybiskupa lwowskiego, stolica wakowała; za wielce oświeconego i najprzewielebniejszego pana Jana Skarbka, z łaski Bożej i Stolicy Apostolskiej biskupa marocheńskiego, sufragana, kustosza i generalnego administratora arcybiskupstwa lwowskiego; za najprzewielebniejszej kapituły kościoła metropolitalnego lwowskiego oraz wielce oświeconych, najprzewielebniejszych, jaśnie wielmożnych i wielce czcigodnych panów prałatów i kanoników żyjących, niżej podpisanych: Stanisława Woienkowskiego – dziekana, Andrzeja Kuropatnickiego – prepozyta, Konstantego Mrozowickiego, doktora obojga praw – archidiakona, Michała Zołhańskiego – scholastyka, Aleksandra Kuropatwy – kanclerza, Pawła Wziązkowskiego – kantora, Jana Tomasza Józefowicza, doktora świętej teologii – sędziego surogata, Michała Załęskiego – kanonika lwowskiego i zaczerneńskiego, Jakuba Michała Lembowskiego, doktora świętej teologii, Hieronima z Sienickiego – kantora przemyskiego, Wojciecha Krasnowskiego, Bogusława Zasławskiego, Bogusława Rucińskiego, Jakuba Szczupińskiego – kaznodziei, Franciszka Długosza, doktora świętej teologii – prepozyta Bractwa Przenajświętszej Trójcy, Bartłomieja Rupińskiego, Reinolda Zynwera – prepozyta Bractwa Bożego Ciała, Piotra Dobrzewskiego, Marcina Ożar力を [Ożar子的 / Ożar力を? Ożarzyny], Mikołaja Surskiego; wielce czcigodnych penitencjarzy kościoła metropolitalnego lwowskiego: Jana Wiśniowskiego, Benedykta Kozłowskiego, Jakuba Szulińskiego, Sebastiana Marynowicza; jasnego i znakomitego pana Stanisława Polanowicza, doktora filozofii, kanonika zamojskiego, rektora Gimnazjum Akademickiego Lwowskiego; Michała Kochańskiego, doktora filozofii, profesora matematyki, zastępcy rektora. Szlachetnych, przesławnych, najznakomitszych i wielmożnych panów rajców: Dominika Wilczka, sekretarza Jego Królewskiej Mości, seniora, Tomasza Gordona, sekretarza Jego Królewskiej Mości, Tomasza Belli, sekretarza Jego Królewskiej Mości, Pawła Dominika Stepnera, Marcina Ruszczyńskiego, doktora obojga praw i medycyny, wójta miasta, Antoniego Rupińskiego – prokonsula, Andrzeja Rupińskiego, doktora filozofii i medycyny, Tomasza Majeranowskiego, Mikołaja Gordona, doktora filozofii i medycyny, Franciszka Obrockiego, doktora obojga praw, Stanisława Barcza, doktora filozofii i medycyny, Rafała Boyma, szlachetnego Fabiana Zynwera, sekretarza Jego Królewskiej Mości. Szlachetnych i szanownych panów ławników: Stanisława Zynwera, Tomasza Budnego, Stanisława Karwowskiego, Marcina Sonntaga, znakomitego Jana Mościeckiego, doktora filozofii, Karola Binstlinga, Tomasza Gordona, Antoniego Solskiego, Jana Mechoniego, Jana Czechuckiego, Dominika Wilczka, Samuela Dzieduszyckiego. Szlachetnych i szanownych sędziów nacji ormiańskiej: Mikołaja Zachnowicza, Mikołaja Hadzidiewicza, Jana Steczkiewicza, Jakuba Pirunowicza, Łazarza Steczkiewicza, Krzysztofa Steczkiewicza, Mikołaja Mańczukiewicza, Zachariasza Bernatowicza, Krzysztofa Augustynowicza, Grzegorza Bernatowicza, Stefana Derwyszkiewicza, Krzysztofa Bogdanowicza; szlachetnego Piotra Makowskiego, notariusza