Katalog źródeł

Król Kazimierz Wielki potwierdza dzieciom zmarłego wójta lwowskiego Macieja prawo dziedziczne do młyna pod Lwowem oraz wsi Małe Winniki wraz z folwarkiem, nadanych pierwotnie ich dziadowi Bertoldowi przez księcia Lwa. Dokument wyjmuje ludność majątku spod jurysdykcji sędziów ziemi ruskiej, nakładając obowiązek wystawiania jednego kusznika na wyprawy wojenne.

Książę Władysław Opolczyk dokonuje z mieszczaninem lwowskim Grzegorzem Stecherem wymiany gruntów we wsi Małe Winniki, znosząc uciążliwości wynikające z ich rozdrobnienia według prawa ruskiego. W zamian za działki Grzegorza położone na górze i pod górą książę przekazuje mu swoje role, łąki oraz sądownictwo za rzeką z prawem dziedzicznego posiadania.

Dokument stanowi notarialny odpis wyroku sędziego i komisarza Stolicy Apostolskiej, rozstrzygającego spór o młyn za miastem na korzyść plebana lwowskiego kościoła Najświętszej Marii Panny przeciwko władzom i wspólnocie Lwowa. Potwierdza on wyłączne prawo kościoła do rzeczonego młyna i osiąganych z niego dochodów oraz orzeka o jego odzyskaniu po bezprawnym zagarnięciu przez miasto.

Król Władysław Jagiełło rozstrzyga spory majątkowe i prawne pomiędzy mieszczanami lwowskimi a plebanem kościoła parafialnego we Lwowie, Janem. Dokument reguluje kwestie opłat z tytułu mesznego, obsady i utrzymania szkoły oraz zakrystiana, udziału duchowieństwa przy sporządzaniu testamentów, praw do czynszów z domów oraz własności młyna Najświętszej Marii Panny.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Jana z Zubrzy przenosi jego wieś Zubrzę z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument wyłącza mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje pełnię władzy sądowniczej miejscowemu sołtysowi.

Król przeznacza majątek zmarłego bezpotomnie ślusarza na dokończenie wieży ratuszowej. Wymaga wykorzystania środków dla dobra publicznego i rozliczenia przed komisarzami.

Nuncjusz papieski Piotr Wolfram zatwierdza wyrok polubowny biskupa przemyskiego Macieja regulujący spór o prawa parafialne i dochody między proboszczem Janem Rusinem a lwowskimi klasztorami dominikanów i franciszkanów.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają rezygnację i zbycie przez szewca Pawła pół łanu roli koło góry św. Jerzego na rzecz lwowskiego mieszczanina Kaltarnosa. Sprzedający zagwarantował nabywcy i jego sukcesorom nienaruszalność posiadania gruntu pod jurysdykcją miejską.

Biskup przemyski Jan wraz z kapitułą zwalnia i kwituje rajców oraz mieszczan lwowskich ze spłaty długu zaciągniętego u zmarłego biskupa Macieja, z uwagi na przekazanie tych funduszy bezpośrednio królowi Władysławowi Jagielle. Wystawcy zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń finansowych i uznają dotychczasowe zobowiązania dłużne za bezsilne oraz skasowane.

Władze miejskie, cechmistrzowie oraz całe pospólstwo Lwowa składają hołd i przysięgę wierności królowi Władysławowi Jagielle, a po jego śmierci jego synowi Władysławowi lub córce Jadwidze. Zobowiązują się także do posłuszeństwa wobec królowej Zofii i wielkiego księcia Witolda jako wyznaczonych opiekunów małoletniego królewicza.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Jan ze Śniatyna poręczył za swego pasierba Michelina coroczne uiszczanie czynszu Janowi Zubrskiemu z dwóch i pół łanu we wsi Zubrza. W zamian właściciel wsi zwolnił te role od wszelkich powinności i robocizn z wyjątkiem podatków królewskich.

