Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

132/1/208 · 208-02

Przemyśl szuka wspólnej interwencji miast przeciw przemocy i ograniczaniu ich praw

Rajcy opisują upadek miast, zabicie jednego burmistrza i zawleczenie drugiego na zamek, uszczuplanie jurysdykcji i gruntów oraz utrudnienia handlowe. Wzywają Lwów do wspólnego działania przed sejmem i zapowiadają spotkanie29 grudnia. Zarzuty przedstawiono jako twierdzenia autorów.

Opracowanie z pomocą AI. Przekład obu stron listu z jawnymi lukami w szczegółach zarzutów; wymaga dalszej kontroli paleograficznej. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Nasi wielce łaskawi Panowie, Przyjaciele i Sąsiedzi! [Początkowa część jest trudna do odczytania. Rajcy zestawiają zabezpieczenie mieszkańców Rzeczypospolitej z sytuacją miast i wspominają konstytucję poprzedniego sejmu. Nie odtworzono dokładnego brzmienia ich argumentu.] Przez wiele lat zniszczeń zadawanych przez nieprzyjaciela Korony słabnie nasz majątek. Nie wspominając już dawnych, lepszych czasów, kiedy istniał większy dostatek i pomyślność, nawet to, co było możliwe przed kilkunastu laty, zostało ograniczone do znacznie skromniejszych rozmiarów. Pozostały nam ledwie bardzo trudne możliwości działania. [Następne zdania, przeciwstawiające korzyści innych naszej nędzy, nie zostały pewnie odczytane.] W naszym mieście niedawno jednego burmistrza zabito [niepewne słowo przed „zabili” nie pozwala rozstrzygnąć nazwiska lub sprawców], drugiego zaś w samej koszuli zawleczono na zamek. A ilu jeszcze zniewag, krzywd prywatnych i publicznych doznajemy — pełne są ich przemyskie, sanockie i lwowskie księgi sądowe. [Autorzy z ironią mówią następnie o „pożytkach publicznych”. Mowa o odrywaniu jurysdykcji i przywłaszczaniu gruntów miejskich, przez co uchyla się miejskie i królewskie powinności. Szczegóły oraz wskazanie sprawców wymagają dalszego odczytu.] A korzyści prywatne? Jedną część handlu przejmują Żydzi [dokładny czasownik niepewny], inną szlachta [dalsze określenie nieodczytane]. To nas boli i wymaga wspólnego działania wszystkich miast. Gdyby usunięto te przeszkody, łatwiej można byłoby obmyślić środki utrzymania wspólnoty. Tym bardziej skłaniają nas do tego słowa doręczonego nam listu Jego Królewskiej Mości, naszego Miłościwego Pana, aby miasta przedstawiły sejmowi taką propozycję, którą stany Korony mogłyby uznać za zadowalającą. Aby można było w tej sprawie podjąć uporządkowane postanowienie, [łączący fragment niepewny] wysyłamy naszych kolegów na wyznaczony dzień29 grudnia. [Dalszy opis narady i uzgodnienia wspólnego wystąpienia częściowo nieodczytany; pojawia się nazwa Torunia.] Polecamy się Waszej przyjaźni, nasi łaskawi Panowie, Przyjaciele i Sąsiedzi. Sporządzono w Przemyślu26 grudnia1628 roku. Wasi życzliwi przyjaciele, sąsiedzi i gotowi do usług — rajcy miasta Przemyśla. [Adres:] Znakomitym i dostojnym panom burmistrzowi i rajcom Lwowa, przyjaciołom i sąsiadom godnym nieustannego szacunku.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Nam wielce łaskawi Panowie Przyjaciele y Sąsiedzi. Między tak wiele ad securitatem civium regni Pol[oniae?] tego... [początek składni niepewny], ktore nie tylko antiqua... [niepewne] ale ani sepulturae monumenta... [niepewne] wysławiaią, Miastom niedostawało, ktore Constitutia Sejmu przeszłego... [kilka słów niepewnych] że pożytku tego... [niepewne]. Co Pokoy idzie snadno w wątpliwość [odczyt roboczy]. Iuż więc i naszej... [niepewne] kiedy przez tak wiele lat od Koronnego Nieprzyiaciela znisczone [niepewne]. Dobra osłabiawaiąc (nie wspominaiąc dawnieyszych lepszych czasow) fuerit rerum et abundantior fortuna, ieżeli co przed lat kilkunastu dziać się mogło, ad stricciorem reducta normam, ledwie... [niepewne] procedendi modus y to perdifficilis został. Gwałtowni iednak nasze ... nędze pożytkami nazywać się godzi. [Składnia niepewna.] Wraży nasze...? [nieodczytane]. Dobra wszyscy Miest... [niepewne] teraz się przedsię... [niepewne]. W mieście naszym niedawno iednego Burmistrza [Słota? / szlachta? — niepewne] zabili, drugiego w koszuli na Zamek ... wleczono, a co inszych despektow, krzywd prywatnych y publicznych, Przemyskie, Sanockie, Lwowskie sądowne Xięgi pełne. Pożytki publiczne! naprzod oderwanie [?] Iurisdictione w Mieście naszym, ktore y Miejskie grunty przywłaszczywszy tak Miejskich iako Koronnych... [niepewna klauzula]. Zawadore plus ultra [niepewne], ktory... [fragment o gruncie miejskim niepewny]. Zyski prywatne! Handle iedne Żydzi do siebie ... [niepewne], drugie szlachta... [niepewne]. To nas boli to... communi motu wszystkich Miast. Ktore impedimenta gdyby zniesione były, snadnie by subsistentia publica obmyślić się mogła. Et quid magis movet, aby Miasta taką deliberatią na Sejm podały, ktoremi by się stany Koronne contentować mogły, te słowa zamyka w sobie list Króla JMci Pana naszego Miłościwego nam oddany. A żeby się mogło w tej mierze co porządnego postanowić, lubo też różnemi... [niepewne] (podobno ale rzecz) do tego iednym... [niepewne] wzięli się, posyłamy prosząc we Lw... [niepewne] na czas naznaczony pro die29 Decembr. Panow Collegow naszych, którzy... [zwrot łaciński niepewny] ... in Rempublicam ... [niepewne], Torunium... [niepewne]. Tego co się... nasi [niepewne] wielce łaskawych Panow ... [niepewne] delatis ... będą [niepewne]. Na ten czas się oddaiemy... [niepewne] y przyjaźni Was naszych łaskawych Panow Przyjaciół y Sąsiad. Dat. Praemisl.26 Decemb.1628. W[aszych] M[ości] ... życzliwi przyjaciele Sąsiedzi y słudzy gotowi Rayce Miasta Przemysla. [Adres:] Clarissimis ac Spectabilibus Dominis Proconsuli Consulibus Civitatis Leopoliensis Dominis Amicis et Vicinis perpetua observantia dignissimis... [końcówka niepewna].

