Katalog źródeł

Król August II potwierdza prawa i statuty cechu siodlarzy miasta Lwowa, transumując dyplom króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z 1671 roku. Jednocześnie monarcha rozszerza uprawnienia cechowe, przyznając lwowskim rzemieślnikom wyłączne prawo do obijania kolasek oraz karet.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza dwa dokumenty króla Jana Kazimierza chroniące cech krawców we Lwowie przed nieuprawnioną konkurencją. Potwierdza zakaz szycia i handlu odzieżą oraz czapkami sukiennymi przez Żydów, Ormian, kuśnierzy i osoby spoza cechu.

Stanisław z Chodcza, starosta halicki, zastawia szlachetnemu Stefanowi Chwalibogowiczowi z Sydzłowic wieś Czajczyce oraz staw rybny na rzece Dłoni za sumę dwudziestu dwóch grzywien. Zastawnik ma dzierżyć te dobra ze wszystkimi pożytkami aż do całkowitej spłaty długu.

Papież Benedykt XIV pochwala biskupa Samuela Głowińskiego za zamiar ufundowania i powierzenia pijarom kolegium dla młodzieży szlacheckiej we Lwowie oraz zapowiada interwencję u króla Augusta III w celu usunięcia trudności w realizacji dzieła. Dokument zawiera również zatwierdzenie i resygillację arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Ignacego Wyżyckiego z 1751 roku.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Podczas sejmu koronacyjnego w Krakowie król Jan III Sobieski uroczyście potwierdza i odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i swobody miasta Lwowa, jego magistratu i mieszkańców wszystkich obrządków. Dokument w szczególności potwierdza m.in. zrównanie Lwowa z Krakowem i Wilnem, prawo składu, prawo kaduka, jurysdykcję nad kościołami i szpitalami oraz wyjęcie mieszczan spod sądów komisarskich i zamkowych.

Dokument upamiętnia przywrócenie na wieżę lwowskiego ratusza blaszanego wiatrowskazu w postaci lwa, herbu miasta, zrzuconego podczas burzy w okresie wojennych zawieruch. Przedstawia zarys dramatycznych oblężeń i klęsk Lwowa, dziękczynienie za ocalenie oraz szczegółowy spis ówczesnych władz miejskich, cechów i duchowieństwa.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza statut i dotychczasowe prawa cechu stolarzy miasta Lwowa, transumując przywilej króla Stefana Batorego z 1585 roku. Akt umacnia organizację cechową oraz regulacje rzemieślnicze stolarzy lwowskich.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie pięć wcześniejszych przywilejów królewskich (m.in. Jana Kazimierza, Henryka Walezego i Zygmunta III). Dokumenty te gwarantują bractwu m.in. pobór opłaty zwanej „spaszne” od pędzonego bydła, dochód z Baszty Samostrzelniczej, grunt na przedmieściu halickim pod strzelnicę oraz zwolnienia podatkowe.

Król Jan Kazimierz zatwierdza klasztorowi dominikanów we Lwowie prawo do własnego wodociągu, transumując przywilej Zygmunta III z 1628 roku oraz dokument magistratu lwowskiego z 1613 roku. Monarcha podkreśla zasługi zakonników, którzy utrzymali ujęcie wody i zaopatrywali mieszkańców podczas najazdów nieprzyjacielskich.

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

Król Jan Kazimierz potwierdza dawne przywileje cechu krawców we Lwowie oraz zakazuje Żydom, kramarzom i kuśnierzom nieuprawnionego szycia i sprzedaży odzieży oraz czapek wełnianych pod rygorem konfiskaty towarów. Władca nakazuje władzom miejskim bezwzględne egzekwowanie cechowego monopolu krawieckiego.

Król Jan Kazimierz potwierdza Piotrowi Pilewiczowi i jego trzem synom prawo dożywotniego posiadania łanu wybranieckiego we wsi Hubice w starostwie drohobyckim, zwalniając ich od ciężarów wojskowych. W zamian posiadacze łanu zobowiązani są do wystawiania należycie uzbrojonego piechura wybranieckiego na każdą wyprawę wojenną.

Król Jan Kazimierz potwierdza i zatwierdza statut oraz artykuły cechu kuśnierzy w Jaworowie. Dokument zawiera wcześniejsze konfirmacje królów Władysława IV, Zygmunta III Wazy i Stefana Batorego oraz pierwotny porządek cechowy nadany w 1554 roku przez starostę Łukasza Górnickiego.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają ugodę i ordynację zawartą za pośrednictwem delegatów radzieckich między mistrzami a towarzyszami lwowskiego cechu ciesielskiego, regulującą m.in. płace, warunki pracy, wspólne schadzki oraz opiekę nad ołtarzem w kościele farnym.

Hospodar mołdawski Gheorghe Ștefan przesyła Jánosowi Keményowi doniesienia spod Żwańca dotyczące ucieczek Kozaków, relacji tatarsko-polskich oraz odpisy korespondencji wojennej. Porusza także kwestie wojsk węgierskich, rozliczeń finansowych i spraw bieżących.

Arcybiskup lwowski Stanisław Grochowski zatwierdza fundację nowej prałatury scholastyka przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonaną przez sekretarza królewskiego Jana Karola Czołhańskiego i uposażoną dobrami Czołhany, Bełejów, Wełdzisz oraz innymi w powiecie żydaczowskim. Akt określa prawo patronatu rodu Czołhańskich herbu Sas, uposażenie scholastyka, obowiązki mszalne oraz fundusze na kapitulnego deputata trybunalskiego i nabożeństwo rocznicowe.

Hospodar Wasyl Łupuł zapewnia Jana Keménego i Jerzego II Rakoczego o stałej przyjaźni, wyjaśniając dawne pretensje dotyczące złego traktowania mołdawskiego posła na pogrzebie Zygmunta Rakoczego. Do listu dołącza nowiny o wyprawie kałgi sułtana i poselstwie chana do Chmielnickiego o posiłki przeciw Kałmukom i Kozakom dońskim oraz o krwawym buncie w Korsuniu przy redukcji rejestru kozackiego i egzekucji jego przywódcy Mozyry.

Antoni, syn Mikołaja de Quando, sprzedaje Jakubowi Gleriusowi działkę ziemi ornej w Santo Stefano na pokrycie 200 lirów długu. Umowa przewiduje sześcioletni termin na wykup nieruchomości pod warunkiem regularnego uiszczania rocznego czynszu.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński informuje władze Lwowa o odroczeniu kupcowi Derzachariaszewiczowi terminu spłaty długu wobec posła tatarskiego Sołtanasa do jarmarku jarosławskiego. Nakazuje magistratowi, by w przypadku braku zapłaty natychmiast osądził dłużnika wedle prawa gości dla zachowania dobrej reputacji u cudzoziemców.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński zawiadamia magistrat Lwowa o skierowaniu do miasta piechoty pod komendą starosty lwowskiego i zwolnieniu mieszczan z ciężaru jej utrzymania. Porusza również kwestię asekuracji sumy siedmiu tysięcy złotych z dochodów miejskich.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywileje cechu krajaczy sukna we Lwowie, transumując dyplom Stefana Batorego z 1578 r. (zawierający przywilej Zygmunta I z 1541 r. o wyłączności na handel suknem na łokcie) oraz akt rady miejskiej Lwowa z 1594 r. powołujący bractwo sukienników.

Król Stefan Batory zatwierdza statut cechu stolarzy we Lwowie, nadany w 1562 roku przez radę miejską i obejmujący dwadzieścia trzy artykuły regulujące organizację rzemiosła, naukę zawodu oraz prawa mistrzów i czeladników. Jednocześnie monarcha zrównuje lwowski cech stolarzy w prawach z cechem krakowskim oraz zakazuje partaczom i rzemieślnikom niezrzeszonym uprawiania rzemiosła i sprzedaży wyrobów w mieście i jego obrębie.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór władz i pospólstwa Lwowa ze starostą Mikołajem Herburtem oraz poborcą podatkowym, ustalając, że miasto zobowiązane jest płacić jedynie podwójną stawkę poboru obejmującą także przedmieścia i łany miejskie. Władca zabrania pobierania osobnego podatku od ról miejskich i warsztatów rzemieślniczych, kasując dotychczasowe wyroki starosty.

Król Stefan Batory potwierdza przywilej króla Zygmunta I z 1547 roku nadany lwowskim krajaczom sukna. Akt gwarantuje im wyłączność na detaliczny handel i postrzyganie sukna we Lwowie pod karą konfiskaty nielegalnego towaru.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Rajcy miasta Lwowa oblatują i poświadczają przywilej króla Stefana Batorego z 1578 roku, zatwierdzający wilkierz lwowskiego cechu tokarzy. Dokument szczegółowo reguluje zasady wyzwolenia na mistrza, wykonywanie majstersztyków, obowiązki religijno-obronne oraz walkę z partaczami.

Król Stefan Batory zatwierdza i odnawia dawne artykuły oraz zwyczaje połączonego cechu tokarzy i grzebieniarzy miasta Lwowa. Dokument szczegółowo reguluje zasady składania majstersztyku, przyjmowania uczniów i mistrzów, funkcjonowania władz cechowych oraz kary za naruszenie porządku rzemieślniczego.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór między szlachtą województwa ruskiego a magistratem Lwowa, kasując inkorporację podmiejskich wsi Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego oraz poddając sprawy sporne dotyczące ich gruntów i powinności wojennych prawu ziemskiemu. Jednocześnie monarcha potwierdza jurysdykcję prawa miejskiego i sądu królewskiego wobec mieszczan, urzędników miejskich oraz ich majątków miejskich.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza transumowane przywileje biskupa chełmskiego Wojciecha Sobiejowskiego oraz króla Stefana Batorego dotyczące przyłączenia kościoła parafialnego w Łopatynie do parafii w Busku. Akt sankcjonuje nową fundację kolegium pięciu mansjonarzy wraz z prepozytem przy kościele buskim oraz określa ich obowiązki duszpasterskie i uposażenie.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Król Stefan Batory potwierdza cechowi szewców miasta Lwowa dwa przywileje króla Kazimierza Jagiellończyka z 1466 i 1469 roku. Akty te ograniczały liczbę rzemieślników mogących mieszkać i szyć buty pod zamkiem do zaledwie dwóch oraz zakazywały uprawiania szewstwa w podmiejskich domach i dworach szlacheckich.

Król Stefan Batory zatwierdza akt komisarski ustalający taksę dochodów i realizujący wykup trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego na przedmieściu lwowskim przez kasztelana sieradzkiego Andrzeja Dembowskiego od spadkobierców Kazimierza Hynka za kwotę 4684 florenów. Nadaje Dembowskiemu prawo spokojnego dzierżenia młyna aż do czasu ewentualnego odkupienia go przez króla za tę samą sumę.

Król Stefan Batory zezwala krawcom ze Stryja na założenie cechu oraz zatwierdza statut regulujący funkcjonowanie bractwa, prawa mistrzów, przyjmowanie obcych rzemieślników i wyzwalanie czeladzi na wzór prawa lwowskiego.

Król Stefan Batory potwierdza i zatwierdza prawa, artykuły oraz przywileje cechu krawców miasta Lwowa, nadane pierwotnie przez króla Zygmunta I Starego.