publicznego z powagi apostolskiej i konsystorza lwowskiego; szlachetnych, znakomitego i szanownych: Andrzeja Abroka, doktora filozofii, notariusza urzędu wójtowskiego i sądu ormiańskiego; Jana Czechuckiego, notariusza urzędu wójtowskiego i prawa miejskiego magdeburskiego; Józefa Ciechowica, notariusza dochodów miejskich; Michała Złotorowicza, syndyka, oraz Kazimierza Kirkora, wybranego i podstawionego na jego miejsce na sekretarza miasta. Sławetnych mężów z Kolegium Czterdziestu: Piotra Teiwera – regensa, Adama Senatowicza, Kazimierza Dunoborskiego, Józefa Brossiego, Andrzeja Lochmana, Józefa Foendera, Kazimierza Kozłowskiego, Jakuba Krauza, Marcina Czechuckiego, Jana Żendzy, Adama Sztuarta, Franciszka Ligockiego, Walentego Torbeckiego, Jana Krzywowskiego, Wojciecha Duki, Tomasza Cebulskiego, Bartłomieja Kaprany, Jana Baptysty, Wawrzyńca Śnieżyńskiego, Marcina Mroczka, Marcina Golsztuna, Jana Ignetowskiego, Andrzeja Poczyrskiego, Jacka Michalewskiego, Wojciecha Waydowicza, Jakuba Płonki, Kazimierza Janickiego, Jerzego Aleksiewicza, Kiełbasa Pacyka, Baltazara Heuszera, Wojciecha Lewanowskiego, Jana Wutkiewicza, Jana Tarnawskiego, Marcina Czarowskiego, Walentego Usarza, Wojciecha Okeniewskiego, Jana Stanaszka, Stanisława Ardyńskiego, Stanisława Górnickiego, Jana Jedlińskiego; z dawnych konsulów: Jana Zynwera, Jana Krostowicza; Jana Kłopotkiewicza [instygatora?]; Jakuba Krauza, Konrada Szarwadowskiego – patronów spraw miasta; Piotra Rupińskiego – wójtowskiego, Dominika Bronicinskiego – radzieckiego kancelistów; uczciwego Wojciecha Kapeckiego, przysięgłego cechu garncarzy, starszych cechu cieśli, przełożonych nad restauracją dzieła, cudotwórców kunsztu artystycznego, Piotra Rostogurskiego, odźwiernego wieży ratuszowej – wszystkich żyjących, oby jak najszczęśliwiej, po przezwyciężeniu nieszczęść i w sędziwym wieku, zażywali błogosławieństwa w spokoju pokoju. A ponieważ miasto zostało pokonane nieszczęściem obecnych naszych klęsk, mianowicie przez zdobycie dnia 6 września roku Pańskiego 1704, w samą wigilię Narodzenia [NMP], a także straszliwa nawałnica wiatrów wydarzyła się w oktawie Niepokalanego Poczęcia Dziewicy Maryi, nadto w roku bieżącym w wigilię chwalebnego Jej Wniebowzięcia wieża ratuszowa została poranną porą ugodzona gwałtownym i straszliwym piorunem, który to piorun nie bez cudu i podziwu wszystkich ominął herb sławnego Kampiana, budowniczego tejże wieży, i całkowicie jakby go nie dotknął, odrzucił – z najwyższą usilnością i najpokorniejszymi modłami należy błagać BOGA Najlepszego Najwyższego oraz wzywać pomocy Bożej Rodzicielki i wstawiennictwa Świętych Patronów, aby od dalszych niebezpieczeństw wiszących nieszczęść, które Boski Majestat w skrytościach swej Opatrzności tajemnym zrządzeniem zsyła, raczył wyzwolić lub przynajmniej w ich obliczu okazać opiekę i nie opuszczał miasta sobie wyłącznie oddanego. [Verso:] [Nota archiwalna / sygnatura z epoki / ołówkiem:] Nr 706 [?] / fasc. 999 lib. aut. [oraz pieczęć okrągła:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA

DEO OPTIMO MAXIMO et Perenni Posterorum Memoriæ Leo hic, quem vides perdius et pernox Vigil in circuitu Arci[s?] hujus Urbis omnia lustrans et illustrans. Jam ab hinc Annis 89. in Signa Tempora positus et momenta, non solum mutationis aëreæ, ve- rum etiam fatorum Civitatis non raro nuntius extitit fortunatus, Quidni fatorum et fortunæ Civitatis Indicem dixens Qui designia Civitatis Gentilitia portans soliditatem fortunæ et vir- tutis præsagiens Virtute montium eidem ab ipso Christi Vicario Sixto Quinto elargitorum, et fulgore Syderis Mariani, in ortu suo absq[ue] macula coruscantis, procul hinc mala omnia propulsavit, fatales scopulos Suas Fundium Variarum in perniciem Regni et hujus Civitatis conjuncta- rum furori objiciens. Longe cum Universali Regni hujus revolutione versa quoq[ue] et Civitatis fortuna nutare cœpit. Quando In Anno 1672. ipso Presidio Virginis Montana Russiæ Visitanti's Præsagus futurorum et funestæ infelicitatis, vi ventorum dejectus con- tra indomitem Orientis Potentiam, non dubiè imploraturus opem, ad pedes Virginis hujus projectus, Protectionem Seriam Stellæ lucentis Mariæ contra Nocturnum unô Otthomanicæ Eclypsim Regno minitantes fulgo- rem emercatus est, Civitate liberata, loco Suo restitutus, Solicitudinem page alligatus, Vigilat usq[ue] adhuc. Veruntamen vicissitudinis rerum et mutabilitatis temporum Spectator Nuntius non raro existens admonuit Nihil esse Sub Sole Felix et diuturnum - Vidit ab Anno 1678. rediviva et paria Trojanis Civitatis incendia, Vidit armatam in perniciem Regni juratam multitudinem: Excidia fortalitii, sanguineos torrentes, oppugnationes obstinatas, eversiones castrorum, fusos fugatosq[ue] Exercitus. Vidit Subsequendibus Annis, quasi non sufficeret ad perniciem bellum, mor- talitatum horrendas Epidemias, funere perpetuo fames, carceres, captivitates, oppressiones, deprædationes. Verbo fortunam cum fatis in interitum vergentem. Ita scilicet contra Vim Ventorum et fulminum jacula ægrè securus non- dum a fatorum inclementiâ liber Quippe iterum divisis Partium Studiis et Regno in confusionem rapto Ab Aquilone (unde omne malum) extrema tempestatum prægiit, Quando in Anno 1703tio Leone Svetico Viscera Regni impunè depopulante et tam Civitati huic futuram designavit expugnationem In Decembri ejusdem Anni, Violentia horribili Ventorum concussus propè jam e Sede Sua motus, et casui proximus, præsagio fidem fecit, siquidem Sequenti 1704 Anno die 5 Septembris civitatem obsessam et in crasti- no captam, deprædatam, et in ungvibus Leonis Gotthici expirantem, deinde biennali peste correptam, desolatam, et ad incitas redactam conspexit. Ipsemet verò concussus vi tempestatum p[re]dictem cadurq videbat Nisi perspicaci industria et Vigilantia Nobilis et Spectabilis Domini Thomæ Gordon Consulis et Turris Prætorianæ Munitionisq[ue] Oeconomi de integro cum Horologio totoq[ue] Apice Solidius repararetur. Non vana Spe feliciore ab hinc omnia nuntiaturo Quanto tam sedulô futura Sui Civitas pcavet et p[ro]videt pericula. Conspirantibus