Piotr, kustosz i administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, transsumuje list soboru w Bazylei i nakazuje duchowieństwu diecezji ogłaszanie zawartych w nim odpustów oraz zbieranie funduszy na unię z Grekami.

Piotr Wołczko z Kłodna, podkomorzy lwowski, poświadcza dokonanie wieczystego rozgraniczenia dóbr arcybiskupa lwowskiego (Dunajów) i Mikołaja Gołogórskiego (Wiciń). Dokument ustala i opisuje przebieg kopców granicznych wzdłuż rzeki Dunajec i przyległych wzniesień.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Książę opawski i raciborski Wacław nadaje kościołowi parafialnemu w Jaworowie łąki, stawy, dwa ogrody oraz uposażenie w postaci dziesięcin, danin zbożowych i dochodów z cła na rzecz kapelana Mikołaja ze Świątkowa i jego następców.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Sędziowie ziemscy lwowscy Piotr z Branwi i Jan z Wysocic potwierdzają wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka zakazujący mieszczaninowi Pawłowi Klyusowi bezprawnego pobierania cła w Krośnie na szkodę Mikołaja Brzymały z Bierwac.

Dokument poświadcza wyrok sądu królewskiego wydany w sporze Mikołaja Brzymuchy z Michałem Jazłowieckim o bezprawne pobieranie opłat celnych. Sąd uznał brak uprawnień Michała Jazłowieckiego i nałożył na niego wieczysty zakaz ściągania cła od kupców i współziemian w Jazłowcu.

Dokument sądu lwowskiego poświadcza, że Prokop Karawa uznał dług w wysokości 90 grzywien wobec Mikołaja ze Żmigrodu, starosty przemyskiego. W ramach zabezpieczenia spłaty Karawa zastawił i scedował na wierzyciela połowę swojej wsi Malechów wraz z przynależnościami.

Marcin Anczewski relacjonuje z Warszawy zabiegi o audiencję w sporze z Ormianami, narzekając na ogromną drożyznę oraz zniecierpliwienie towarzyszy podróży chcących wracać do domów. Prosi również adresata o pilne pozyskanie funduszy na zwrot zaciągniętej pożyczki w celu ratowania wiarygodności delegacji.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

Król Jan Olbracht zezwala kolegium wikariuszy wieczystych katedry lwowskiej na zakupienie domu wraz z parcelą we Lwowie na ich wspólną siedzibę. Równocześnie wyjmuje ową nieruchomość i jej mieszkańców spod jurysdykcji miejskiej oraz wszelkich podatków i ciężarów, przenosząc ją pod jurysdykcję i immunitet kościelny.

Prepozyt szpitala Świętego Ducha Jan Myszkowski oraz burmistrz i rajcy lwocscy oddają spór o zarząd szpitalem i jego majątkiem pod rozstrzygnięcie kanoników lwowskich jako arbitrów. Strony zobowiązują się w dobrej wierze poddać polubownemu orzeczeniu pod rygorem kary 200 florenów.

Król Aleksander Jagiellończyk zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na wykupienie królewskiej wsi Czerkasy z rąk dotychczasowych tenutariuszy i nadaje jej tę wieś na własność z immunitetem. Ponadto król przyznaje wolny brzeg w granicach wsi Mszana pod budowę stawu rybnego.

Król Aleksander Jagiellończyk pozostawia lwowskiego mieszczanina Marcina Tłustego i jego żonę Małgorzatę w posiadaniu i użytkowaniu młyna przed Bramą Halicką na okres pięciu lat. Monarcha nakazuje jednocześnie staroście lwowskiemu ochronę ich praw i unieważnia wszelkie wcześniejsze przeciwne zezwolenia.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza nadanie kanonii i prebendy kaznodziejskiej mistrzowi Stanisławowi z Krakowa oraz włącza do jej uposażenia 300 florenów z zapisu mieszczanina Piotra Stryczka. Akt szczegółowo reguluje obowiązki kaznodziejskie, warunki egzaminowania i rezydencji oraz zakazuje zamiany tego beneficjum na inne.