Uwagi do odczytu

Obejrzano wszystkie cztery strony i powiększenia obu stron listu. To odczyt częściowy, nie pełna rekonstrukcja argumentacji. Zarzuty wobec szlachty i Żydów są twierdzeniami autorów, nie niezależnie sprawdzonymi faktami. Przed publikacją pełnego komentarza wymagają kontroli zwłaszcza opis napaści na burmistrzów, klauzule o jurysdykcji i gruntach oraz miejsce i organizacja spotkania. Data26 XII1628 czytelna. Opis okładki „swawola mieszczan” nie oddaje jasno widocznych w liście zarzutów wobec innych grup i osób; nie przyjęto go za podstawę przekładu. Oznaczenie kopii na okładce poprawiano ołówkiem; nie rozstrzygnięto autentyczności. Drugi niezależny odczyt potwierdził „zabili” oraz „wleczono”; nie ustalono słowa przed „zabili”. Nie przypisano pewnego nazwiska ani grupy sprawców. Interpretacja jurysdykcji dotyczy odrywania gruntów od obowiązków, nie sprzedaży. Miejsca planowanego zjazdu nie rozstrzygnięto.

Lokalizacja w skanie: 132/1/208, PDF s.2–3: list; s.4: adres; s.1: okładka.

Przekład oryginału: tak
Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

132/1/208 · początek podglądu: strona PDF 2

Jeśli podgląd się nie wyświetla lub jest za mały na telefonie, otwórz PDF bezpośrednio.