Potwierdzenie praw i przywilejów Bractwa Strzeleckiego we Lwowie przez króla Augusta II

[k. 1r] [Nota późniejsza u dołu:] Strzelnica [k. 2r] [Rysunek herbowy: Tarcza z herbami Polski, Litwy i Saksonii, w otoczeniu panopliów – armat, bębnów i sztandarów; po bokach tarcze z herbami] AUGUST II, Z BOŻEJ ŁASKI KRÓL POLSKI, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, smoleński, siewierski i czernihowski, a także dziedziczny książę Saksonii, książę i elektor. Oznajmiamy niniejszym listem Naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy, a którzy wiadomość o tym posiądą: Że odkąd za przychylnością Niebios powołani zostaliśmy do berła przesławnego Królestwa Polskiego i zasłużyliśmy na ozdobienie Koroną Królewską, niczego bardziej w pragnieniach i życzeniach Naszych mieć nie możemy, jak obficie troszczyć się o pożytki i korzyści Naszych poddanych. Dlatego też, gdy dowiedzieliśmy się, że Miasto Nasze Lwów jest we wszelkich kunsztach administracji miejskiej, zarówno w wojnie, jak i w pokoju tak wyćwiczone, iż zasługuje na miano przedmurza i niezwyciężonej tarczy niemal całego Królestwa Polskiego, oraz że tych, którzy niedawno wyruszali na świętą wojnę przeciw potędze osmańskiej, odprowadziło z wszelkimi dowodami czci i chwały; skoro tylko doniesiono Nam przez pewnych doradców Naszych, asystujących wówczas u Naszego boku, że to samo miasto opiera się przede wszystkim na Bractwie Strzeleckim i obfituje w ciągłe ćwiczenie się w owej sztuce, a sami przełożeni owego Bractwa, szlachetni i zacni mężowie Jan Michał Złotorowicz [oraz] Józef Kazimierz Wilczek, sekretarze Nasi, rajcy lwowscy, stawiwszy się przed Naszym obliczem, przedłożyli przywileje dotyczące tego rodzaju ćwiczeń i odnoszących się do nich immunitetów, przestrzeganych niemal przez samo Miasto, nadane przez Najjaśniejszych Poprzedników, mianowicie Zygmunta Augusta, a następnie potwierdzone uroczystym dyplomem przez Najjaśniejszego Jana Trzeciego [k. 2v] w Warszawie dnia 8 kwietnia 1677 roku, podpisanym jego ręką i opatrzonym Pieczęcią Królestwa, i prosili Nas przez tychże doradców Naszych, abyśmy raczyli te ich prawa i przywileje powagą Naszą Królewską zatwierdzić, zaaprobować, objaśnić oraz uzupełnić wszelkie braki. Treść owego listu jest następująca: Jan Trzeci, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski. Oznajmiamy niniejszym listem Naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy: Aczkolwiek na samym początku szczęśliwej Koronacji Naszej, tak jak wszystkich ogólnie stanów i poddanych Naszych, tak w szczególności Miasta Naszego Lwowa wszelkie prawa i przywileje potwierdziliśmy przysięgą, prawami i listami, którymi jak najmocniejszymi węzłami zwykło się utwierdzać płynną i zawodną pamięć ludzką. Niemniej jednak uważamy to za obowiązek Naszego królewskiego urzędu, aby ci, którzy w nieprzerwanym biegu czasu, a nawet chwil, stałą wiernością, posłuszeństwem, siłami i majątkiem dobrze zasłużyli się Nam i całej Rzeczypospolitej, doznawali także z dnia na dzień z Majestatu Naszego Królewskiego dostojeństwa większych dowodów szczodrobliwości i łaskawości, tak w życzeniach, jak i w listach, ilekroć nadarzy się sposobność potrzeby. Z tego powodu tym gorliwiej i z większym zobowiązaniem otaczamy opieką rzeczone Miasto Nasze Lwów i jego prośby, im bardziej jesteśmy z serca przekonani, że z oddaniem zabiega ono o swe zachowanie i obronę oraz o biegłość w rzemiośle wojennym przeciw wszelkim napaściom wrogów. Przeto gdy szlachetny i zacny Jan Stefan Ubaldini, rajca i ówczesny delegat Miasta Lwowa, jako starszy Bractwa Strzeleckiego, przedłożył przed Nami oryginalny list pergaminowy, zawierający potwierdzenie praw i przywilejów łaskawie nadanych temuż Bractwu Strzeleckiemu lwowskiemu przez Najjaśniejszych Poprzedników Naszych, dokonane we Lwowie dnia 30 miesiąca października roku Pańskiego 1671 przez Najjaśniejszego świętej pamięci Michała, króla Polski, Naszego Poprzednika, własnoręcznie przez Najjaśniejszego Michała, Poprzednika Naszego, podpisane i Pieczęcią Królestwa umocnione, i prosił Nas przez pewnych doradców Naszych, abyśmy raczyli tenże list powagą Naszą Królewską nie tylko zatwierdzić, lecz w pewnych punktach z niżej opisanych powodów ulepszyć i uzupełnić wszelkie braki. Treść owego listu jest następująca: Michał, z Bożej łaski król Polski, [k. 3r] wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki, kijowski, smoleński, siewierski i czernihowski. Oznajmiamy niniejszym listem Naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy: Że przedłożono i w nienaruszonych oryginałach okazano przed Nami niżej opisane pięć listów pergaminowych. Pierwszy z nich, w całym swym brzmieniu tutaj wpisany, podpisany ręką Najjaśniejszego Jana Kazimierza, Poprzednika Naszego, i opieczętowany wiszącą pieczęcią większą Kancelarii Królestwa zawartą w blaszanej puszce; którego to pierwszego listu treść następuje taka: Jan Kazimierz, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki, smoleński, czernihowski, a także dziedziczny król Szwedów, Gotów i Wandalów. Oznajmiamy niniejszym listem Naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy: Że świętej pamięci Zygmunt Trzeci, Rodzic Nasz najukochańszy, nadał Bractwu Strzeleckiemu Miasta Naszego Lwowa, ustanowionemu w tymże Mieście nader pożytecznie dla odwracania i odpierania nadciągających napaści wrogów, uprawnienie i zgodę na pobieranie na użytek tegoż Bractwa opłaty zwanej pospolicie szpasźne od wszystkich kupców pędzących i przeprowadzających woły oraz wszelkiego innego gatunku bydło i trzody z Wołoszczyzny i skądinąd, tak do Królestwa, jak i poza Królestwo, i zatrzymujących je w granicach i poza granicami terytorium lwowskiego przez kilka dni lub przez pewien czas na pastwiskach, w wysokości jednego grosza od każdego wołu, zaś od mniejszego bydła i trzody po pół grosza, na czasy wiecznie trwające; ponieważ jednak w owym nadaniu przestrzeń czyli odległość miejsca, w obrębie którego rzeczony pobór ma im przysługiwać, nie została szczegółowo określona. Przeto w celu usunięcia wszelkiej niejasności, jaka mogłaby stąd wyniknąć, niniejszym Naszym reskryptem oświadczamy i zarządzamy, że owo nadanie ma sięgać i rozciągać na dwanaście mil, tak aby wyżej mianowane Bractwo Strzeleckie mogło i miało prawo tę opłatę od wspomnianego bydła i trzody, i to od wszystkich kupców wyłącznie, bez czyjegokolwiek sprzeciwu i przeszkody w odległości rzeczonych dwunastu mil swobodnie pobierać. Aby zaś to samo Bractwo za swe zasługi – gdy wiaroołomnych i zbuntowanych Kozaków, którzy niedawno przez kilka tygodni z wielkim wojskiem uporczywie usiłowali oblegać to miasto, dzięki umiejętności i celności strzelania z rąk odepchnęli i odrzucili z wielką ich klęską, czego dali obfite dowody – doznało świadectwa Naszej życzliwości i królewskiej hojności, temuż Bractwu Strzeleckiemu dla powiększenia i zachowania jego całości oraz popierania ćwiczeń sztuki strzeleckiej nadajemy wszelkie prawo [k. 3v] i uprawnienie pobierania od wszystkich obcych i zamiejscowych kupców z jakichkolwiek stron i narodów przybywających do tegoż Miasta, tak na zwykłe jarmarki, jak i w jakimkolwiek innym czasie do składu towarów, lub stamtąd powracających, od każdych stu złotych – czy to w gotówce sprowadzonej i wwiezionej w celach handlowych, czy to w ich towarach jakiegokolwiek rodzaju i gatunku, po oszacowaniu ich wartości stwierdzonej przysięgą przez rzeczonych kupców – po jednym groszu, i obracania go na swój użytek i pożytek. Co podając do wiadomości wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy, a zwłaszcza urzędowi grodzkiemu i miejskiemu lwowskiemu oraz wszelkim innym urzędom, nakazujemy im, aby wyżej mianowane Bractwo Strzeleckie przy owym nadaniu nienaruszenie i nienarażenie po wieczne czasy zachowywali i utrzymywali, oraz dbali o zachowanie i utrzymanie przez tych, których to dotyczy, pod łaską Naszą. Na czego wiarę niniejsze pismo, ręką Naszą podpisane, Pieczęcią Królestwa umocnić rozkazaliśmy. Dan we Lwowie, dnia 2 sierpnia roku Pańskiego 1650, panowania Naszego w Polsce 3, w Szwecji 4 roku. Jan Kazimierz król. Miejsce pieczęci większej Kancelarii Królestwa, wiszącej, zawartej w blaszanej puszce, odciśniętej w czerwonym wosku. Wojciech Kadzidłowski, sekretarz Jego Królewskiej Mości, własnoręcznie. Drugi również pergaminowy, podpisany ręką tegoż Najjaśniejszego Jana Kazimierza i również wiszącą pieczęcią większą Kancelarii Królestwa umocniony, zawierający w sobie przywilej darowizny pewnej sumy, to jest pięćdziesięciu złotych polskich, corocznie pochodzącej z wieży zwanej basztą Samostrzelniczą, a pobieranej przez Bractwo Strzeleckie lwowskie, sporządzony we Lwowie we wtorek po niedzieli Krzyżowej najbliższy w roku Pańskim 1653, oraz darowizny pewnego gruntu czyli roli na przedmieściu tegoż Miasta zwanym Halickie, położonej na łanie zwanym Salborski, uczynionej temuż Bractwu ze względu na ćwiczenia strzeleckie, sporządzonej we Lwowie w środę po niedzieli Exaudi najbliższej w tymże roku, uznanej przez magistrat lwowski czyli stany tegoż Miasta, a potwierdzonej przez tegoż Najjaśniejszego Jana Kazimierza pod datą we Lwowie w same kalendy miesiąca sierpnia roku wyżej wspomnianego. Trzeci podobnie pergaminowy, podpisany ręką Najjaśniejszego króla Zygmunta III, umocniony wiszącą pieczęcią większą Kancelarii Królestwa, z daty w Warszawie dnia 30 miesiąca sierpnia roku 1628, zawierający w sobie opłatę zwaną szpasźne, to jest uprawnienie do pobierania przez Bractwo Strzeleckie lwowskie na wieczne czasy po jednym groszu od kupców pędzących woły i inne bydło oraz trzody z Wołoszczyzny i skądinąd do Królestwa i poza Królestwo, a przetrzymujących je w granicach [k. 4r] terytorium lwowskiego przez pewien czas na pastwiskach. Czwarty także pergaminowy, podpisany ręką Najjaśniejszego Henryka Pierwszego i wielmożnego Walentego Dembińskiego, kanclerza Królestwa Polskiego, a utwierdzony wiszącą pieczęcią większą Kancelarii Królestwa, zawartą w puszce woskowej i wyciśniętą w czerwonym wosku, z daty w Krakowie na Sejmie Walnym Koronacyjnym tegoż Najjaśniejszego Króla, drugiego dnia miesiąca maja roku 1574, obejmujący potwierdzenie przywileju czyli prerogatywy łaskawie nadanej wspomnianemu Bractwu przez Najjaśniejszego świętej pamięci Zygmunta Augusta dla rozwoju ćwiczeń strzeleckich: mianowicie, aby w ćwiczeniu strzeleckim, ilekroć któryś z mieszczan zrzuci i strąci ptaka czyli kura zrobionego z drewna, postawionego jako cel strzelecki na górze samych Strzelców, był wolny od wszelkich poborów, tak królewskich, jak i uchwalonych oraz mających być uchwalonymi przez Rzeczpospolitą, tak długo, dopóki przez innego strzelca podobny ptak nie zostanie zrzucony; oraz szerszą prerogatywę nadaną przez tegoż Najjaśniejszego Henryka strzelcom i puszkarzom, aby tenże strącający sporządzonego ptaka lub puszkarz trafiający w środek celu jakąkolwiek machiną wojenną, był wolny od podatków czyli poborów miejskich jakkolwiek nazwanych; ponadto nakładający na burmistrza i rajców Miasta Lwowa obowiązek wypłacania strzelcom i puszkarzom opłaty czterdziestu złotych polskich na zakup klejnotów z kasy miejskiej każdego roku na wieki, pod karą tysiąca grzywien polskich. Piąty wreszcie i ostatni list, podpisany ręką Najjaśniejszego króla Zygmunta III, opieczętowany podobnie wiszącą pieczęcią mniejszą Kancelarii Królestwa zawartą w puszce woskowej, obejmujący potwierdzenie wyżej spisanego przywileju Najjaśniejszego Henryka, czyli prerogatyw wyrażonych w tymże przywileju, z daty w Warszawie dnia 15 miesiąca kwietnia roku Pańskiego 1600. Wszystkie te listy owych pięciu przywilejów [przedłożono] całe, zdrowe, nienaruszone i wolne od wszelkich podejrzeń. I upraszano Nas przez Naszych doradców, obecnie przy Naszym boku przebywających, w imieniu i na rzecz starszych, młodszych oraz całego Bractwa Strzeleckiego założonego w Naszym Mieście i Metropolii Rusi Lwowie, abyśmy raczyli wyżej wpisane listy pięciu przywilejów powagą Naszą Królewską zatwierdzić i potwierdzić. [k. 4v] My, zważywszy, że ćwiczenie strzeleckie, ufundowane z najlepszej intencji i dla dobra publicznego od najdawniejszych czasów w celu odwracania i odpierania grożących napaści nieprzyjaciół i aż dotąd zachowywane, jest jak najbardziej potrzebne, przychylając się łaskawie na wstawiennictwo Naszych doradców do rzeczonej prośby, uznaliśmy za słuszne zatwierdzić i potwierdzić wyżej wpisane listy – tak mianowicie pierwszy, w całości brzmienia tutaj wpisany, jak i pozostałe, wyszczególnione jedynie co do czynności i daty, które jednak chcemy uważać tutaj za wpisane i wciągnięte – a raczej prawa i przywileje wyżej wyrażone oraz wszelkie inne reskrypty i dyplomy, łaskawie nadane i potwierdzone wspomnianemu Bractwu Strzeleckiemu lwowskiemu