Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/814 · 131-1-814-001

Zatwierdzenie statutu cechu rzeźnickiego przez rajców miasta Lwowa

Rajcy miasta Lwowa Cech rzeźnicki miasta Lwowa (cechmistrzowie, mistrzowie stołowi, starsi i czeladź/towarzysze cechu)
we Lwowie, we Srodę przed Swiętem Swiętego Walentego Kapłana y Męczennika, to iest, dnia Trzynastego Miesiąca Lutego, Roku Pańskiego Tysiącznego Siedsetnego Dwudziestego Szostego · Lwów

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają i wpisują do ksiąg miejskich dziesięć artykułów porządkowych cechu rzeźnickiego, regulujących m.in. zwoływanie sesji suchedniowych, wyzwalanie uczniów, dyscyplinę i zwyczaje czeladzi oraz fundacje mszalne. Dokument rezerwuje dla władz miejskich jurysdykcję apelacyjną oraz wyłączne prawo do dokonywania przyszłych zmian w ustawie cechowej.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

[k. 1r] RAJCY MIASTA LWOWA METROPOLII RUSI Wszystkim wobec i każdemu z osobna [...] podajemy do wiadomości, że stawiwszy się osobiście przed rezydencją [...] radzieckiego lwowskiego, sławetni Wojciech [...]ski, Jerzy Bartmański, cechmistrze, [...] Stanisław Jabłoński, Jan Walkorowicz, seniorzy stołowi, Kasper Lepiszewicz, stołowi [...] Ciemiecki, Grzegorz Bryndzewicz, Jan Kordysz, Sin Lepiszewicz, Wojciech Kozłowski, Piotr Tedyszewicz, Krzysztof Czaban, Wojciech Syderowicz, Sebastian Urbański, Maciej Sołowiński, Matyasz Szepeliński, Matyasz Hrzebiecki, Jakub Myśleniewicz, Józef Lizoniowski, Kazimierz Jodłowski, Kasper Niewrzałkiewicz, Michał Wolny, mistrzowie, Maciej [...]ski, Tomasz Hrzebiecki, Jędrzej Hahłowski, Sebastian Opuchlak, starsi, oraz młodsi [...] cechu rzeźnickiego miasta naszego, mając na względzie dawne ordynacje i przywileje swego cechu, nadane i służące dla dobrego porządku, a łaskawie zatwierdzone przywilejami Najjaśniejszych Królów Polskich, Panów Miłościwych, na których ufundowany [...] nie tylko pozostawał nienaruszony, lecz dzięki obmyśleniu i ustanowieniu – stosownie do okoliczności czasu – najlepszego porządku mógł się jak najpewniej pomnażać, stosując się przy tym do dekretu świętej pamięci Najjaśniejszego Jana Trzeciego, króla polskiego, wydanego w Jaworowie roku pańskiego tysiąc sześćset osiemdziesiątego [trzeciego?], nakazującego, aby odtąd żadne cechy ani ich cechmistrze, cechowicze i starsi nie zmieniali ani nie ulepszali dawnych artykułów i ordynacji cechowych bez wyraźnej naszej zgody, a tym bardziej nie formułowali nowych artykułów i przywilejów bez zwyczajnej wiedzy [...] [k. 1v] za przykładem i na wzór innych cechów swego rzemiosła w miastach główniejszych [...], z dobrą [...] i zgodnym swoim zezwoleniem, [...] nam przedłożyli, a to powagą urzędu naszego nadaną przez Najjaśniejszych Królów Polskich, Panów Miłościwych, upraszali zatwierdzić w sposób niżej opisany. Najprzód: co do sesji suchedniowych zgodziliśmy się na to, aby każda doroczna sesja suchedniowa odbywała się bez żadnej zwłoki i wymawiania się, w obecności dwóch panów magistrów delegowanych z cechu oraz panów towarzyszy – tylu, ilu ich w owym czasie będzie znajdować się w regestrze towarzyskim – według wyznaczonych terminów, to jest: pierwsza sesja w suchy dzień popielcowy, czyli Popielec; druga na święto Zesłania Ducha Świętego, czyli Zielone Świątki; trzecia na święto świętego Michała [...]; czwarta sesja na święto świętej Łucji Panny; na których to sesjach ma być czytany przy wszystkich towarzyszach artykuł albo list towarzyski. Jeżeliby zaś którykolwiek z towarzyszy, tak starszych, jak i młodszych, wezwany przez swoich ojców gospodnich albo starszych towarzyszy [...], nie stawił się i nie przedstawił słusznego usprawiedliwienia swojej nieobecności, winien będzie zapłacić grzywnę jedną, a drugą [do skrzynki] [...]