itaq[ue] universis Civitatis Ordinibus operâ et diligentia Supradicti Nobilis et Spectabilis Thomæ Gordon Provisori Civitatis, illiusq[ue] munitionis Præfecti, cœptum hoc opus Anno D[omi]ni M.D.C.C.V.I.I.I. Mense Majo Die verò quinta Junii concinnatum. Sanctissimo Clemente XI. Ecclesiæ Clavum gubernante, Eius Pontificat[us] Anno Octavo Divisa et in Varies Scissa Polona Republica Ill[ustrissi]mo et Magnifico Domino Adamo à Granow Sieniawski Comite in Szkłow et Mysz protunc Palatino Belzensi et Supremo Exercituum Regni Duce, ac Generali Civitatis Capitaneo. Metropolitana huius Urbis post captivat[i]o[n]em Pastorem, Illustrissimum et Reverendissimum Dominum Constantinum Zielinski, Dei et Apostolicæ Sedis Gratia, Ar- chiepiscopum Leopoliensem, Vacante Cathedra. Perillustri verò ac Reverendissimo Domino Joanne Skarbek Dei et Apostolicæ Sedis Gratia Episcopo Ma- rochiensi Suffraganeo Custode et Archiepiscopatûs Leopo- liensis Generali Administratore Reverendissimo Ecclesiæ Metropolitanæ Leopolie[nsi]s Capitulo ac Perillustribus et Reverendissimis ac Illus[tri]s- simis et Admodum Reverendis Dominis, Prælatis et Cano- nicis Superstitibus infrascriptis Stanislao Woienkowski Decano Andrea Kuropatnicki Præposito Constantino Mrozowicki I.U.D. Archidiacono Michaele Zothanski Scholastico Alexandro Kuropatwa Cancellario Paulo Wziazkowski Cantore Joanne Thoma Josephowicz S.T.D. Judice Surrogato Michaele Załęski Leopolien[si] et Zaczernensi Canonico Jacobo Michaele Lembowski Sac. Theol. D. Hieronymo à Sienicki Cantore Premysliensi Adalberto Krasnowski Boguslao Zoslawski Boguslao Rucinski Jacobo Szczupinski Concionatore Francisco Długosz Sac. Theol. Doctore Præp[osit]o Confr[aternitatis] SS. Trinitatis Bartholomæo Rupinski Reinoldo Zynwer Præposito Confraternitatis SS. Corporis Petro Dobrzewski Martino Ozarzyna Nicolao Surski Admodum Rndis Ecclesiæ Metropolitanæ Leop. Pœnitentiariis Joanne Wiśniowoski, Benedicto Kozłowski, Jacobo Szulinszki, Sebastiano Marynowicz Illustri et Excell[enti] D[omi]no Stanislao Polanowicz Ph. D. Canonico Zamo- scensi, Gymnasii Academici Leopoliensis Rectore, Michaele Ko- chancki Ph. D. Matheseos Professore Rectorales vices gerente. Nobilibus Clarissimis Excellentissimis et Spectabi- libus Dominis Consulibus Dominico Wilczek S.R.M. Secretario Seniore Thomâ Gordon S.R.M. Secretario Thomâ Belli S.R.M. Secretario Paulo Dominico Stepner Martino Rusczynski U.I. et M. Doctore Advocato Civitatis Antonio Rupinski Proconsule Andrea Rupinski Ph. et M. Doctore Thomâ Majeranowski Nicolao Gordon Ph. et M. Doctore Francisco Obrocki U.J. Doctore Stanislao Barcz Ph. et M. Doctore Raphaele Boym. Nobili Fabiano Zynwer S.R.M. Secr. Nobilibus et Honoratis Dominis Scabinis Stanislao Zynwer Thomâ Budny Stanislao Karwowski Martino Sonntag Excellente Joanne Moscecki Ph. Doctore Carolo Binstling Thomâ Gordon Antonio Solski Joanne Mechoni Joanne Czechucki Dominico Wilczek Samuele Dzieduszycki Nobilibus et Honoratis Judicibus Nationis Armenæ Nicolao Zachnowicz Nicolao Hadzidiewicz Joanne Steczkiewicz