Król Zygmunt I Stary nadaje Stanisławowi z Chodcza, marszałkowi Królestwa Polskiego, działy we wsiach Żydatycze i Maleczkowice, skonfiskowane kanonikom lwowskim za niewypełnienie obowiązku wyprawy wojennej przeciw hospodarowi wołoskiemu. Nadanie stanowi nagrodę za zasługi wojskowe marszałka wyświadczone w tejże wyprawie.

Król Zygmunt I zezwala kapitule katedralnej we Lwowie na zakup na prawie wyderkafu rocznego czynszu o wartości do czterystu grzywien z dóbr ziemskich lub miejskich na wsparcie duchowieństwa. Nabyty w ten sposób majątek zostaje wieczyście zwolniony z obowiązku wszelkich wypraw wojennych.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem z Chodcza, zakazując prowadzenia karczem na przedmieściach i ograniczając dozwoloną liczbę rzemieślników na Przedmieściu Krakowskim do dwóch krawców, dwóch szewców, dwóch kowali oraz garbarzy.

Król Zygmunt I zezwala magistrowi Michałowi, notariuszowi lwowskiemu, na wykupienie trzeciej części Młyna Piekarskiego na przedmieściu lwowskim za sumę pięćdziesięciu grzywien. Zapisuje mu tę kwotę oraz prawo pobierania trzeciej części dochodów z młyna z obowiązkiem ponoszenia jednej trzeciej kosztów jego napraw.

Król Zygmunt I zezwala Kapitule Metropolitalnej we Lwowie na wykupienie trzeciej miary z młyna królewskiego przed Bramą Krakowską we Lwowie z rąk rajcy Mikołaja Harnegtha i innych posiadaczy. Zgoda została udzielona w celu wsparcia kapituły po zniszczeniu jej dóbr przez najazd tatarski.

Arcybiskup Bernard Wilczek potwierdza, że kanonicy kapituły lwowskiej sprzedali na wyderkauf kamienice fundacji polskiego kaznodziei, przeznaczając uzyskane 300 florenów na wykup wsi Czerkasy. W zamian kapituła zobowiązała się do wypłacania kaznodziei rocznego czynszu w wysokości 6 grzywien w zamian za odprawianie dwóch mszy tygodniowo.

Arcybiskup metropolita lwowski Bernard Wilczek potwierdza odbiór przez wikariuszy katedralnych kwoty 200 florenów od wykonawców testamentu zmarłego Stanisława Vitelliusa z Przedborza. W zamian za przekazany legat wikariusze zobowiązali się do wieczystego odprawiania cotygodniowych nabożeństw rocznicowych i mszy requiem za duszę zmarłego proboszcza.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza odbiór 100 grzywien przez wikariuszy katedry lwowskiej od wykonawców testamentu Mikołaja Wagleńskiego na zakup czynszu wieczystego. W zamian za otrzymane fundusze wikariusze zobowiązali się do wieczystego odprawiania cotygodniowej mszy za zmarłego oraz corocznych nabożeństw żałobnych w rocznicę jego pochówku.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza, że wikariusze katedry lwowskiej otrzymali 100 grzywien od wykonawców testamentu zmarłego Mikołaja Wagleńskiego na zakup czynszu. W zamian duchowni zobowiązali się do odprawiania cotygodniowej mszy oraz dorocznych wigilii z mszą śpiewaną za duszę zmarłego i jego żony.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza odebranie przez wikariuszy katedry lwowskiej kwoty 100 grzywien od wykonawców testamentu Mikołaja Wagleńskiego z przeznaczeniem na zakup czynszu wyderkafowego. W zamian za legat duchowni zobowiązali się do odprawiania cotygodniowych mszy oraz dorocznych wigilii żałobnych za duszę testatora i jego małżonki.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór we Lwowie, skazując rajców Macieja Mikulkę, Jana Kochna i Jana Frayborga na uwięzienie w wieży za bezprawne podburzenie pospólstwa. Nakazuje radzie miejskiej zdanie rachunku z dochodów publicznych i funduszy fortyfikacyjnych przed komisarzami królewskimi oraz delegatami gminy i cechów.