. Zarówno starsi, jak i młodsi, ilu ich znajdować się będzie w gospodzie, [...] każdy z nich osobiście przy każdej sesji suchedniowej, w wyżej opisanych terminach, obecny i [...] do skrzynki towarzyskiej po osiemnaście groszy oddać powinien. Pieniądze zaś zebrane z takich sesji [...] z wymienionego obowiązku, nie na co innego, lecz wyłącznie na pochodnie towarzyskie z wosku jarego o wadze trzech funtów – tak aby zawsze jedne po drugich były w pogotowiu – winny być obrócone. Używanie zaś owych pochodni ustanawia się przede wszystkim na pogrzebach braci i bratowych cechowych, jak również zmarłych towarzyszy, przy których to towarzysze z takim światłem asystować powinni; za którą to posługę sukcesorowie albo egzekutorzy zmarłych mistrzów, mistrzowych albo ich dzieci, tudzież towarzyszy, obowiązani są zapłacić do skrzynki towarzyskiej dwa złote. A który towarzysz w czasie sesji towarzyskiej nie zachowywałby się skromnie i pokornie i dawałby innym towarzyszom powód do zwady, każdy taki jako wykraczający przeciw porządkowi zostanie oddany do więzienia, a potem osądzony w cechu karą dwóch grzywien, z których połowa [k. 2r] panu prezydentowi, a druga do skarbony towarzyskiej [...] winny ma być ukarany; ten zaś, który uznałby, że został pokrzywdzony wyrokiem cechowym, ma prawo odwołać się do pana prezydenta i przed nim stanąć. Także towarzysz w gospodzie, [...] który by choćby tylko nieobyczajnie oparł się ręką o stół, podlegać będzie karze [...] groszy. A który towarzysz podczas sesji nie uszanowałby ojców gospodnich lub [...] towarzyskich, uraził nieostrożnym słowem, z gniewem wyciągnął na nich rękę albo ręką w stół uderzył, ten ma być ukarany karą pańską, wedle uznania ojców gospodnich i towarzyszy. Jeżeliby zaś znalazł się taki spośród towarzyszy, który okazałby się krnąbrny, karze poddać się nie chciał i nie okazał posłuszeństwa postanowieniom towarzyskim, taki w gospodzie ma być ukarany „śledziami” [...]. A jeśliby [...] w gospodzie ukarać się nie dał, natychmiast za swoje zuchwalstwo ma otrzymać od ojców gospodnich i towarzyszy pięćdziesiąt batów. DRUGA. Aby ojcowie gospodni w każde suchedni uczniów godnych wyzwolenia wyzwalali w obecności cechmistrzów. Uczniowie zaś mający zostać wyzwoleni powinni przed samym przedłożeniem okazać metrykę oraz świadectwo prawego i uczciwego urodzenia, a potem przy swoim wyzwoleniu oddać do ołtarza rzeźnickiego w kościele katedralnym lwowskim [...] ważącą [...] funtów, oraz według możności przygotować towarzyszom poczęstunek. Jeśliby zaś taki uczeń, doczekawszy czasu wyzwolenia, nie mógł zdobyć się na wymienione koszty potrzebne do wyzwolenia, wówczas ma prosić swego pryncypała o wsparcie, a pryncypał uiści za niego, ile potrzeba; uczeń zaś po wyzwoleniu dopóty powinien służyć swemu mistrzowi, dopóki tych wydatków nie odsłuży i z nich się nie wypłaci. TRZECIA. Aby żaden towarzysz, tak starszy, jak i młodszy, z powodu niebezpieczeństwa i wypadków pożarowych często zdarzających się w domu, nie ważył się palić tytoniu pod karą jednej grzywny, z czego połowa przypada