przez Najjaśniejszych Królów Polski, Poprzedników Naszych, a także zwyczaje, obyczaje, wolności i immunitety, jaśniejące i trwające dotychczas nie inaczej jak z dobrem i pożytkiem Królestwa oraz tegoż Miasta, we wszystkich ich punktach, klauzulach, artykułach, warunkach i zobowiązaniach, jak gdyby wszystkie i poszczególne zostały tu słowo w słowo wpisane; jako też powagą Naszą Królewską zatwierdzamy, potwierdzamy i ratyfikujemy, oraz wspomniane Bractwo Strzeleckie lwowskie przy tychże prawach, przywilejach, prerogatywach, reskryptach, listach, wolnościach, immunitetach, zwyczajach i obyczajach od dawna im służących z pełni władzy Naszej Królewskiej zachowujemy i utrzymujemy. Postanawiając, że rzeczone listy pięciu przywilejów i wszystko w nich zawarte winny uzyskać moc i powagę należnej i nienaruszalnej trwałości (w stopniu, w jakim jest to zgodne z prawem). Na czego wiarę niniejsze pismo podpisane ręką Naszą, Pieczęcią Królestwa umocnić rozkazaliśmy. Dan we Lwowie dnia 30 miesiąca października roku Pańskiego 1671, panowania Naszego roku III. Michał król. Miejsce wiszącej pieczęci mniejszej Kancelarii Królestwa. Stanisław Bużeński, kanonik gnieźnieński i warmiński, regent Kancelarii Królestwa. My przeto, król Jan, przychylając się łaskawie do prośby rzeczonych doradców Naszych, zaniesionej do Nas w imieniu owego Bractwa Strzeleckiego lwowskiego; ponieważ wielce zależy Nam i całej Rzeczypospolitej, aby owo Miasto, sąsiadujące z granicami pogan (z którymi pokój, chociażby zawarty dawnymi i niedawnymi traktatami, nigdy nie może być wolny od podejrzeń), położone niemal w ich paszczy i pod kowadłem nieszczęść, stało się jak najbardziej umocnione i zaopatrzone w broń; ze względu na Naszą gorliwość o Rzeczpospolitą wznieśliśmy niemałym [k. 5r] kosztem z własnej szkatuły królewskiej dzieła i fortyfikacje zewnętrzne, zniszczone i w większości zrujnowane przez upływ czasu, a nawet odbudowaliśmy je z samych gruzów, starannie postaraliśmy się o wzniesienie pewnych nowych i na ile od Nas zależy, trudzimy się w kontynuowaniu fortyfikacji; pragnąc niemniej mieć toż Miasto Lwów nie tylko opasane ze wszech stron murami, wałami, stanowiskami obronnymi, bastionami i szańcami, lecz także wyposażone i ozdobione w przezornych, mężnych i biegłych oraz dobrze wyćwiczonych w sztuce strzeleckiej mężów i w pozostały rynsztunek wojenny: nie tylko wyżej wpisane listy dotyczące ćwiczenia strzeleckiego, a raczej prawa, przywileje, reskrypty, dyplomy, zwyczaje, obyczaje, wszelkie wolności i immunitety na ogół i każdy z osobna we wszystkich punktach, artykułach i warunkach powagą Naszą Królewską aprobujemy, ratyfikujemy i potwierdzamy, lecz aby w tychże mieszczanach lwowskich wzniecić tym większą gorliwość w ozdabianiu i umacnianiu Miasta, z pewnej wiedzy i namysłu Naszego Królewskiego oraz za zgodą Naszych doradców i całej Rzeczypospolitej, zgromadzonych z Nami na tym Walnym Zjeździe Naszego Królestwa, oświadczamy niniejszym, iż rzeczone Bractwo Strzeleckie ma pobierać nie tylko opłatę zwaną szpasźne od wołów, bydła i trzód prowadzonych lub sprowadzanych z Wołoszczyzny i skądinąd do i z Królestwa Polskiego, po jednym groszu od każdego wołu, krowy, cielęcia i konia tureckiego, mołdawskiego, wołoskiego lub węgierskiego, a od mniejszej trzody lub bydła po pół grosza; lecz także od wszystkich kupców obcych i krajowych, ze Wschodu lub Północy i innych części oraz stron świata, skądkolwiek przywożących lub wywożących sumy i towary jakiegokolwiek gatunku i rodzaju, wielkiej lub mniejszej wartości, a także trunki przedniejsze i cenniejsze, jako to wino węgierskie, małmazyjne, hiszpańskie, włoskie, wołoskie, miód sycony surowy lub warzony, nie tylko do Lwowa, lecz do całego województwa ruskiego oraz miast i wsi do niego należących, teraz i w przyszłości, w czasie jarmarków lub poza nimi, o jakiejkolwiek porze, a także od mieszkańców Królestwa, stosownie do przywilejów Najjaśniejszych królów Jana Kazimierza i Michała, Poprzedników Naszych, na mocy niniejszej Naszej deklaracji nie tylko w odległości dwunastu mil lub na samym terytorium lwowskim, lecz w całym i we wszystkich częściach, miejscach, miastach i wsiach ziem i powiatów ruskich, po uprzedniej taksie i przeliczeniu tychże towarów zagranicznych i krajowych oraz cennych trunków na słuszną i należytą sumę, którą kupcy obowiązani będą stwierdzić pod przysięgą, po jednym groszu od każdych stu [złotych], przez swoich podkolektorów, którzy przy zarządcach, superintendentach i poborcach ceł Naszych i królewskich [k. 5v] w rzeczoncyh ziemiach ruskich winni być obecni, po wieczne czasy, bez żadnego jednak targu i skargi kupców, których pretensje i skargi mogłyby wyniknąć; [kwoty te] mają pobierać, upominać się o nie i obracać wiernie (z zastrzeżeniem zdania rachunku przed magistratem radzieckim) na potrzeby, uzbrojenie, wytaczanie i wciąganie dział, ich ulepszanie, nagrody dla dobrze strzelających oraz inne wydatki dotyczące wyłącznie samego ćwiczenia strzeleckiego, i aby w niczym nie nadużywali owej łaski i względności Naszej Królewskiej. Nawiązując także do punktu przywileju z roku 1574, nadanego temuż Bractwu Strzeleckiemu przez Najjaśniejszego Henryka, Poprzednika Naszego, na Sejmie Koronacyjnym w Krakowie, aby każdy ze strzelców z duchem współzawodnictwa i gorliwszym zapałem pojmował i uczył się sztuki celniejszego i prawidłowego wystrzeliwania kul z większych dział oraz trafiania w cel i środek tarczy, zwanej pospolicie tarczą, a dla innych był chwalebną zachętą w tychże sprawach: taki strzelec, zwany pospolicie Królem (który jednak winien być zaprzysiężonym obywatelem), trafiający jakąkolwiek machiną wojenną w sam środek celu, jak również jego następcy trafiający w cel w podobny lub celniejszy sposób, nie tylko niech będzie ozdobiony wyznaczoną dlań nagrodą słusznej i odpowiedniej wartości oraz klejnotami od dawna do tego użytku i zaszczytu przeznaczonymi (które z tego przyszłego dochodu toż Bractwo Strzeleckie winno jak najrychlej wykupić), lecz także od wszelkich i poszczególnych podatków i ciężarów Naszych oraz Rzeczypospolitej, tudzież od opłaty ceł Naszych i Rzeczypospolitej, oraz innych poborów, mostowego, wodnego i rogatkowego wewnątrz i poza granicami Królestwa, w jakichkolwiek miejscach, bocznych drogach i gościńcach, od wszelkich towarów, tak przy wyjeździe, jak i powrocie w czasie jarmarków lub po nich, niech będzie wolny i zwolniony, jak go też powagą niniejszego Zjazdu Naszego wolnym i zwolnionym ogłaszamy – tak długo, dopóki inny z podobną lub lepszą sztuką i szczęściem w tenże cel lub w środek jakiegokolwiek znaku nie trafi i tej chwały nie zdobędzie, przeciwnie orzekamy i stanowimy. Nakazując ponadto magistratowi radzieckiemu lwowskiemu, jako prowizorom tegoż Bractwa teraz i po wieczne czasy będącym, aby owych obywateli wpisanych lub mających być wpisanymi do rejestru strzelców bez żadnego pozoru i faworu, lecz według zasług i pilności – ludzi zdatnych i doskonalących się w sztuce strzeleckiej – w szczególności i w tajemnicy, o ile dotyczy to prywatnych składek i ciężarów miejskich, w pewnej mierze od ciężarów miejskich łaskawie uwalniali; oraz aby nigdy nie dopuszczali, pod łaską Naszą, by byli oni przez setników, czyli wiertelników, pociągani i obciążani [k. 6r] do jakichkolwiek wart, straży miejskich, innych dziennych i nocnych służb wiertelniczych w bramach i furtach (jako że w wieżach, bastionach i na wałach w nagłej potrzebie i z rozkazu magistratu przy cięższych działach koleją, jak jest w zwyczaju, stawać i bezsenne noce spędzać są obowiązani). Postanawiając, że wszystkie owe prawa i przywileje oraz niniejsze Nasze postanowienie i deklaracja, zaaprobowane prawem publicznym na niniejszym Walnym Zjeździe, winny mieć moc i powagę prawa, uchwały i Naszej ustawy wieczystej i nigdy przez Nas oraz Najjaśniejszych Następców Naszych, królów Polski, ani przez magistrat lwowski, teraźniejszy i naonczas będący, nienaruszalnej trwałości. Aby zaś to wszystko doszło do wiadomości kogokolwiek, nakazujemy, aby wszelkie sądy i urzędy Królestwa, grodzkie i miejskie, zwłaszcza ziem ruskich, po przedłożeniu listu tego rodzaju przywileju i ustawy Naszej przyjęły go do swych akt i przez woźnego generalnego Królestwa na rynku publicznym ogłosić kazały, oraz dbały, by list ten przez wszystkich nienaruszenie w całości był przestrzegany, i same go przestrzegały. Chcąc ponadto, aby miejsca poświęcone chwalebnemu użytkowi corocznego strzelania z mniejszych strzelb, zwanych rusznicami, mianowicie zwane Celstat, zajęte przez puszkarzy z Naszego Arsenału Królewskiego, czyli przez puszkarzy odjęte i obrócone na świeckie użytki, zostały temuż Bractwu jak najrychlej zwrócone i opróżnione, nakazujemy: aby ci sami puszkarze z cekhauzu Naszego Królewskiego we Lwowie, na pierwsze żądanie ich lub najwyższego urzędnika tegoż Bractwa, bez zwłoki pod Naszą surową karą wyżej wspomniane miejsca zwane Celstat opróżnili i zwrócili. Na czego wiarę niniejsze pismo, podpisane ręką Naszą, Pieczęcią Królestwa umocnić rozkazaliśmy. Dan w Warszawie na Walnym Zjeździe Królestwa, dnia 8 miesiąca kwietnia roku Pańskiego 1677, panowania Naszego trzeciego roku etc. Jan król. Miejsce wiszącej pieczęci mniejszej Kancelarii Królestwa. Mikołaj Szulc, sekretarz Jego Królewskiej Mości, własnoręcznie. W poniedziałek w wigilię święta Świętych Apostołów Piotra i Pawła, roku Pańskiego 1677, po przedłożeniu przez uczciwego Jakuba Jargscha, obywatela i kupca, a także pisarza Bractwa Strzeleckiego Miasta Lwowa, Urząd Grodzki Lwowski [dokument ten] przyjął i do niniejszych akt wpisał, oraz przez woźnego generalnego Królestwa, szlachetnego Jana Zagalskiego, obwieścić [k. 6v] nakazał. My przeto, KRÓL AUGUST, poruszeni prośbą tychże Strzelców rzeczonego Miasta Lwowa, za radą Naszych urzędników przy Nas obecnych, tego rodzaju przywilej Najjaśniejszego Jana Trzeciego, Poprzednika Naszego, udzielony Bractwu tychże Strzelców, publiczną Konstytucją Królestwa roku 1677 zaaprobowany i potwierdzony, My także powagą Naszą Królewską we wszystkich i poszczególnych punktach, klauzulach, warunkach i zobowiązaniach, jak wyżej w niniejszym liście Naszym słowo w słowo wiernie przepisany się zawiera, aprobujemy, potwierdzamy, ratyfikujemy, i aby we wszystkich swoich artykułach i punktach według ich brzmienia, tak co do immunitetów, wolności, prerogatyw, zwyczajów, rocznych pensji i opłat celnych, z których dotychczas korzystali i korzystają, przez wszystkich mieszkańców Naszego Królestwa, rządców miejscowych, celników i ich zastępców oraz jakichkolwiek innych były przestrzegane, surowo nakazujemy, obwieszczamy, przykazujemy i bezwzględnie zachowane mieć chcemy. A ponieważ dotychczas owo ćwiczenie strzeleckie, nader potrzebne do obrony tego Miasta i całego Królestwa, uprawiane było jedynie z większych bombard, czyli z hakownic, z zaniechaniem innych z powodu niedostatku środków i wydatków, przeto trzymając się wyżej przytoczonych praw i przywilejów, z pełni Naszej Królewskiej władzy odnawiając je, magistratowi tegoż Miasta nakazujemy i przykazujemy, aby odtąd każdego roku w tego rodzaju ćwiczeniu strzeleckim dbali o zachowanie takiego porządku: aby po święcie Świętej Paschy, dla wszystkich obywateli i mieszkańców Naszego Miasta Lwowa, w dogodnym czasie, najpierw urządzili strzelanie z mniejszych rusznic, czyli z rusznic, które to [ćwiczenie] obowiązani będą odbywać dziesiątkami czyli wiertelami; następnie z większych bombard, to jest z hakownic, w ustalonym czasie i dotychczas przestrzeganym niech odprawiają; wreszcie co trzy lata z dział po święcie Świętego Michała Archanioła tego rodzaju strzelanie z właściwymi ceremoniami i wymogami obowiązani będą odprawić, zaczynając taki porządek niezwłocznie od roku najbliżej nadchodzącego 1699 [!]. Co się zaś tyczy miejsc do odbywania tego rodzaju ćwiczenia strzelania z rusznic czyli muszkietów, zajętych [k. 7r] i przez sługi artylerii koronnej opanowanych, i dotychczas nawet mimo częstych nalegań mieszczan, z jawnym naruszeniem przywileju Najjaśniejszego Poprzednika Naszego, nieopuszczonych: nakazujemy, aby tenże magistrat nalegał u Jaśnie Wielmożnego Starszego Artylerii Koronnej, aby sprawił opróżnienie i zadbał o zwrot tychże miejsc do strzelania potrzebnych i koniecznych. Na czego wiarę niniejsze pismo, podpisane ręką Naszą, Pieczęcią Królestwa umocnić rozkazaliśmy. Dan w Warszawie, dnia 17 miesiąca października roku Pańskiego 1732, panowania Naszego roku 36. August król [Poniżej dopisek ołówkiem:] 1732 Adam Stanisław Grabowski, dziekan katedralny chełmiński, referendarz koronny, własnoręcznie. Potwierdzenie przywilejów Bractwa Strzeleckiego Lwowskiego. [k. 7v] Kochlewski własnoręcznie. [k. 8r] Wielhorski podpisał. [k. 8v] [czysta]