Jacobo Pirunowicz Lazaro Steczkiewicz Christophoro Steczkiewicz Nicolao Manczukiewicz Zacharia Bernatowicz Christophoro Augustynowicz Gregorio Bernatowicz Stephano Derwyszkiewicz Christophoro Bogdanowicz Nobili Petro Makowski Publico Sacra Auth[ori]te Apl[ic]a et Con- sistorii Leopoliensis Notario Nobilibus Excellenti et Honoratis Andrea Abrok Ph. D. Offi- cii Satulani et Judicii Armenicalis, Joanne Czechucki Offi- cii Advocatialis et Judicii Civilis Magdeburgensis, Josepho Ciecho- wic Proventuum Civitatis Notariis, Michaele Złotorowicz Syndico, et Casimiro Kirkor in locum ipsius in Secretarium Urbis Substituto et electo Famosis 40. Viris Petro Teiwer Regente Adamo Senatowicz Casimiro Dunoborski Josepho Brossi Andrea Lochman Josepho Foendere Casimiro Kozlowski Jacobo Krauz Martino Czechucki Joanne Zendza Adamo Sztuart Francisco Ligoki Valentino Torbecki Joanne Krzywowski Alberto Duka Thomâ Cebulski Bartholomæo Kaprany Joanne Baptista Laurentio Sniezynski Martino Mroczek Martino Golsztun Joanne Ignetowski Andrea Poczyrski Hyacintho Michalewski Alberto Waydowicz Jacobo Płonka Casimiro Janicki Georgio Alexiewicz Kiełbas Pacyq Balthasaro Heuszer Alberto Lewanowski Joanne Wutkiewicz Joanne Tarnawski Martino Czarowski Valentino Usarz Alberto Okeniewski Joanne Stanaszek Stanislao Ardynski Stanislao Gurnicki Joanne Jedlinski Ex Consulibus Joanne Zynwer, Joanne Krostowicz, [Instigatore?] Joanne Kłopotkie- wicz, Jacobo Krauz, Conrado Szarwadowski, Causis rum Civitatis Patronis, Petro Rupinski Advoca- talis, Dominico Bronicinski Consulari Cancellariis, Honestis Alberto Kapecki Thonatorum Sindicatu jurato, Lignifabrorum Cœnobiaribus restaurationi Operis Præfectis, Operis artis[tici?] Thaumaturgibus, Petro Rostogurski Ostiario Turris Prætorianæ, cunctis Superstitibus Utinam augustissimè, et post superatas calamitates et inverenda senectute in pacis tranquillitate beatis Et quoniam præsentium calamitatum nostrarum infortunio de- victæ, scilicet expugnatio die 6ta Septembris Anno D[omi]ni 1704. ipso Pervigilio Nativitatis, quam Ventorum horrenda tempestas intra Octavas Immaculatæ Conceptionis Virgineæ Mariæ contigit, insuper in Anno præsenti in Vigilia Gloriosæ illius in Cœlum Assumptionis Turris Prætoriana violenti et horribili fulmine, matutino tempo- re tacta est, quod fulmen, Insignia Campiani Gloriosi eidem Turris Fabricatoris non sine Prodigio et admiratione cunctorum evaserit et penitus tanquam non tangens excussit, summa contentione precibusq[ue] humillimis DEUS Optimus Ma- ximus exorandus est, Auxiliumq[ue] DEI Genetricis et Sanctorum Patronorum intercessio imploranda, quatenus ab ulterioribus impendentium calamitatum periculis, quâ Divina Majestas in Adytis Providentiæ Suæ arcano premit consilio liberare, vel saltem Num in ipsa Patrocinium præsen dignetur Sibi[q[ue]] Unice devotam non deserat Civitatem. [Verso:] [Nota archiwalna / sygnatura z epoki / ołówkiem:] N[ume]ro 706 [?] / fasc. 999 lib. aut. [oraz pieczęć okrągła:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA