Katalog źródeł

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

John Maitland przesyła Arthurowi Forbesowi listy ze Stanisławowa, Lwowa oraz Gdańska, przekazując pozdrowienia od rodziny i znajomych. W dopisku prosi także w imieniu żony o zakup korczyka krakowskiej kaszy, obiecując zwrot poniesionych kosztów.

J. Maitland informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o dostępności tkanin, szpalerów i koni przed nadchodzącym jarmarkiem w Jarosławiu oraz o zjeździe szlachty na sejmik. Donosi również o doręczeniu korespondencji panu Huszowi i przesyła pozdrowienia dla wojewodziny.

Robert Maitland powiadamia Arthura Forbesa o narodzinach syna, na którego ojca chrzestnego zamierzał go poprosić. Ponieważ jednak Forbes z powodu jarmarku i interesów nie może przybyć osobiście, autor postanawia wybrać w jego miejsce kogoś innego.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza zapisy fundacyjne braci Marcina i Macieja Rzechowskich oraz uroczyście eryguje i uposaża prebendę przy kościele i szpitalu św. Barbary na przedmieściu Rohatyna. Dokument szczegółowo reguluje obowiązki liturgiczne prebendarza, zarząd funduszami ubogich oraz prawo patronatu przysługujące fundatorom, ich katolickim sukcesorom w dobrach Kutcze i magistratowi rohatyńskiemu.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski dokonuje erekcji, dotacji i prawnego zatwierdzenia prepozytury przy kaplicy Najświętszej Maryi Panny (Domagaliczowskiej) przy katedrze lwowskiej, scalając fundacje i legaty pieniężne na łączną kwotę 10 200 złotych polskich. Dokument określa obowiązki mszalne prepozyta i dwóch kapłanów, podział dochodów z czynszów oraz ustanawia naprzemienne prawo patronatu między arcybiskupem a magistratem lwowskim.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza ogół praw, przywilejów i wolności nadanych miastu Lwowowi przez swoich poprzedników. W szczególności zatwierdza dyplom koronacyjny Jana Kazimierza z 1649 roku oraz przywilej zrównujący Lwów w prawach z Krakowem i Wilnem.

Marcin Milewski usprawiedliwia swą nieobecność pilnymi sprawami swej pani i udziela rajcom lwowskim porady procesowej w sporze o dobra z Hynkami z Ratyszcza. Doradza pozwanie pana Iwanickiego jako wspólnika strony pozwanej na ten sam termin, co umożliwi skuteczne wyegzekwowanie wyroku.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza i transumuje przywilej Jana Kazimierza z 1650 roku oraz Władysława IV z 1633 roku, zatwierdzające wilkierz cechowy nadany w 1627 roku przez radę miasta Lwowa połączonym rzemiosłom słodowników, piwowarów i miodowarów.

Dokument upamiętnia przywrócenie na wieżę lwowskiego ratusza blaszanego wiatrowskazu w postaci lwa, herbu miasta, zrzuconego podczas burzy w okresie wojennych zawieruch. Przedstawia zarys dramatycznych oblężeń i klęsk Lwowa, dziękczynienie za ocalenie oraz szczegółowy spis ówczesnych władz miejskich, cechów i duchowieństwa.

Konstancja Mądrawiczówna szczegółowo przypomina historię sporów sądowych i korzystnych dekretów królewskich gwarantujących dominikankom prawa do majątku po Kampianach. Domaga się od adresata rychłego uregulowania szkód na spornych gruntach pod groźbą wniesienia oficjalnej protestacji.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta Augusta z 1572 roku (transumowany przez królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego), który zrównał mieszczan i przedmieszczan lwowskich obrządku greckiego w prawach miejskich, cechowych oraz handlowych z mieszczanami wyznania rzymskokatolickiego. W dokumencie zagwarantowano im m.in. dostęp do urzędów miejskich, swobodę rzemiosła, handlu i nabywania nieruchomości we Lwowie.

Podczas sejmu koronacyjnego w Krakowie król Jan III Sobieski uroczyście potwierdza i odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i swobody miasta Lwowa, jego magistratu i mieszkańców wszystkich obrządków. Dokument w szczególności potwierdza m.in. zrównanie Lwowa z Krakowem i Wilnem, prawo składu, prawo kaduka, jurysdykcję nad kościołami i szpitalami oraz wyjęcie mieszczan spod sądów komisarskich i zamkowych.

Król Jan III Sobieski transumuje i zatwierdza wcześniejsze przywileje królów Jana Kazimierza i Władysława IV oraz wilkierz Rady Miasta Lwowa z 1621 roku regulujący ustrój wspólnego cechu piwowarów, słodowników i miodowarów lwowskich. Dokument wprowadza zarazem surowy zakaz niecechowego wyrobu piwa, słodu i miodu na przedmieściach oraz w jurysdykach otaczających Lwów pod rygorem konfiskaty i aresztu.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Carl Wilhelm Rasp kwituje wypożyczenie z Biblioteki Nadwornej w Wiedniu czterech tomów dzieła Claude’a-Carla de Rulhière’a dotyczącego bezkrólewia i anarchii w Polsce. Zobowiązuje się do niezwłocznego zwrotu książek na żądanie instytucji lub w najszybszym możliwym terminie.

Kapituła metropolitalna lwowska oddaje młynarzowi Józefowi Hryzlowi, jego żonie Ewie oraz jednemu wyznaczonemu potomkowi w dożywotnią dzierżawę młyn Stachirowski na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. W zamian dzierżawcy zobowiązują się do opłacania rocznego czynszu w wysokości 200 złotych polskich oraz bieżącego utrzymywania i naprawiania zabudowań i urządzeń młyńskich na własny koszt.

Król Jan III Sobieski mianuje lwowskiego mieszczanina Alberta Mielczewskiego typografem królewskim, przyznając mu prawo do prowadzenia drukarni oraz swobodnej sprzedaży książek łacińskich i ruskich w całej Rzeczypospolitej. Dokument nadaje mu przywileje równe drukarzom krakowskim, wileńskim i gdańskim, zwalniając ponadto jego drukarnię z miejskich podatków, a dom z kwaterunku wojskowego.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski potwierdza fundację Anny z Chodorowa Wiśniowieckiej, opiewającą na sumę 20 000 złotych polskich z rocznym czynszem wyderkowym, na utrzymanie prepozyta i czterech kapłanów odprawiających msze za duszę jej zmarłego męża Konstantego Wiśniowieckiego przy ołtarzu Trójcy Świętej w katedrze lwowskiej. Jednocześnie arcybiskup dokonuje kanonicznej erekcji tego beneficjum i instaluje ks. Stanisława Gołębiowskiego na urzędzie prepozyta.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski zatwierdza i eryguje fundację Zofii z Wydżgów Kłuńskiej w wysokości 10 000 złotych polskich, zabezpieczoną na dobrach Andrzeja Szymonowicza. Dochód z tego kapitału przeznaczono na odprawianie mszy o Męce Pańskiej z udziałem kapeli muzycznej oraz na oświetlenie ołtarza Świętej Trójcy i krucyfiksu w katedrze lwowskiej.

Król August II zatwierdza statut cechu krawców w Przemyślu, uchwalony w trzydziestu jeden artykułach i potwierdzony uprzednio przez władze miejskie. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, prawa i obowiązki mistrzów oraz uczniów obu wyznań – rzymskokatolickiego i greckiego – a także chroni cech przed obcą konkurencją.

Piotr Ożga przesyła władzom Lwowa projekt protestacji przeciw zwołaniu sejmiku w czasie zagrożenia tatarskiego wraz z nieopieczętowanymi listami do kanclerza i regenta do wglądu. Zapowiada także swój wyjazd na spotkanie z hetmanem w Podhajcach i odsyła do ustnych ustaleń z panem Kątskim.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Władze miejskie Lwowa, duchowieństwo oraz kapituła sporządzają pamiątkowy memoriał upamiętniający klęski wojenne, pożary, zarazy i nawałnice nękające miasto w latach 1672–1708. Dokument poświadcza gruntowną renowację hełmu wieży ratuszowej i figury lwa, przeprowadzoną pod kierunkiem rajcy Tomasza Gordona, zawierając spis ówczesnych urzędników i modlitwę o ocalenie Lwowa.