[k. 1r] [Nota późniejsza u dołu:] Strzelnica [k. 2r] [Rysunek herbowy: Tarcza z herbami Polski, Litwy i Saksonii, w otoczeniu panopliów – armat, bębnów i sztandarów; po bokach tarcze z herbami] AVGVSTVS II DEI GRATIA REX POLONIAE Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Smolen[sciae], Severiae, Czerniechoviaeq[ue], nec non Haereditarius Dux Saxoniae, Princeps & Elector. Significamus praesentibus literis Nostris, quorum interest Vniversis & singulis, harum notitiam habituris. Quòd posteaquàm Superis faventibus sceptris incliti Poloniae Regni admoti essemus, Coronâq[ue] Regia insigniri meruim[us], nihil magis in votis Nostris et desiderijs habere possum[us], quàm commodis & utilitatibus Subditorum Nostrorum abundè prospicere. Quapropter cùm Civitatem Nostram Leopoliensem omnibus politicae administrationis artibus, belloq[ue] & pace excultam esse accepimus, adeò ut totius ferè Regni Poloniae antemurale, & invictum haberi mereatur propugnaculum, illosq[ue] ipsos ad bellum sacrum contra Othomanicam potentiam nupèr proficiscentes, omnibus prosequuta fuerit honoris & gloriae argumentis: ubi primùm relatum Nobis fuit per certos Consiliarios Nostros lateri Nostro tunc assistentes eandem praecipuè Confraternitate Jaculatorum esse stabilitam, exercitationeque continua illi[us] Artis abundare, ipsiq[ue] ejusdem Confraternitatis Praesidentes, Nobiles & Spectabiles Viri Joannes Michaël Złotorowicz, Josephus Casimirus Wilczek, Secretarij Nostri, Consules Leopolienses ad Nostram praesentiam venientes, Privilegia super ejusmodi exercitio & immunitatibus ad illud spectantibus à Civitate ferè Vrbe observatis, à Serenissimis Antecessoribus, videlicet Sigismundo Augusto, subsequenter etiam à Serenissimo Joanne Tertio [k. 2v] Nostro solenni Diplomate Varsaviae die VIII. Aprilis M.DCLXXVII Anno confirmata, manuq[ue] illius subscripta, & Sigillo Regni munita exhibuissent Nobisq[ue] per eosdem Consiliarios Nostros, quatenùs eadem Illorum Jura & Privilegia authoritate Nostra Regia confirmare & eadem approbare & declarare, defectusq[ue] omnes supplere dignaremur. Quarum quidem Literarum Tenor est eiusmodi: Joannes Tertius Dei gratiâ Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhiniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae, Czerniechoviaeq[ue]. Significamus praesentib[us] literis Nostris, quorum interest Vniversis & singulis. Licèt in ipso felicis Coronationis Nostrae auspicio, ut omnium generaliter statuum & subditorum Nostrorum, ita singularitèr Civitatis Nostrae Leopoliensis Jura omnia et Privilegia Sacramento, Jurisjurandi Legibus et literis, quibus tanquàm validissimis retinaculis fluxa & labilis hominum memoria stabiliri consvevit, confirmaverimus. Nihilominùs tamen id muneris Nostri Regij esse arbitramur, ut ij qui interrupta temporum, imo momentorum serie, constanti fide, obsequio, tum viribus, et fortunis de Nobis deq[ue] tota Republica benè mereantur, majora quoq[ue] in dies ex Majestate culminis Nostri Regij munificentiae ac liberalitatis, quà votis, quà literis dum se necessitatis porrigit occasio, experiantur argumenta, quibus eo impensius, ac obligatiùs dictam Civitatem Nostram Leopoliensem, eiq[ue] instantias amplectimur, quo magis eandem conservationi defensioniq[ue] suae, ac rei militaris in omnes hostium insultus eruditiorem ex animo studere persuasum habemus. Proinde cum reproduxerint coram Nobis Nobilis ac Spectabilis Joannes Stephano Vbaldyni, Consul, & protunc Ablegatus Civitatis Leopolien[sis], uti Confraternitatis Jaculatorum Senior, literas Pergamenteas Originales, Confirmationem Jurium Privilegiorum eidem Confraternitati Jaculatorum Leopolien[si] à Serenissimis Antecessoribus Nostris benignè collatorum, Leopoli Die XXX. Mensis Octobris Anno Domini M.DC.LXXI. per Serenissimum divae memoriae Michaelem Regem Poloniae Praedecessorem Nostrum factam, in se continentes, manuq[ue] propria Serenissimi Michaëlis Praedecessoris Nostri subscriptas, & Sigillo Regni communitas, supplicaretq[ue] Nobis per certos Consiliarios Nostros, quatenùs easdem Literas authoritate Nostrâ Regia non modò confirmare, verùm in certis punctis ex rationibus infrascriptis meliorare, ac defectus omnes supplere dignaremur. Quarum quide[m] literarum tenor est eiusmodi: Michael Dei gratia Rex Poloniae, [k. 3r] Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniae, Kijoviae, Smolensciae, Seueriae, Czerniechoviaeq[ue]. Significamq[ue] praesentibus Literis Nostris quorum interest, Vniversis & Singulis: Reproductas & in suis Originalibus illasis commonstratas fuisse coram Nobis Literas infrascriptas quinq[ue] pargameneas: Primas quidem hîc de toto suo Tenore insertas, manu Serenissimi Joannis Casimiri Antecessoris Nostri subscriptas, et sigillo Regni Cancellariae majoris pensili in pixide laminea contento obsignatas: Quarum primarum Literarum tenor sequitur eiusmodi: Joannes Casimirus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masouiae, Samogitiae, Liuoniae, Smolensciae, Czerniechouiaeq[ue], Nec non Suecorum Gottorum Vandalorumq[ue] haereditarius Rex. Significamus praesentibus Literis Nostris quorum interest Vniversis & Singulis: Concessisse Divum Sigismundum Tertium Progenitorem Nostrum desideratissimum, Fraternitati Jaculatoru[m] Ciuitatis Nostrae Leopolien[sis] ad auertendos & propulsandos ingruentes hostium insultus in eadem Ciuitate apprimè utiliter institutae facultatem & consensum pro usu eiqsd[em] Confraternitatis Pensionem Vulgo Szpasźne dictam ab omnibus Mercatoribus boues, aliasq[ue] cuiqvis Speciei pecudes ac greges ex Valachia et aliunde, tam in Regnum, quàm extra Regnum agentibq[ue], et pellentibus, easq[ue] intra & extra Territorium Leopolien[se] per aliquot dies, vel aliquod tempus in pascuis detinentibus, per vnum grossum à quolibet boue, a minoribo[us] verò & grege pecudibus per medium grossum temporibus perpetuò duraturis exigendi, caeterum cum in eadem concessione intercapedo, siue interstitium loci, intra quod nimirum praefata exactio competere ipsi debeat, specificè non sit exarata. Proindè ad tollendam omnem, qua inde oriri possit ambiguitatem, eandem concessionem ad duodecim Milliaria porrigi et extendi debere praesenti Rescripto Nostro declaramus et edicimus: Ita ut eandem Pensionem praenominata Jaculatorum Confraternitas, à memoratis pecoribus & pecudibq[ue] idq[ue] ab omnibus Mercatoribus tantum, sine cuiusvis contradictione et impedimento ad praefatorum duodecim Milliarium distantiam liberè exigere possit et valeat. Quo verò ea ipsa Confraternitas pro meritis suis fidefragos & rebelles Cosacos oppugnationem eiusdem Ciuitatis non ità pridem per aliquot septimanas pertinaciter ingenti agmine tentantes peritia ac dexteritate jaculandi à Manibus cum insigni illorum Clade retrudendo ac reyciendo abundè contestatis propensae Nostrae in se voluntatis liberalitatisq[ue] Regia agnoscat argumentum, illi ipsi Jaculatoriae Confraternitati pro augenda conservandaq[ue] ipsius integritate, ac promovendo Artis Jaculatoriae exercitio Jus [k. 3v] & facultatem omnimodam tribuimus ab omnibus Mercatoribus externis & peregrinis ex quibuscunq[ue] oris & nationibus in eandem Ciuitatem tam ad Nundinas solitas, quàm quovis alio tempore ad depositorium venientibq[ue], vel inde redeuntibus, à quibuslibet Centum florenis, siue in parata pecunia mercandi gratia, allata & importata, siuè in mercibus illorum, cuiuscunq[ue] illae generis & Speciei fuerint aestimationem eorundem per dictos Mercatores juramento liquidan[dam] contentis per grossum unum exigendi, & in vsum commodumq[ue] suum conuertendi. Quod omnibus & singulis quorum interest, praesertim verò Castrensi & Ciuili Leopoliensi alijsq[ue] quibusvis Officijs ad notitiam deducentes eisdem mandamus, vt praenominatam Confraternitatem Jaculatorum circa eandem Concessionem integre & inuiolabitèr perpetuò conservent & manuteneant, conservariq[ue] & manuteneri ab ijsdem quorum interest curent pro gratia Nostra. In cuius rei fidem praesentes manu Nostra subscriptas, Sigillo Regni communiri jussimus. Datum Leopoli die II: Augusti. Anno Domini M.DC.L. Regnorum Nostrorum Poloniae III, Sveciae IV. Anno. Joannes Casimirus Rex. Locus Sigilli majoris Cancellariae Regni pensilis in pixide laminea contenti, in cera vero rubra expressi. Alb[ertu]s Kadzidłowski Secretario Reg[iae] Majestatis mpa. Secundas itidem Pargameneas manu eiusdem Serenissimi Joannis Casimiri subscriptas et sigillo itidem Majoris Cancellariae Regni pensili communitas, Privilegium Donationis summae certae, scilicet Quinquaginta Florenorum Polonicalium ex Turri alias Baszty Samostrzelniczey dicta quotannis provenientis, per Confraternitatem Jaculatoriam Leopolien[sem] percipiendae, de Actu Leopoli feria tertia post Dominicam Rogationum proxima, Anno D[omi]ni Millesimo Sexcentesimo Quinquagesimo Tertio, et Donationis Fundi seu Agri certi in suburbio eiusdem Ciuitatis Halickie dicto, in Laneo Salborskie nuncupato existentis, eidem Confraternitati propter exercitium Jaculatorium de Actu Leopoli feria quarta post D[omi]nicam Exaudi proxima Anno eodem per Magistratum Leopolien[sem] seu Ordines Ciuitatis Eiusdem recognita, ac per eundem Serenissimum Joannem Casimirum de data Leopoli ipsis Kalendis Mensis Augusti Anno quo supra confirmate in se continentes. Tertias similiter Pargameneas manu Serenissimi Sigismundi III Regis subscriptas, Sigillo Majoris Cancellariae Regni pensili firmatas, de data Varsaviae die XXX Mensis Augusti, Anno Millesimo Sexcentesimo Vigesimo Octauo continentes in se Pensionem Szpasźne vocatam, nimirum facultatem exigendi à Mercatoribus boues, aliasq[ue] pecudes & greges e Walachia et aliunde in Regnum & extra Regnum pellentibo[us] easq[ue] intra [k. 4r] Territorium Leopolien[se] per aliquod tempus in pascuis detinentibq[ue], per unum grossum perpetuis temporibq[ue] per Confraternitatem Jaculatorum Leopolien[sem] recipiendi. Quartas itidem Pargameneas Serenissimi Henrici Primi manu, Mag[ni]fici Valentini Dembinski Regni Poloniae Cancellarij subscras, et sigillo Regni Cancellariae majoris pensili in pixide cerea contento cerâ verò rubra expressa roboratas, de data Cracoviae in Conventu Regni Gn[er]ali Coronationis eigsdem Ser[enissi]mi Regis, secunda die Mensis Maij, Anno Millesimo Quingentesimo Septuagesimo Quarto, Confirmationem Priuilegij seu Praerogativae Confraternitati Jaculatorum per Serenissimum divae memoriae Sigismundum Augustum, ut scilicet in Exercitio jaculandi quoties aliquis Ciuium Avem seu Gallum ex ligno fabricatum pro scopo Jaculatorio sibi supra montem ips[i] Sagittariorum positum detruscrit & dejecerit, ab Exactionibus quibusuis tam Regijs quàm Reipublicae laudatis & laudandis, tam diu liber esse debeat, quàm diu ab alio Jaculatore similis Avis dejecta non fuerit, praefatae Fraternitati, ut Jaculationis Exercitium cresceret, benignè concessae. Atque uberiorem praerogatiuam per eundem Serenissimum Henricum Jaculatoribus & Pixidarijs, ut idem Deiaculator Auis fabricatae, vel Pixidarius scopum quavis machina bellica medius attingens, immunis sit à Contributionibus, seu Exactione Ciuili quocunqvè nomine nuncupata. Insuper onus Proconsuli & Consulibus Ciuitatis Leopolien[sis], vt jaculatoribus & pixidarijs Pensionem Quadraginta Florenorum Polonicalium pro Clenodijs coëmendis ex aerario Ciuili quotlibet Anno perpetuo & in aevum sub poena Mille marcarum Polonicalium extendant, impositum comprehendentes. Quintas deniq[ue] & ultimas literas manu Serenissimi Sigismundi III. Regis subscriptas, sigillo similiter pensili minoris Cancellariae Regni in pixide itidem cerea contento obsigillatas, supra scripti Priuilegij Serenissimi Henrici, seu Praerogativarum in Priuilegio eodem expressarum Confirmationem complectentes, de data Varsauiae die XV. Mensis Aprilis, Anno D[omi]ni MDC. Omnes easdem Literas Privilegiorum quinq[ue] salvas, sanas, illaesas, & quâvis suspicione carentes. Supplicatumq[ue] Nobis esse per Consiliarios Nostros pronunc ad latus Nostrum residentes, nomine & pro parte Seniorum, Juniorum, ac totius Confraternitatis Jaculatorum in Ciuitate Nostra & Metropoli Russiae Leopolien[si] fundatae, quatenùs praeinsertas Literas Quinq[ue] Priuilegiorum authoritate Nostrâ Regiâ approbare & confirmare dignaremur. [k. 4v] Nos Exercitium Jaculatorium ad avertendos & propulsandos ingruentes hostium insultus ab antiquissimis temporibus optimâ intentione et cum publico commodo fundatum, et hucuscq[ue] observatum, quam maximè necessarium esse advertentes, ad intercessionem Consiliariorum Nostrorum supplicationi praedictae benignè annuentes, superinsertas Literas tàm scilicet Primas de toto tenore hîc inscriptas, quàm alias duntaxat de Actu & data specificatas, quas tamèn hîc pro insertis et ingrossatis haberi