panu prezydentowi, a druga połowa do skrzynki towarzyskiej. CZWARTA. Jeżeli któryś ze zubożałych towarzyszy zachorował i nie miał za co utrzymać się u swego mistrza, aby w takim razie [...] [k. 2v] zapewnili mu opiekę; to samo należy rozumieć o wydatkach na pogrzeb ubogiego zmarłego towarzysza – towarzysze winni pochować ciało ubogiego towarzysza kosztem pobranym ze skrzynki towarzyskiej. Pozostałe zaś po zmarłym ubogim towarzyszu rzeczy, czy to suknie, czy jakiekolwiek sprzęty, mają zostać sprzedane, a uzyskane za nie pieniądze starsi towarzysze powinni przeznaczyć za duszę zmarłego, z zachowaniem prawa sukcesorów, jeśli tacy się znajdą, jak również prawa miejskiego służącego miastu. PIĄTA. A ponieważ w porządku domowym i czystości zachodzą znaczne braki wśród czeladzi rzeźnickiej, mianowicie: postępują nieostrożnie w rzemiośle, naczynia utrzymują nieporządnie, w domu niechlujnie trzymają topory, karkefsery, tasaki, niecki i inne [narzędzia], zachowują się nieobyczajnie, nie nocują w domach swoich mistrzów, opuszczają obiady i wieczerze, przestają z nierządnymi niewiastami ku zgorszeniu czeladzi, [...] w celu zachowania skromności, przyzwoitości i wszelkiego dobrego porządku wśród czeladzi cechowej po wieczne czasy co cztery tygodnie ma być przeprowadzana rewizja po domach. Mistrzowie cechowi winni również pilnować swej czeladki, trzymać ją w karności, a przestających z nieodpowiednimi towarzyszami i niedbających o kary i upomnienia [...] mistrzowi oskarżać; z wieczerzą nie czekać na czeladź dłużej niż godzinę w nocy, chyba że czeladnik z powodu pilnej sprawy mistrza w drodze nie mógłby stawić się na czas wieczerzy – w takim bowiem razie należy na niego zaczekać z wieczerzą lub godziwie ją dla niego zachować. SZÓSTA. Co się tyczy potocznych obwencji, zwyczajnie zwanych napiwkami, w których dotychczas panował znaczny nieporządek – aby na przyszłość czeladź wiedziała, co do niej należy, i ponadto nic sobie nie przywłaszczała, pozwala się im przede wszystkim brać z wołu drobne kiszki, jeśli ich mistrz nie będzie potrzebować; rogi ze skóry wołowej, których jednak pod żadnym pozorem nie mają odbijać ani odrywać od skóry pod karą, gdyż kupiec nabywający skórę płaci panu za skóry, a czeladnikowi oddzielnie za rogi. Podobnie korzenie wołowe i pęcherze; żył jednak z nóg wołowych pod żadnym pozorem nie mogą wyprawiać; z cielęcia zaś i barana flaczek, z wieprza szczecinę. Ponadto wolno będzie czeladzi [bić] woły, wieprze, barany, cielęta u panów i mieszczan [...], jednakże za pozwoleniem i wiedzą swego mistrza; a jeże- [k. 3r] liby który czeladnik przystąpił do szlachtowania bez wiedzy [mistrza], winien ponieść za to karę oddania zarobku do skrzynki towarzyskiej. Zastrzega się jednak w tym punkcie, iż żaden towarzysz cokolwiek z wyżej opisanych napiwków zarobi, nie ma brać tego do własnej kieszeni, lecz wszystko składać do puszki; którymi to pieniędzmi w oznaczonym czasie mistrz sprawiedliwie podzieli swoją czeladkę – jeśli będzie ich kilku – stosownie do pracy każdego z nich. SIÓDMA. Podobnie jak wedle zwyczaju towarzysze winni oddawać latarnie do gospody, tak oprócz tego mają obowiązek utrzymywać w pogotowiu w domach swych mistrzów po dwie albo trzy latarnie. ÓSMA. Według dawnego zwyczaju żaden towarzysz, odsłużywszy swój czas u mistrza, nie powinien błąkać się po obcych gospodach, lecz pozostawać we własnej gospodzie i tam nocować, dopóki albo nie wyruszy w drogę, albo nie najmie się u innego mistrza. A rozliczywszy się ze swoim mistrzem, na żadną inną służbę nigdzie indziej nie ma przybijać targu, jak tylko w gospodzie w zwyczajną niedzielę, jak przystoi. DZIEWIĄTA. Rachunki ze swoich dochodów i wydatków towarzyskich winni towarzysze składać w cechu przy rocznych rachunkach cechowych w obecności ichmościów panów patronów. Na mszach świętych suchedniowych, które co suchedni wedle dawnych zwyczajów zwykły się odprawiać w kościele katedralnym lwowskim przed ołtarzem rzeźnickim, wszyscy towarzysze, tak starsi, jak i młodsi, obowiązani są bywać. DZIESIĄTA. Wreszcie, podług dawnego zwyczaju i postanowienia cechu rzeźnickiego, na mocy którego wprowadzono, że przy rozpoczynaniu pierwszej gospody suchedniowej we wstępną środę, to jest przypadającą w Popielec, czeladź rzeźnicka zwykła odprawiać w gospodzie swoje poczęstunki, wesela i zabawy aż do pierwszej niedzieli wstępnej postu, przeto ten starożytny przekazany zwyczaj na dalsze czasy bez żadnej przeszkody ma i powinien trwać. Po owej pierwszej gospodzie suchedniowej, wedle chwalebnego postanowienia przodków cechowych, mają być odprawiane msze święte: to jest pierwsza msza święta przed ołtarzem Najświętszej Maryi Panny Cudownej w kościele wielebnych ojców karmelitów trzewiczkowych na Przedmieściu Halickim; druga w kościele wielebnych ojców [k. 3v] bernardynów przed ołtarzem błogosławionego Jana z Dukli; trzecia w kościele wielebnych ojców reformatów; czwarta w kościele wielebnych ojców trynitarzy w mieście – według fundacji uczynionej przez braci i towarzyszów cechowych dnia dziesiątego marca roku tysiąc siedemset trzynastego i w sumie [...] pobranej. My tedy, rzeczeni rajcy miasta Lwowa, rozważywszy dobrze i uznawszy, że wymienione punkty bądź postanowienia służące porządkowi cechowemu, zwłaszcza dotyczące czeladzi rzeczonego cechu, przedłożone za zgodnym porozumieniem przez sławetnych cechmistrzów, stołowych, starszych, mistrzów i cały cech rzeźnicki miasta naszego, nie zawierają w sobie nic przeciwnego prawu pospolitemu ani przywilejom tego miasta, lecz obejmują wyłącznie dobry i chwalebny porządek cechowy – przeto wymienione artykuły we wszystkich punktach, warunkach i zobowiązaniach, i każdy z osobna, powagą urzędu naszego oraz mocą praw i przywilejów nadanych nam przez Najjaśniejszych Królów Polskich zatwierdzamy i do naszych akt publicznych wpisać zezwalamy; z zastrzeżeniem jednak prawa apelacji do urzędu burmistrzowskiego dla wnoszącego zażalenie spośród czeladzi cechowej w przypadku pokrzywdzenia, oraz z zachowaniem dla nas i naszych następców prawa do ulepszania bądź zmiany owych artykułów stosownie do potrzeby czasu. Działo się we Lwowie, w środę przed świętem świętego Walentego kapłana i męczennika, to jest dnia trzynastego miesiąca lutego roku pańskiego tysiąc siedemset dwudziestego szóstego. A dla lepszej wiary przyciśnięta została pieczęć naszego urzędu radzieckiego lwowskiego. Mikołaj Ziętkiewicz, doktor teologii, notariusz publiczny z ramienia świętej stolicy apostolskiej oraz miasta Lwowa, własną ręką. Wydano z akt urzędu radzieckiego lwowskiego. [Ślad po nacięciu pergaminu na dole na przyciśniętą pieczęć urzędu radzieckiego; okrągły tuszowy stempel archiwalny: Archiwum Akt Dawnych Miasta Lwowa]

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

[k. 1r] RAYCY MIASTA LWOWA METROPOLII RUSI Wszystkim wobec y kazdemu z osobna [...] do wiadomosci podaiemy. Iako przed [...] Radzieckiego Lwowskiego rezydencyą, stanąwszy osobiscie Sławetni Woyciech [...]ski, Ierzy Bartmanski Cechmistrze, [...]cowi Stanisław Iablonski, Ian Walkorowicz Seniorzy Stołowi, Kasper Lepiszewicz, Stołowi [...]ni Ciemiecki, Grzegorz Bryndzewicz, Ian Kordysz, Sin Lepiszewicz, Woyciech Kozłowski, Piotr Tedyszewicz, Krzysztof Czaban, Woyciech Syderowicz, Sebestyan Urbański, Maciey Sołowiński, Matyasz Szepelinski, Matyasz Hrzebiecki, Iakob Mysleniewicz, Iozef Lizoniowski, Kazimierz Iodłowski, Kasper Niewrzałkiewicz, Michał Wolny Maistrowie, Maciey [...]ski, Tomasz Hrzebiecki, Iędrzey Hahłowski, Sebestyan Opuchlak starsi, y Młodsi [...]szc[zeli?] Cechu Rzezniczego Miasta Naszego, maiąc w zachowaniu dawne ordynacye y przywileie Cechu swoiego, dla dobrego porządku nadane, y służące, Przywileiami Nayiasnieyszych Krolow Polskich Panow Miłosciwych łaskawie approbowane, na ktorych zafundowany [...] nie tylko nienaruszenie zostawała, ale za obmysleniem y wynalezieniem, według okolicznosci czasu, naylepszego porządku, iaknaypewniey sie pomnozenie swoie miec mogła, stosuiąc sie przy tym do Dekretu swiętey Pamięci Nayiasnieyszego Iana Trzeciego Krola Polskiego w Iaworowie Roku Pańskiego Tysiącznego Szesćsetnego Osmndziesiątego [Trzeciego?] ferowanego, ktorym ażeby napotym żadne cechy, y ich Cechmistrze, Cechowicze, y Starsi dawnych artykułow y ordynacyi Cechowych odmieniac, lub meliorowac, bez wyraznego consensusu Naszego, a tym bardziey nowych Artykułow formowac y Przywileiow bez ordynaryiney wiadomosci [...] nienawyszsie[...] [k. 1v] za przyk[ładem] y wzor in[szych] Cechow kunsztu swego w Miastach głowni[eyszych] [...] z dobrem [...] zgodnym zezwoleniem swoim, [...] Nam prezentowali, a to z adzy Urzędu Naszego od Nayiasnieyszych Krolow Polskich Panow Miłosciwych nadaney stwierdzic supplikowali, a to w sposob nizey opisany. Naprzod: względem Sessyi suchedniowych zgodziliszmy sie nato, aby każda Sessya Suchednicwa doroczna, przy obecnosci dwoch Panow Magistrow, ktorzy z Cechu deputowani bedą, y Panach Towarzyszach, ile się ich natenczas w Regestrze Towarzyskim znaydować będzie, według opisanych czasow, to iest: Pierwsza Sessya na Suchy niepny, alias Dzien popielcowy. Druga na Swięto Zesłania Ducha Swiętego, alias Zielone Swiątki. Trzecia na Swięto Swiętego Michała [...] czwarta Sessya, na Swięto Swiętey Lucyi Panny, bez zadney zwłoki y na wymowki składania wprawowane bywały; na ktorych Sessyach Artykuł albo List Towarzyski przy wszystkich Towarzyszach czytany bydz ma... Ażeliby zas ktorykolwiek z Towarzyszow tak Starszych, iako y młodszych bedąc od Oycow Gospodnich swoich, albo Starszych Towarzyszow [...] y z niebytnosci swoiey słusznego wywodu niedał, [...] winien bedzie grzywną iednę, a druga [do Skrzynki] [...] starsi, iako y Młodsi, ile się ich w gospodzie znaydować [...] z nich z osoby swoiey, przy kazdey Sessyi Suchedniowey, według opisanych wyzey czasow, od prawu[...] y przytomny do skrzynki Towarzyskiey, po groszy Osmnascie oddac powinien bedzie. Pieniądze zas takowe z Sessyi [...] z powinnosci pomienioney zebrane, nie na co innego, tylko na pochodnie Towarzyskie wosku iarzego funtow trzy ważące, żeby zawsze iedne na drugie znaydowały się, obrocone bydz powinny. Zażywanie zas takowych pochodni naybardziey na pogrzebach Braci y Bratowych Cechowych, tudziez Towarzyszow zmarłych, ktorym Towarzysze z