Starszyzna cechu krawców w Krakowie poświadcza, że Szymon Kubiszowski z Żabna ukończył czteroletnią naukę krawiectwa u krakowskiego mistrza Tomasza Rybalskiego i zadośćuczynił wszystkim obowiązkom cechowym. Wystawcy polecają go innym mistrzom i cechom jako wyuczonego i prawego rzemieślnika.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Dokument potwierdza nadanie polskiemu szlachcicowi Janowi Stetkiewiczowi stopnia doktora filozofii i medycyny przez wielkiego kanclerza Uniwersytetu Bolońskiego Aleksandra Formaliariego po pomyślnym zdaniu rygorystycznego egzaminu i złożeniu wyznania wiary. Nadaje promowanemu pełne prawa do nauczania, leczenia i używania tytułu doktorskiego oraz opisuje uroczystość wręczenia insygniów akademickich.

Mikołaj Ostroróg krytykuje władze Lwowa za złożenie zuchwałych protestacji przeciwko sejmikowi, poborom podatkowym i sądowi kapturowemu, co wywołało oburzenie szlachty. Radzi rajcom, by dążyli do załagodzenia sporu, porozumieli się z sędziami kapturowymi i skorzystali z pośrednictwa kanclerza koronnego.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Arcybiskup lwowski Wacław Hieronim Sierakowski utrzymuje prawo kanoników do wyboru dóbr kapitulnych, nakazując odprowadzanie jednej trzeciej, a z majętności Uniatycze, Pikulowice i Żydatycze połowy dochodów do wspólnej masy kapituły. Jednocześnie zwalnia z tego obowiązku uboższe uposażenia oraz daruje kapitule wszelkie narosłe dotychczas zaległości.

Rektor kolonii akademickiej we Lwowie dziękuje władzom miejskim za dotychczasową opiekę nad szkołą i prosi o sfinansowanie remontu izby na pierwszym piętrze. Wskazuje, że z powodu ciasnoty brakuje miejsca do nauki, a nowa sala pozwoli na właściwe kształcenie synów lwowskich mieszczan.

Stanisław Podczaski donosi Janowi Jabłonowskiemu o nocnym napadzie żołnierzy wołoskich na zamek w Ostrogu i ciężkim zranieniu pana Szmoniewskiego. Zdaje również sprawę z bieżącego zarządu majątkiem, wyznaczenia racji żywnościowych i żołdu oraz szkód wyrządzonych przez ludzi starosty sądeckiego.

Cesarz rzymski Józef II podnosi dotychczasowe lwowskie zakłady naukowe do rangi pełnego uniwersytetu z czterema wydziałami oraz gimnazjum, zrównując go w prawach z pozostałymi wszechnicami monarchii. Dokument precyzuje również podległość uczelni władzom krajowym oraz zatwierdza urzędowe herby i pieczęcie uniwersytetu i poszczególnych fakultetów.

Cesarz Franciszek I przekształca lwowskie liceum w pełnoprawny uniwersytet pod nazwą Universitas Francisca, regulując ustrój uczelni, skład senatu akademickiego oraz uprawnienia wydziałów do nadawania doktoratów. Dokument zawiera również drobiazgowy opis heraldyczny i ikonograficzny nowo ustanowionych pieczęci uniwersytetu oraz poszczególnych wydziałów.

Kapituła archikatedralna lwowska nadaje małżonkom Janowi i Mariannie Godowskim prawem emfiteutycznym na 40 lat trzy opuszczone po pożarze parcele na jurysdykcji Świętojańszczyzna na Przedmieściu Żółkiewskim we Lwowie z pozwoleniem na budowę kamienicy. Dokument określa wysokość opłaty wstępnej, rocznego czynszu oraz warunki zbycia i obciążeń publicznych, a w 1805 roku został wpisany do lwowskich ksiąg miejskich.

Marszałek szlachty i deputaci powiatowi guberni wołyńskiej potwierdzają szlachectwo Józefa, Bartłomieja i Michała Zbrożków oraz synów Józefa herbu Rola. Dokument poświadcza wpisanie rodziny do szóstej części księgi genealogicznej szlachty wołyńskiej na mocy przywileju cesarzowej Katarzyny II z 1785 roku.

Dokument przedstawia historię utworzenia Zakładu Głuchoniemych we Lwowie, stan jego finansów oraz skład władz, a także upamiętnia rozpoczęcie budowy nowej siedziby instytutu na Łyczakowie w 1840 roku.

Papież Leon XIII mianuje ks. Feliksa Zabłockiego, dotychczasowego dziekana, prepozytem kapituły metropolitalnej obrządku łacińskiego we Lwowie, wakującej po śmierci ks. Ludwika Czechowskiego. Dokument nakłada na beneficjata obowiązek złożenia wyznania wiary oraz przysięgi na zachowanie statutów kapituły.

Hetman Józef Potocki odsyła magistrat lwowski na drogę sądu grodzkiego w sporach cywilnych z rezydentem Włodkiem, a w sprawie zarzutów wobec kapitana Zabrodowskiego przekazuje pisemne wyjaśnienia oficera. Zapowiada przy tym, że jeśli miasto zażąda sądu wojennego i nie zdoła udowodnić kapitanowi winy, sami oskarżyciele poniosą surową karę za bezpodstawne naruszenie oficerskiego honoru.

Jadwiga z Tarłów Sieniawska nadaje mieszczanom miasteczka Hieronimowa grunty orne i łąki w określonych granicach, przedłużając wolniznę o kolejne sześć lat. Przyznaje im ponadto prawo pędzenia gorzałki, cotygodniowy targ w czwartki, zbyt piwa do okolicznych wiejskich karczem oraz wolny wypas bydła.

Król Władysław III Warneńczyk zapisuje Piotrowi Dzikowi z Wojewodzin sumę 50 grzywien w zastawie na królewskiej wsi Zuszyce w powiecie gródeckim. Zastawnik otrzymuje wieś ze wszelkimi pożytkami do czasu spłaty długu, pod warunkiem pilnowania królewskich rewirów łowieckich oraz osobistego zamieszkiwania w majątku.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza i transumuje ordynację konfraterni kupieckiej miasta Lwowa uchwaloną przez lwowski urząd radziecki, obejmującą 37 artykułów regulujących zasady przynależności, handel, organizację władz brackich oraz ochronę praw lwowskich kupców.

Zachowany fragment karty z łacińskiej księgi liturgicznej zawiera urywki śpiewów mszalnych i wersetów psalmowych z rubrykami. Tekst obejmuje m.in. formuły ofertorium oraz śpiewów przeznaczonych na dni powszednie.

Teodor Potocki relacjonuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu spory i relacje z panem generałem oraz staraniem starosty żydaczewskiego. Informuje również o postępach w kwestii uzyskania konsensu i dopilnowania formalności związanych z cesją starostwa mościckiego.

Wojewoda krakowski Szczęsny Potocki zawiadamia władze Lwowa o planowanym ślubie swojego syna, starosty krasnostawskiego, z przedstawicielką domu pisarza polnego koronnego. Uprasza adresatów o uświetnienie uroczystości weselnych wyznaczonych na 29 maja 1689 roku w Lublinie.

Kanclerz Mikołaj Prażmowski nakazuje staroście Janowi Wolffowi sprawiedliwe rozłożenie ciężarów aprowizacji garnizonu lwowskiego na wszystkich mieszkańców bez względu na wyznanie i jurysdykcję. Zwraca uwagę na konieczność wydawania racji według faktycznej liczby żołnierzy oraz pilnowania dyscypliny wojskowej, aby zapobiec uciskowi ubogich.

Robert Ross przesyła z Lwowa bilanse wzajemnych rozliczeń finansowych, wyjaśniając operacje pieniężne dokonywane za pośrednictwem Johna Turnera i pana Lywerta. Informuje również o kwestiach związanych z monetami wypłaconymi słudze Forbesa oraz o trudnościach przy realizacji weksla.

Katarzyna Rusznikarka z Sambora przeprasza pisarzową Annę Zimnicką za opóźnienie przyjazdu spowodowane złym stanem dróg i zapowiada rychłe osobiste dostarczenie przygotowanych owoców. Zwraca się także z prośbą o przekazanie czeladnikowi prośby o wsparcie w pilnej potrzebie, obiecując stosowne wynagrodzenie.