volumus, seu potius Jura et Priuilegia superiùs expressa, et alia omnia Rescripta, Diplomata, Confraternitati praememoratae Jaculatorum Leopolien[sium] â Serenissimis Regibus Poloniae Antecessoribus Nostris benignè collata & confirmata, nec non Vsus, consvetudines, Libertates, immunitates, et non nisi cum bono, ac Vtili Regni, ac Ciuitatis eigdem hucusque clarescentes & perpetuatas in omnibus earum punctis, clausulis, articulis, conditionibus, & Ligamentis, ac si hic omnia & singula de verbo ad verbum inserta essent, approbandum, & confirmandum esse duximus, prout authoritate Nostra Regia approbamus, confirmamus, & ratificamus, memoratamq[ue] Confraternitatem Jaculatorum Leopolien[sem] circa eadem Jura, Priuilegia, Praerogatiuas, Rescripta, Literas, Libertates, Immunitates, vsus, consvetudines ipsis antiquitùs servientes de plenitudine potestatis Nostrae Regiae conservamus, & manutenemus. Decernentes praefatas Literas Priuilegiorum quinq[ue] et omnia in eis contenta vim et robur debitae ac inviolabilis firmitatis (in quantum Juris est, et usq[ue] parùm habetur) obtinere debere. In cuig rei fidem manu Nostra praesentes subscriptas Sigillo Regni communiri jussimus. Datum Leopoli die XXX Mensis Octobris: Anno Domini M. DC. LXXI. Regni vero Nostri III. Anno. Michael Rex. Locus Sigilli pensilis minoris Cancellariae Regni. Stanislaus Bużenski Gnesnen[sis], Varmien[sis] Cancus, Regens Cancellariae Regni. Nos itaq[ue] Joannes Rex Supplicationi praefatorum Consiliariorum Nostrorum ex parte eius Confraternitatis Jaculatorum Leopolien[sis] ad Nos factae benignè annuentes. Cum multùm intersit Nobis totiq[ue] Reipublicae ut Ciuitas illa finibus Paganorum (cum quibus pax quamuis faederibus antiquis et recentibq[ue] facta vnquàm esse suspecta non possit) vicina et penè in faucibus illorum, ac sub incude malorum posita, quam munitissima, armisq[ue] instructissima reddatur ac efficiatur, pro Nostro in Rempublicam studio quamuis opera & propugnacula externa vetustate temporis consumpta et dilapsa majori ex parte imo ab ipsis Ruderibus non mediocri [k. 5r] sumptu ex peculio Nostro Regio ereximus, non nulla noua fieri sollicitè procurauimus, et quantum ex Nobis est, in continuanda fortificatione desudamus, nihilominùs cupientes eandem Ciuitatem Leopolien[sem] non modo muris, vallis, stativis, propugnaculis, manibq[ue] circumquaque munitam, verùm providis, viris bellicosis, & artem jaculandi benè pollentibus ac exercitatis, reliquoq[ue] instrumentorum apparatu instructam habere et ornatam, non modò supra insertas Literas Exercitij Jaculatorij, seu potiq[ue] Jura, Priuilegia, Rescripta, Diplomata, Vsus, Consvetudines, libertates, immunitates omnes in genere, et singulas in specie, in omnibus punctis, articulis et conditionibo[us] authoritate Nostra Regiâ approbamus, ratificamus & confirmamus, verùm ut tantò majus studium ornandae ac muniendae Ciuitatis in ijsdem Ciuibus Leopolien[sibus] accendamus de certa Scientia ac deliberatione Nostra Regia ac cum consensu Consiliariorum Nostrorum totiusque Reipublicae in hoc generali Regni Nostri Conventu Nobiscum extant, declaramus praesentibus, quatenùs dicta Confraternitas Jaculatorum non solum Pensionem Szpasźne nuncupatam à bobus, pecoribus & gregibus ex Valachia et aliundè in et extra Regnum Poloniae ducendis vel reducendis, per vnum grossum à quolibet boue, vacca, vitulo et equo, Turcico, Moldavico, Wlahico vel Hungarico, a minori verò grege vel pecudibus per medium grossum, verùm ab omnibus Mercatoribus externis et internis, ab Oriente vel Septentrione ac alijs Orbis partibus et plagis, undequaq[ue] cum summis & mercibus scuiusvis generis & Speciei magni vel minoris pretij, tum et liquoribo[us] praeciosioribus et potioribus, ut potè vino Hungarico, Malmatico, Hispanico, Italico, Valachico, mulso crudo, vel cocto, non modò Leopolim, sed in totum Russiae Palatinatum, ac Oppida et villas eidem annexas, nunc & in posterum ad et extra Nundinas quouis tempore advehendis vel inde evehendis, tum et ab Incolis Regni juxta Priuilegia Serenissimorum Joannis Casimiri & Michaëlis Regum Praedecessorum Nostrorum authoritate praesentis Declarationis Nostrae non modò ad duodecim Milliaria, aut in Solo Territorio Leopolien[si], verùm in toto et omnibus partibq[ue], ac Locis, Oppidis, et Villis Terrarum ac Districtuum Russiae, prauiâ Taxâ et reductione earundem mercium exoticarum & domesticarum, tum Liquorum pretiosorum, ad summam justam et congruam, quàm Mercatores sub Juramento liquidare tenebuntur, per Unum grossum à quolibet Centum per suos Succollectores quicirca Administratores et Superinterdentes Nostrosq[ue] Theloneorum Regio[rum] [k. 5v] & Nostrorum in dictis Terris Russiae praesentes adesse debebunt, temporibus perpetuis sine tamèn vlla depactatione & Mercatorum querela, quorum vis et querela ipsorum exigat, emoneat, et in necessitates, immunitiones, eductiones & reductiones Tormentorum, ac meliorationes ipsorum praemia benè jaculantium, et in alias expensas, merè solam jaculandi exercitiu[m] respicientes fideliter (salvo calculo coram Magistratu Consulari faciendo) convertant, neq[ue] eadem Gratiâ et clementiâ Nostra Regiâ in aliquo abutantur. Inhaerendo quoq[ue] Puncto Priuilegij 1574. per Serenissimum Henricum Praedecessorem Nostrum in Comitijs Coronationis Suae Cracoviae eidem Confraternitati Jaculatorum dati, ut quilibet Jaculatorum artem rectiùs et regulariùs pilas è majoribus Tormentis explodendi finem et centrum Orbis vulgò Tarcza dicti attingendi aemulo, ac ferventioni Spiritu & mente concipiat, ediscat, alijsq[ue] in praemissis laudabili incitamento sit, eiusmodi deieplosor vulgò Krol nuncupati (qui Ciuis tamèn juratus esse debebit) medium quauis machina bellica scopulum attingens, ipsiusq[ue] succedanes pari vel rectiori modo Terminum attingentes non modò premio sibi praeposito justi et equivalentis prety & clenodijs huic usui & honori ab antiquo applicatis (quae ex hoc futuro Proventu eadem Confraternitas Jaculatorum quantocius eximere tenebitur) decoretur, verùm ab omnibq[ue] et singulis contributionibus et oneribus Nostris et Reipublicae, tum à solutione Theloneorum Nostrorum, Reiq[ue] publicae, aliarumq[ue] Exactionum, Pontalium, Aquariarum & Terranearum intra et extra Regnum, in quibusvis Locis Diverticulis, Caminis, à quibusvis Mercibo[us] tam in eundo, quam redeundo tempore Nundinarum, vel post liber & immunis sit, prout eundem authoritate praesentis Conuentus Nostri liberum & immunem declaramus, tam diu, quamdiu alius simili vel meliori arte & Sorte eandem metam, seu quoduis Signum Termini medium non attigent, eandemq[ue] gloriam lucrato non fuerit contra declaramus & statuimus. Hoc insupèr Magistratui Consulari Leopolien[si] tanquàm eigdem Confraternitatis Prouisoribus nunc & pro tempore existentibo[us] injungentes, ne eosdem Ciues albo Jaculatorum nullo ab praetextu & fauore, sed meritis & industria inscriptos vel inscribendos viros habiles, et in Arte jaculandi crescentes singularitèr et latente quantum ad priuatas Contributiones & onera Ciuilia respiciat, et in parte aliqua de Oneribus Ciuilibus ijsdem fauorabiliter remittat, neq[ue] eos [k. 6r] ad ullas excubias, vigilias, Contubernales alias de Wiertelow diurnas & nocturnas in Portis Portulis (siquidem in Turribus Propugnaculis & Vallis urgente necessitate et jussu Magistratus circa grandiora Tormenta per Turnum ut moris est sistere, noctesq[ue] in somnes agere adstricti sunt) per Centuriones alias Wiertelnikow stringi et aggrauari unquàm permittant pro gratia Nostra. Decernentes ea omnia Jura et Priuilegia Nostramq[ue] praesentem Ordinationem & Declarationem per Legem publicam in praesenti Generali Conventu approbatam, vim et robur Legis Plebisciti & Sanciti Nostri perpetuaq[ue] ac unquàm per Nos Serenissimosq[ue] Successores Nostros Reges Poloniae, aut per Magistratum Leopolien[sem] nunc & pro tempore existentem inviolabilis firmitatis habere debere. Quae omnia ut ad notitiam quorumvis deducantur, quatenùs quaevis Judicia & Officia Regni Castrensia & Ciuilia praesertim Terrarum Russiae oblatas ejusmodi Priuilegij ac Sanciti Nostri Literas, ad Acta sua suscipiant, et per Ministeria[lem] Regni Generalem in Foro publico proclamari faciant, eâ socnq[ue] Literas ab omnibus inuiolabilitèr in toto observari curent, ipsiq[ue] observent. Volen[tes] insupèr loca laudabili vsui è minoribus Sclopetis Ruszkie to dictis annuatim explodendi consecrata, ut potè Celstat nuncupata per Pixidiarios e Arsenalis Nostri Regij occupata, alias przez Puszkarzow odięte, & in vsus profanos conversa eidem Confraternitati quantociùs restitui ac deoccupari mandamus, quatenùs ijdem Pixidiarij e Armamentario Nostri Regalis Leopolien[ses], ad primam vel ipsorum Supremi Officialis eigdem Confraternitatis requisitionem sine mora sub graui animadversione Nostra loca praefata Celstat dicta deoccupent ac restituant. In cuius rei fidem praesentes manu Nostra subscras, Sigillo Regni communiri jussimo[us]. Datum Varsauiae in Conventu Regni Generali Die VIII. Mensis Aprilis. Anno Domini M. DC. LXXVII. Regni Nostri Tertio etc. Joannes Rex. Locus Sigilli pensilis Minoris Cancellariae Regni. Nicolaus Szulc Regiae M[ajes]ttis Sec[retari]us mp. Feria secunda in vigilia Festi Sanctorum Petri et Pauli Apostolorum Anno D[omi]ni Millesimo Sexcentesimo, Septuagesimo Septimo ad oblationem Honorati Jacobi Jargschi Ciuis & Mercatoris atq[ue] Notarij Confraternitatis Jaculatorum Ciuitatis Leopoliensis Officium Castrense Leopolien[se] suscepit, et in Acta praesentia induxit, & per Ministerialem Regni Gn[er]alem Nobilem Joannem Szagalski publicari [k. 6v] demandavit. Nos itaq[ue] AVGVSTVS REX Supplicatione eorundem Jaculatorum dictae Ciuitatis Leopolien[sis] permoti, de consilio Nostro rum Officialiumque circa Nos praesentium eigmodi Privilegium Serenissimi Joannis Tertij Praedecessoris Nostri Confraternitati eorundem Jaculatorum impertitum, Constitutione Regni publicâ Anni Millesimi Sexcentesimi Septuagesimi Septimi approbatum et confirmatum, Nos quoq[ue] authoritate Nostra Regia in omnibus et singulis punctis, clausulis, conditionibus et ligamentis prout supra in Literis Nostris praesentibus de verbo ad verbum fideliter descriptum continetur, approbamus, confirmamus, ratificamus, & ut in omnibus suis articulis, & punctis juxta obloquentiam earundem tum immunitatibus, libertatibus, praerogativis, consvetudinibo[us], pensionibus annuis Vectigalibq[ue], in quorum usu hactenùs exstabant et exstant ab omnibus Incolis Regni Nostri Locorum Praefectis, Theloneatoribus, eorumq[ue] Vicesgerentibus, & quibusuis alijs observentur, seriò mandamus, edicimus, praecipimus, & omnino haberi volumus. Et quoniam hactenus ejusmodi Exercitium Jaculatorium summè ad defensionem Ciuitatis istiq[ue] & totius Regni necessarium, tantummodo ex majoribus Bombardis alias z Hakownic intermissis alijs ob inopiam sumptûs & impensarum in usu fuisse deducitur proindè inhaerendo Juribus & Privilegijs praeallegatis, de plenitudine potestatis Nostrae Regiae eadem innovantes, Magistratui euidem Ciuitatis mandamus, & praecipimus, quatenùs abhinc, quolibet Anno in ejusmodi Exercitio Jaculatorio hunc Ordinem observari curent ut post Festum Sacri Paschatis, omnibus Ciuibus et Incolis Ciuitatis Nostrae Leopolien[sis], captato tempore, primò Jaculationem ex minoribus pixidibus alias z Rusznictow instituant, quàm decuriatim siue per Centurias expedire tenebuntur. Porrò ex majoribus Bombardis nempè z Hakownic stato tempore, & hactenùs observato expediant. Deniq[ue] quolibet Triennio ex Tormentis post Festum Sancti Michaelis Archangeli Jaculationem eiusmodi cum suis ceremonijs et requisitis perficere tenebuntur, incipiendo eiusmodi Ordinem e Anno proximè imminenti Millesimo Sexcentesimo Nonagesimo Nono indilatè. Quod verò attinet Loca ad eiusmodi expediendum Exercitium Jaculationis ex pixidibus seu Muszketow impedita [k. 7r] impedita, & à Ministris Artilleriae Regni occupata, nec hucusq[ue] etiam ad saepissimas Ciuium requisitiones in manifestam Privilegij Serenissimi Antecessoris Nostri convulsionem dimissa, quatenùs idem Magistratus apud Mag[ni]fcum Artilleriae Regni Supremum Praefectum instet, ut eiusmodi loca ad Jaculandum requisita & necessaria deoccupare faciat, et restitui curet, mandamus. In cuius rei fidem praesentes manu Nostra subscriptas, Sigillo Regni communiri iussimus. Datum Varsaviae die XVII Mensis Octobris Anno D[omi]ni M.DCC.XXXII Regni vero Nostri Anno XXXVI. Augustus Rex [Poniżej dopisek ołówkiem:] 1732 Adamus Stanislaus Grabowski Decanus Cath[edralis] Culmen[sis] Ref[erendarius] Reg[ni] mp. Confirmatio Privilegiorum Confraternitatis Jaculatorum Leopoliensis. [k. 7v] Kochlewski mp. [k. 8r] Wielhorski sv. [k. 8v] [czysta]