Król Zygmunt I Stary potwierdza ugodowe orzeczenie komisji królewskiej regulujące wysokość oraz zasady poboru ceł, mostowego, grobelnego i opłat targowych na szlaku ze Lwowa na Wołoszczyznę. Przywilej chroni mieszczan i kupców lwowskich przed samowolnymi i uciążliwymi opłatami, określając taryfy dla poszczególnych miejscowości Rusi i Podola.

Król Zygmunt I przenosi należące do Lwowa wsie Zubrza i Sichów z prawa ziemskiego na prawo magdeburskie, podporządkowując je władzy burmistrza i rady miejskiej. Zwalnia mieszkańców i rajców z jurysdykcji urzędników ziemskich i grodzkich oraz z wszelkich powinności i wypraw wojennych, zobowiązując ich wyłącznie do opłacania miejskiego szosu wraz ze Lwowem.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Ławnicy lwowscy pod przewodnictwem wójta sądowego Andrzeja Stefana uznają uprawnienia i intromisję kanonika Mikołaja Błażejowskiego do folwarku przy ulicy Głyńskiej na Przedmieściu Halickim. W dokumencie oblatowano wcześniejszy akt radziecki z 1520 roku, regulujący zobowiązania majątkowe zmarłego ławnika Stanisława Lamka i jego żony Agnieszki.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza darowiznę murowanego domku przy cmentarzu katedralnym, dokonaną przez ołtarzystę Macieja Krogulicza ze Strzyżowa na rzecz burmistrza i rajców lwowskich jako opiekunów ołtarza św. Marii fundacji Stanisława Małdrzyka. W zamian każdorazowy ołtarzysta został zobowiązany do wieczystego odprawiania mszy za duszę darczyńcy, jego rodziców oraz przyjaciół.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek mianuje bakałarza sztuk Macieja ze Śremu proboszczem kościoła parafialnego w Jaworowie, wakującego po śmierci plebana Tomasza. Nakazuje rektorowi z Bruchnala oraz innym duchownym uroczyste wprowadzenie nowego duszpasterza w faktyczne posiadanie beneficjum i oddanie mu wszystkich przynależnych dochodów.

Zofia, wdowa po Stanisławie Hynku podkomorzym łęczyckim, darowuje swojemu bratu wujecznemu Mikołajowi Gołąbkowi, podsędkowi lwowskiemu, cały swój dziedziczny dział we wsi Zimna Woda, z wyłączeniem części należnej jej synom. Dokument poświadcza nadanie intromisji oraz zobowiązanie darczyni do prawnej obrony obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zezwala na wzniesienie nowej ambony w nawie katedry dla polskiego kaznodziei na czas wakatu kaznodziei niemieckiego, z powodu tłumnego napływu wiernych po pożarze świątyni. Dokument zastrzega powrót do pierwotnego porządku wygłaszania kazań w chórze i kaplicy z chwilą powołania kaznodziei niemieckiego przez radę miejską.

Kasztelan przemyski i starosta lwowski Mikołaj Odnowski poświadcza darowiznę podwojewodziego Stanisława, który na wypadek śmierci przekazał bratu stryjecznemu Maciejowi Hydkowi swój dom, folwark z ogrodem oraz prawa do procesu z żydowskim mincerzem Szlomą. Dokument określa zasady wieczystego posiadania majątku oraz ustanawia wadium pod rygorem prawnym.

Dokument podkomorzego przemyskiego Stanisława Herburta z Fulsztyna oraz wojskiego przemyskiego Macieja Boguskiego potwierdzający przeprowadzenie wizji lokalnej, wyznaczenie granic oraz usypanie kopców granicznych między wsiami Bieńkowa Wisznia, Jatwięgi i Sychtarowice a wsią Milczyce. Spór graniczny został rozpatrzony na wniosek dziedziców wspomnianych dóbr.