Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

132/1/1057 · 1057-001

List Jakuba Uchańskiego do rajców lwowskich w sprawie bezprawnych sądów kapturowych

Jakub Uchański, arcybiskup gnieźnieński Rajcy miasta Lwowa (Nobilibus et Famatis dominis Consulibus Civitatis Leopoliensis)
7 lutego 1575 · Chełm

Prymas Jakub Uchański wyraża poparcie dla lwowskich mieszczan protestujących przeciwko narzucanym przez szlachtę sądom kapturowym i zaleca trwanie przy swoim sprzeciwie. Zapewnia również o wysłaniu listu do wojewody ruskiego z prośbą o ochronę praw miejskich do czasu wyboru nowego monarchy.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

[S. 2] Znakomici i sławetni panowie, drodzy przyjaciele! Wszelkiego zdrowia i pomyślności. Z listu waszego widzę, że słusznie uskarżacie się na to bezprawie, które wam się dzieje. Jako też i w Warszawie na niedawno minionej konwokacji przez posłów swych przekładaliście, protestując przeciw tym ustawom albo kapturom, które rycerstwo tej ziemi na siebie i na was przeciw prawom waszym i bez przyzwolenia waszego stanowi. A jakom podówczas w Warszawie z zamysłu swego pomagał i przymawiał się o to, żeby protestacja wasza przeciw takim ustawom uczyniona została przyjęta i w mocy zachowana – jakoż już, dobrze pamiętam, warowano [...] was przy niej – tak i teraz wobec tego [...] bezprawia, które dzieje się nie tylko wam, ale i nam, nie umiem wam niczego innego radzić, jedno protestować i przy protestacji trwać, jako i my, duchowni, czynimy. A czekając zmiłowania Bożego, aż się Pan Bóg zmiłuje i dałby [...], raczył nam dać czas i miejsce, gdzie będziemy mogli dochodzić tej sprawiedliwości swojej. Piszę jednak list do pana wojewody ruskiego, dając znać o tej krzywdzie i bezprawiu waszym, a prosząc zarazem i napominając, aby raczył z dobrej woli i z możności swej senatorskiej tego strzec, by nie tylko wam, ale i wszystkim innym ludziom prawa całe, zachowane i nienaruszone [...] były, i żeby nie zdawano się na te sądy, które stan rycerski sobie postanowił ku krzywdzie tak waszej, jak i innych, którzy na nie nie zezwalali, a zatem i im podlegli nie są. Daj Panie Boże, aby ten list mój był wam pomocny, tak jakbym wam tego życzył; w swoim czasie rad też [S. 3] chcę szerzej być pomocny, jedno prośmy Pana Boga, aby raczył nam rychło dać Jego Mość Króla. Z tym niechaj da wam miły Pan Bóg długo cieszyć się dobrym zdrowiem. Dan w Chełmie, 7 lutego 1575. Przyjaciel, Jakub Uchański, z łaski Bożej arcybiskup gnieźnieński, własną ręką. [S. 4, adres:] Szlachetnym i sławetnym panom rajcom miasta Lwowa, drogim przyjaciołom.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

[S. 2] Spectabiles et Famati D[omi]ni amici dilecti . Salutem plurimam et omnia ex sententia Z listu waszego widzę ze szłusznie się uskarzacie na tho bezprawie kthore się wam dzieie . Jakostesz iesth y w Warszawie na blisko przeszłey Con: vocatij przez Posłancze swe przekładali protestuiąc sie przeciw them vstawam abo Kapturom kthore sam Thej Ziem Rycerstwo na się y na was przeciw prawom waszem y bez przyzwolenia wasz[eg]o stawią . A ialkom na on czas w Warszawie z mysł[a?] swego pomagał y przymawiał sie do tego zeby Protesta: tia wasza przeciw takiem vstawam vcziniona przyięta y w moci zostawiona biła, iakoż iusz ią dobrze pamiętam zawarowano [?] wasz przy niey . Tak y the: raz mię tym [barziey?] wam nie vmiem niczem bezprawiu waszemu kthore nie thilko wam ale y nam dzieie się, ie: dno protestować a przy protestatiej stać, iako y my Duchowni czyniemy . A czekaiąc Zmysłowania Bożego, ano sie pan Bog zmyłuie , a day [Boże?] raczył nam czas y mieysce gdziez thej sprawiedliwo: ści swoiej dochodzicz sie będziem mogły . Piszę iednak listh do Pana Woyewody Ruskiego daiąc znać o thej krzywdzie y bezprawiu waszem, a prossząc zarząz y napominaiącz aby raczył z mysła y spomymożności swey Senatorskiey tho strzedz iakoby nie tylko wam ale y wszythkiem ynem ludziem prawa całe zcho: wane y nietargane [?] biły, a zeby się nie vdawało na thej sądziech kthore stan Rycerski sobie postanowił, ku krzywdzie tak wam iako y ynym kthorzj na nie nie zezwalałi, a za them anij iem podległy n[ie] s[ą] . Day panie Boże aby wam był pomocznij then listh moy, tak iako bich ya wam tego ziczył, y czasu swego szerzey [S. 3] rad pomoczen być chcze, iedno pana Boga prośmy aby nam Krola J[eg]o M[iłość] w rychli raczył dać . Z thym day wam miły pan Bog długo dobrze zdro: wem być Dan z Chełma 7 . Febr[uarii] . 1575 . Przijaciel Iacub Vchanszkij laska Bożą Arczibiskup Gnyeznenszkij . m[anu] p[ropria] [S. 4, adres:] Nob[ili]bus et Famatis d[omi]nis Cons[ulibus] Ciuitatis Leopolien[sis] amicis dilectis

Uwagi do odczytu

List arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Jakuba Uchańskiego (w inwentarzu archiwalnym mylnie określony jako referendarz koronny, nazwisko w opisie pominięte). Pismo dotyczy sądów kapturowych i uchwał szlachty ruskiej naruszających prawa i przywileje Lwowa podczas bezkrólewia po ucieczce Henryka Walezego. Na s. 4 zachowany odcisk pieczęci pod papierowym opłatkiem.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 13:20 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

132/1/1057 · początek podglądu: strona PDF 2

Jeśli podgląd się nie wyświetla lub jest za mały na telefonie, otwórz PDF bezpośrednio.