takowym swiatłem assystowac powinni bedą, stanowi się, za ktorą przysługe do Skrzynki Towarzyskiey przez Sukcessorow albo Exekutorow zmarłych Maistrow, Maistro[wych], albo Dzieci onych, tudziez Towarzyszom, Złotych dwa płacone bydz maią. A ktory by Towarzysz pod czas Sessyey Towarzyskiey skromnie, y pokornie niesprawował się, y drugim Towarzyszom do poswarku okazya dawał, takowy kazdy, iako exorbituiący, do więzienia oddany, a potym w Cechu sądzony winą grzywien dwoch, ktorych połowa [k. 2r] Imci Panu Prezydentowi, a druga do karbony Towarzyskiey [...] winny, ma bydz karany, ktory by zas Dekretem Cechowym rozegnał się, bydz obciązonym, do tego wolno do Imci Pana Prezydenta appellowac y stawic się. Takze Towarzysz w gospodzie [...] zeby ieno nieobyczaynie wsparł ręka na stole takowi winy groszy [...] padac będzie; A ktory Towarzysz podczas Sessyi lub Oycow Gospodnich [...] Towar豊富なzyskich nieuszanował, słowem nieostroznym uraził, z gniewem ręke na nich wyciągał, albo ręką w stoł uderzył, tedy takowi ma bydz karany według wynalazku Oycow Gospodnich y Towarzyszow, winą Panską. Iezeliby zas takowy znalazł się z Towarzyszow, ktoryby sprzecznym był, y karac się niedał, y posłusznym wynalazkom Towarzyskim bydz niechciał, takowy w gospodzie ma bydz karany sledziami [...]. A rzeliby [...] w gospodzie karac się niedał, tedy incontenenti za zuchwalosc swoią przez Oycow Gospodnich, Towarzyszow [...] wygierzem pięcdziesiąt ma otrzymac. DRVGA. Aby Oycowie Gospodni w każde suchedni Uczniow, ktory będzie godzien wyzwolenia, przy bytnosci Cechmistrzow wyzwalali, takowi zas Uczniowie, ktorzy wyzwalac się maią, metrykę, y List dobrego, y Uczciwego urodzenia swego na sam przed produkowaniem [...] powinni, a potym przy wyzwoleniu swoim, szkl[...] ważącą funtow [...] do Ołtarza Rzezniczego w kosciele Katedralnym Lwowskim [...] oddac, y Towarzyszom, według przepomozenia uczęstowanie przyniesc. Iezeliby zas takowy Uczeń czasu wyzwolenia doyechawszy się, niemogł się na koszta pomienione do wyzwolenia potrzebne zdobyć, tedy Pana swego o zapomożenie prosic ma, a Pan za niego co potrzeba zapłaci, Uczen zas po wyzwoleniu, poty Panu swemu służyc powinien, poki takowych expens nieodsłuzy, y z nich się nie wypłaci. TRZECIA. Aby żaden Towarzysz tak starszy, iako y młodszy dla niebespieczenstwa y przypadkow ognia, ktore często trafiaią się w domu, tutuniu kurzyc nieważył się, pod karą zapłacenia grzywny iedney, połowe na Imci Pana Prezydenta, a drugiey połowy do Skrzynki Towarzyskiey. CZWARTA. Iezeli ktory z Towarzyszow podupadłych zachorował, a niemiał się za co u Pana swego supplementowac, żeby w takowym razie [...] [k. 2v] mu staranie dawali, toż samo o expensach na pogrzeb zmarłego Towarzysza ubogiego rozumiec się powinno, ze Towarzysze ubogiego Towarzysza Ciało sumptem ze Skrzynki Towarzyskiey wyiętym pogrzebsc powinni. Rzeczy zas pozostałe po zmarłym ubogim Towarzyszu, czyli to suknie, czyli iakie sprzęty sprzedane bydz maią, a pieniądze za nie powzięte, za duszę zmarłego przez Starszych Towarzyszow obrocone bydz powinny, salvo Iure Successorum si extiterint, nec non Iure Civili Civitati servienti manente. PIĄTA. A ze w porządku domowym, y ochędostwie znaczne między czeladzią Rzezniczą znayduią się defekta; iako to, ze w rzemiesle nieostroznie sobie postępuią, naczynia nieporządnie trzymaią, w domu nieochędorznie topory, karkefsery, tasaki, nucki, y inne zachowuią, w obyczaiach nieprzystoynie sprawuią się, z domu u Maistrow swoich niespypiaią, na obiedzie, y wieczerzy ubywaią, z białogłowami nierządnemi z konfuzyą Czeladzi przebywaią, [...] do zachowania skromnosci, przystoynosci, y wszelkiego dobrego porządku między Czeladzią cechową, wiecznemi czasy co Niedziel cztery, po domach rewizyą czyniona bydz powinna; a także zas Maistrowie Cechowi czeladkę swą przestrzegali, w karnosci utrzymali, nieprzystoynemi towarzy[sz]ami bawiących się, y na kara[n]ia, co napomnienie niedba[łych] [...] Maistrowi oskarzali; z wieczerzą dłużey nad godzinę w noc czeladzi nieczekali, wyiawszy ażeby czeladnik w drodze przy potrzebie Maistra swego bedący na czas wieczerzy stawic się niemogł, iz w takowym razie na niego zaczekac z wieczerzą, lub przystoynie one zachowac należy. SZOSTA: Co się tycze ohwencyi potocznych, zwyczaynie tryngielty nazwanych, w ktorych do tychczas znaczny nieporządek dzał się, a żeby na potym czeladz co do niey należy wiedziała, a więcey nad to sobie nieuzurpowała, pozwalaią się onym naprzod z wołu kiszki drobne, ieżeli ich Maister potrzebowac niebędzie; rogi ze skory wołowey, tych iednak żadną miarą odbiiac, y od skory odrywac niemaią pod karaniem, gdyz kupiec skorę kupuiący, Panu za skory, czeladnikowi z osobna za rogi płaci. Item korzenie wołowe, y pęcherze, żyły iednak z nog wołowych żadną miarą wyprządac niepowinni; a z cielęcia, y z barana flaczek, z wieprza szczec. Nadto wolno będzie czeladzi, woły, wieprze, barany, cielęta u Panow e Mieszczan [...] z dozwoleniem iednak, y wiadomoscią Maistra swego, a ieze- [k. 3r] liby ktory czeladnik bez wiadomosci do szlachtowania przystąpił, zato karanie, oddaniem zarobku do skrzynki Towarzyskiey podpadac powinien, to iednak waruie się w tym punkcie iz żaden Towarzysz cokolwiek zwyz opisanych Tryngeltow zarobi, tego do swoiey kieszeni brac niema, ale do puszki wszystko składac powinien, ktoremi pieniądzmi czasu pewnego Maister czeladkę swą, ieżeli ich kilka będzie, według proporcyi każdego roboty sprawiedliwie podzieli. SIODMA. Latarnie iako według zwyczaiu Towarzysze do gospody oddawac powinni, tak tez procz tego, w domach Maistrow swoich po dwie, albo trzy latarnie na pogotowiu miec obowiązani zostaią. OSMA. Według dawnego zwyczaiu a żeby żaden Towarzysz dobywszy czasu swego u Maistra po obcych gospodach nietulał się, lecz w własney swoiey gospodzie zostawał, y tam nocował, poki lub w drogę nie odeidzie, lub do innego Maistra nieprzystanie. A odprawiwszy się od Maistra swego żadną inną słuzbę gdzieindziey ręki nie dawał, tylko w gospodzie w Niedzielę zwyczayną iak przynależy. DZIEWIĄTA. Rachunki z dochodow, y wydatkow swoich Towarzyskich, przy rachunkach cechowych rocznych, Towarzysze w cechu przy obecnosci Ichmciow Panow Patronow czynic powinni, na Mszach Swiętych suchedniowych, ktore co suchedni w Kosciele Katedralnym Lwowskim przed Ołtarzem Rzezniczym według zwyczaiow dawnych odprawowac się zwykły, wszyscy Towarzysze tak starsi iako y młodsi bywac powinni. DZIESIĄTA. Na ostatek podług dawnego zwyczaiu, y postanowienia Cechu Rzezniczego, ktorym wprowadzono iest ze przy zaczynaniu pierwszey suchedniowey gospody we Srodę wstępną, to iest w dzień popielcowy przypadaiącey, Czeladz Rzeznicza consolacye swoie, weselosa, y ochoty az do pierwszey Niedzieli wstępney postu odprawowac w gospodzie zwykła, przeto, ten starozytny podany zwyczay na dalsze czasy bez wszelkiey przeszkody trwac ma, y powinien. Po ktorey pierwszey suchedniowey gospodzie według chwalebnego Przodkow cechowych postanowienia Msze swięte, to iest pierwsza Msza Swięta przed Ołtarzem Nayswiętszey Panny Maryi Cudowney w Kosciele Wielebnych Oycow Karmelitow Trzewikowych na Przedmiesciu Halickim będącym. Druga w Kosciele Wielebnych Oycow [k. 3v] Bernardynow przed Ołtarzem Błogosławionego Iana z Dukli. Trzecia w Kosciele Wielebnych Oycow Reformatow. Czwarta w Kosciele Wielebnych Oycow Trynitarzow w Miescie według fundacyi przez Braci, y Towarzyszow Cechowych Die decima Martij in Anno Millesimo Septingentesimo Decimo Tertio uczynioney, y w Summie [...] odebraney odprawowac się powinnÿ będą. My tedy przerzeczeni Raycy Miasta Lwowa punkta albo postanowienia wynalezione, wyzey wyrazone do porządku Cechowego, osobliwie między Czeladzią Cechu pomienioney nalezace przez Sławetnych Cechmistrzow, Stołowych, Starszych, Maistrow, y całą Cechę Rzezniczą Miasta Naszego, za zgodnym zezwoleniem podane, dobrze strutynowawszy, y zwazywszy, ze nic w sobie prawom pospolitemu, y Miasta tego Przywileiom przeciwnego niemaią, lecz szczegolnie dobry, y chwalebny porządek cechowy w sobie zawieraią, Przeto pomienione Artykuły we wszystkich punktach, kondycyach, y ligamentach, y kazdy z osobna władzą Urzędu Naszego, y mocą Praw, Przywilejow, od Nayiasnieyszych Krolow Polskich nam nadanych, salva iednak in casu gravaminis do Urzędu Burmistrzowskiego, prowokuiącemu z czeladzi Cechowey appellatione interponenda, atq[ue] melioratione vel mutatione według potrzeby czasu pomienionych Artykułow nam, y potomnym Sukcessorom Naszym reservata manente, stwierdzamy, y do Akt Naszych publicznych podac zezwalamy. Działo się we Lwowie, we Srodę przed Swiętem Swiętego Walentego Kapłana y Męczennika, to iest, dnia Trzynastego Miesiąca Lutego, Roku Pańskiego Tysiącznego Siedsetnego Dwudziestego Szostego. A dla lepszey wiary Pieczęc Urzędu Naszego Radzieckiego Lwowskiego iest przycisniona. Nicolaus Ziętkiewicz, Th[eolog]ia[e] D[octor], Publicus, Sac[ra] Auth[orita]te Ap[ostoli]ca & Civitatis Leopolieñsis Notarius mpp[ri]a. Ex Actis Officij Consularis Leopolieñ[sis] extraditt. [Ślad po nacięciu pergaminu na dole na przyciśniętą pieczęć urzędu radzieckiego; okrągły tuszowy stempel archiwalny: Archiwum Akt Dawnych Miasta Lwowa]

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy w formie 3-kartowej składki (szytej). Karta katalogowa podaje błędnie '1 arkusz', podczas gdy dokument liczy 3 arkusze/karty (co odnotowano także w nocie archiwalnej na k. 1 i 8: 'Ha 3 аркушах'). Pergamin miejscami przetarty, zaplamiony i z ubytkami przy krawędziach i zgięciach (zwłaszcza na k. 1v i 2r). Na dole karty 3v widoczne nacięcie pod pieczęć przyciśniętą magistratu lwowskiego (sama pieczęć nie zachowała się lub odcisnęła tylko ślad). Dokument zawiera 10 ponumerowanych artykułów (od Naprzód do Dziesiąta) regulujących funkcjonowanie czeladzi i towarzyszy cechu rzeźnickiego (sesje, wyzwalanie uczniów, zakaz palenia tytoniu, zapomogi i pogrzeby ubogich towarzyszy, porządek w domach mistrzów, tryngielty i części tuszy zwierzęcej przypadające czeladzi, latarnie, noclegi w gospodzie, doroczne rachunki, zabawy zapustne i msze suchedniowe).

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 16:13 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/814 · 8 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie