Katalog źródeł

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski, poświadcza, że szlachcic Jan Zubrski uiścił mieszczaninowi z Gródka Stefanowi sumę 50 grzywien za sołectwo we wsi Zubrza. Obie strony złożyły zgodne oświadczenia przed sądem ziemskim lwowskim.

Jan z Czyżowa, namiestnik Królestwa Polskiego, poświadcza, że Jan z Zubrzy wyznaczył Mikołaja z Gołogór na opiekuna swoich małoletnich synów oraz zarządcę całego majątku aż do osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Cesarz gratuluje zwycięstwa jazdy polskiej nad Turkami i Tatarami nad Dniestrem i zdobytego łupu. Dziękuje Bogu oraz wyraża nadzieję, że sukces zostanie dopełniony odzyskaniem Kamieńca.

Wojewoda i starosta generalny ruski Piotr Odrowąż wraz z arbitrami rozstrzyga spór o dobra macierzyste w Zubrzy między Janem Zubrskim a jego córką Małgorzatą Gołąbkową i jej synami. Po zaspokojeniu roszczeń spadkowych przez Jana Zubrskiego na powodów nałożono wieczne milczenie pod zakładem tysiąca grzywien.

Dokument ławników miasta Lwowa poświadcza wzajemne dyspozycje majątkowe dawnego sołtysa Mikołaja i jego żony Jadwigi na wypadek śmierci jednego z małżonków. Zapis obejmuje m.in. połowę domu we Lwowie, ruchomości, nieruchomości oraz dożywocie na stawie w Zamarstynowie.

Sobór w Bazylei zatwierdza nadanie i inkorporację parafii katedralnej we Lwowie wraz z młynem wodnym i łanem ziemi pod Wysokim Zamkiem na rzecz lwowskiej kapituły katedralnej, dokonane wcześniej przez arcybiskupa Jana Rzeszowskiego. Dokument potwierdza prawa kapituły w obliczu sporu wywołanego bezprawnym odebraniem tych dóbr przez kolejnego arcybiskupa Jana Odrowąża.

Dokument znosi nowo wprowadzone, bezprawne cło w Kołomyi dla mieszczan lwowskich oraz innych kupców, a zarazem reguluje i potwierdza tradycyjne stawki celne pobierane w Śniatyniu. Jan z Czyżowa nakazuje staroście kołomyjskiemu i śniatyńskiemu Michałowi Myszle bezwzględne przestrzeganie tych postanowień.

Król Władysław III Warneńczyk zapisuje szlachcicowi Iwankowi Rusinowi sumę 60 grzywien na królewskiej wsi Załuże w powiecie halickim w nagrodę za wierność i udział w wyprawie przeciw Turkom. Odbiorca otrzymuje wieś w użytkowanie do czasu zwrotu długu oraz zostaje zwolniony ze stacji królewskich do chwili powrotu monarchy do Polski.

Władze Starej Warszawy proszą o sprawdzenie pogłoski o zarazie w okolicy Kamieńca Podolskiego. Nie uznają jej za potwierdzoną, mimo doniesień z kilku stron. Chcą uzyskać pewną wiadomość, by na czas zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne swojego miasta.

Król Władysław Warneńczyk poddaje obcych i zamiejscowych kupców we Lwowie wyłącznie jurysdykcji sądu miejskiego oraz potwierdza przymus składu towarów. Ustanawia także zasady ważności testamentów sporządzanych przez mieszczan lwowskich oraz wymóg sprzedaży zapisanego majątku nieruchomego w ciągu roku.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Władysław III Warneńczyk zatwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Mikołajowi Szmitfeldowi własność dwóch łąk w powiecie lwowskim, w tym łąki Dubek, na podstawie przedłożonych dawniejszych dokumentów w języku łacińskim i ruskim. Dokument gwarantuje Mikołajowi i jego spadkobiercom pełne prawa dziedziczne, posiadania oraz swobodnego dysponowania tymi nieruchomościami.

Król Władysław III zakazuje królewskim urzędnikom ingerowania w wyroki lwowskiego sądu ławniczego oraz ustanawia Lwów instancją wyższą prawa dla wszystkich miast i wsi ziemi ruskiej. Nadaje także miastu prawo ścigania, chwytania, sądzenia i karania przestępców na całym obszarze ziemi ruskiej.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Król Władysław III Warneńczyk zezwala rajcom i pospólstwu miasta Lwowa na przedkładanie praw, immunitetów i przywilejów miejskich wyłącznie przed swoim królewskim obliczem. Zwalnia tym samym miasto z obowiązku okazywania tych dokumentów wojewodom, kasztelanom, starostom bądź innym urzędnikom Królestwa Polskiego aż do czasu swego osobistego przybycia do Lwowa.

Król Władysław Warneńczyk tymczasowo zezwala mieszczanom lwowskim na osadzenie osadników i czerpanie pożytków z szesnastu nadmiarowych łanów zwanych obszarami nad rzeką Brzuchowicą. Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii własności tych gruntów król odkłada do czasu swego powrotu do Królestwa Polskiego i przeprowadzenia rewizji we Lwowie.

Władze Gdańska ponownie proszą Lwów o pomoc Janowi Gulińskiemu, związanemu z ich gimnazjum, w odzyskaniu należnego mu spadku po ojcu. Większa część majątku znajduje się u jego szwagra Jana Bulcza. Proszą o zwrot nadmiernie przejętych udziałów bez procesu oraz o szybką odpowiedź na wcześniejsze wstawiennictwo sprzed blisko czterech miesięcy.

Prowincjał karmelitów Jan Wolin, pragnąc rozwiać obawy rajców oraz mieszczan lwowskich i doprowadzić do pomyślnej fundacji klasztoru przez króla Władysława, nakazuje braciom lwowskiego konwentu powstrzymanie się od wszelkiego warzenia i szynkowania piwa oraz innych trunków. Dokument wydano pod rygorem posłuszeństwa zakonnego, aby obecność zakonników nie godziła w interesy gospodarcze miasta Lwowa.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Byszyny poświadczają, że Dorota, żona Szymka z Bóbrki, skwitowała swojego ojca Jana z Zubrzy ze wszelkich roszczeń z tytułu ojcowizny i posagu. Ugoda zakończyła wszelkie spory majątkowe i została zawarta przy udziale polubownych arbitrów.

Sędzia ziemski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Wiszni poświadczają zeznanie Doroty, żony Szymka z Bóbrki, która pokwitowała swego ojca Jana z Zubrzy z odbioru należnej jej ojcowizny i macierzyzny. W zamian za otrzymane zadośćuczynienie Dorota zrzekła się w imieniu własnym i swoich następców wszelkich dalszych roszczeń majątkowych.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek z Zimnej Wody i podsędek Ścibor z Wiszni potwierdzają, że Jan Kunat z Tuligłów zapisał swojej żonie Helenie 500 grzywien posagu i wiana na połowie wsi Tuligłowy, młynie, dworze i karczmie. Dobra te mają pozostać w rękach Heleny na wypadek jej owdowienia, z prawem wykupu po jej ewentualnym powtórnym zamążpójściu.

Kardynał Dominik Capranica, działając jako sędzia i komisarz apostolski wyznaczony przez papieża Eugeniusza IV, ogłasza wszczęcie postępowania w sporze pomiędzy władzami i gminą miasta Lwowa oraz klasztorami dominikanów i franciszkanów a arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem o dobra z zapisu testamentowego zmarłego mieszczanina Piotra Czanszera.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Gdańsk informuje o wiarygodnych według niego doniesieniach o początkach zarazy w niektórych częściach Polski. Ogłasza wymóg dokumentów pochodzenia osób i towarów z miejsc zdrowych oraz prosi Lwów o rozpowszechnienie zarządzenia i podjęcie środków zapobiegawczych.

Gdańsk odpowiada na lwowską skargę z 10 maja dotyczącą zatrzymania krawca Jana Kocha po upływie rocznego kontraktu. Przytacza odmienną relację księżnej Jabłonowskiej, wojewodziny bracławskiej: Koch ma przebywać na wolności i móc wrócić do Lwowa na początku września. Miasto nie rozstrzyga sprawy, która toczy się w sądach królewskich.

Dokument notarialny zawiera orzeczenie sędziów polubownych w sporze pomiędzy arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem a starostą halickim Mikołajem Parawą. Ugoda reguluje kwestie spławu statków rzeką Dniestr oraz pobierania związanych z tym ceł.

Gliniany potwierdzają, że Grzegorz przywiózł ze Lwowa listy określone jako moskiewskie. Burmistrz od razu przekazał je przez posłańca do Białego Kamienia. Nadawcy proszą, aby dawać wiarę Grzegorzowi Jurkiewiczowi.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Burmistrz Drohobycza i jego koledzy proszą o zgodę na przysłanie lwowskiego mistrza sprawiedliwości w sprawie uwięzionej kobiety. Wysyłają dwóch mieszczan, którzy mają powrócić z katem, i obiecują ich odesłać po wykonaniu czynności. List nie podaje zarzutu ani rodzaju kary i nie potwierdza wykonanej egzekucji.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż zaświadcza o tymczasowym rozgraniczeniu dóbr kapituły lwowskiej we wsi Wierzbiąż i posiadłości szlachcica Beryły w Małej Horożanie, dokonanym przez delegowanych komisarzy pod rygorem wadium. Ostateczne ustalenie granic odłożono do czasu osobistej wizji wojewody.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Rajcy opisują powrót podjazdu spod Włodawy i zapowiadają przekazanie zeznań schwytanych szpiegów. Pogłoskę o sukcesie hetmana litewskiego podają jako niepotwierdzoną. Proszą Lwów o dotrzymanie obietnicy respektowania praw Zamościa przy poborze opłaty i wobec depozytów jego mieszkańców.

Fragmentarycznie zachowany dokument sądowy dotyczący sporu majątkowego pomiędzy córkami Hołubieja a lwowską Ormianką Duchną o wsie Laszkowice i Soroki.

Książę opawski i raciborski Wacław nadaje kościołowi parafialnemu w Jaworowie łąki, stawy, dwa ogrody oraz uposażenie w postaci dziesięcin, danin zbożowych i dochodów z cła na rzecz kapelana Mikołaja ze Świątkowa i jego następców.

Jan z Sulikowa, starosta gródecki i szczerzecki, oraz Piotr z Hrumna poświadczają dokonanie pomiaru łanów i usypanie kopców granicznych we wsi Wierbiż należącej do kapituły lwowskiej. Rozgraniczenie przeprowadzono według prawa niemieckiego na polecenie wojewody ruskiego Andrzeja Odrowąża działającego z nakazu króla Kazimierza Jagiellończyka.

Starosta i podkomorzy haliccy poświadczają przebieg nieudanego rozgraniczenia między wsią arcybiskupstwa lwowskiego Bybeł a posiadłością Andrzeja Świstelnickiego Boków. Wobec rozbieżności dowodów, sprzecznych dokumentów oraz braku zgody Świstelnickiego na powierzenie sprawy arbitrażowi urzędników, granice nie zostały ostatecznie ustalone.

Rajcy Kamieńca wracają do korespondencji i królewskiego rozstrzygnięcia w sprawie przechodzenia karawan, towarów kupców oraz praw składu Lwowa. Proszą o dotrzymanie uzgodnień i obecność ludzi strzegących kupców oraz towarów. Wspominają dołączany odpis pisma królewskiego pod własną pieczęcią; szczegółowe klauzule tranzytu pozostają częściowo nieczytelne.

Książęta mazowieccy Siemowit VI i Władysław II nadają ojcu Stanisławowi, kapelanowi opuszczonego kościoła św. Ducha na przedmieściu Buska, uposażenie w postaci rocznej sumy pieniężnej z cła buskiego, futra, drewna oraz zwolnień celnych. Dokument nakazuje lokalnym urzędnikom respektowanie i terminowe wypłacanie wyznaczonych świadczeń.

Podstarości lwowski Stanisław Stachira z Srok poświadcza, że Chodko Piątnicki za zgodą wojewody Andrzeja Odrowąża sprzedał kapitule katedralnej we Lwowie dziedziczną łąkę zwaną Czązarzczycza za sumę dziesięciu kóp groszy polskich. Dokument wyznacza granice zbywanego gruntu biegnące m.in. ku rzece Pełtwi i nadaje kanonikom pełne prawo wieczystego posiadania oraz rozporządzania nieruchomością.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim dawne swobody handlowe oraz ustala szczegółowe opłaty celne na szlakach wiodących przez Mołdawię ku Węgrom, Wołoszczyźnie i ziemiom tatarskim. Zezwala ponadto na utworzenie domu kupieckiego w Suczawie i zabrania urzędnikom bezprawnego konfiskowania przewożonych towarów.

Ławnicy przemyscy poświadczają, że Anna, córka zmarłego Jana Sczroppa, ustanowiła swego męża Dobiesława z Żurawicy pełnomocnikiem i zarządcą do odbioru dóbr dziedzicznych po ojcu oraz reprezentowania jej w sądach.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Wojewoda i starosta ruski Andrzej Odrowąż ze Sprowy zastawia rajcom miasta Lwowa wieś Laszki w ziemi lwowskiej za sumę stu grzywien groszy monety obiegowej. Wystawca zobowiązuje się do obrony prawnej i materialnej rajców przed wszelkimi roszczeniami oraz zapewnia im wwiązanie w dobra w razie niedopełnienia warunków umowy.

Kraków dziękuje Lwowowi za wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia w sprawie konkurujących roszczeń do dóbr zmarłego Jana Nyżka [?], sługi sklepowego pani Węgrzynowiczowej. Informuje o wysłaniu przez nią pełnomocnika i prosi o sprawiedliwe rozpoznanie jej roszczeń.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Kraków przedstawia starania Akademii Krakowskiej o uznanie Jana Kantego za patrona Królestwa Polskiego, przeniesienie uroczystości i ustanowienie uroczystej oktawy. Prosi Lwów o własną petycję do papieża oraz przesłanie Krakowowi jej kopii, załączając własne wystąpienie jako wzór co do treści.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i starosta śniatyński Michał Buczacki zakazują samowolnego tamowania przejazdu kupców wożących bydło i towary między Wołoszczyzną a Lwowem. Wszelkie spory i roszczenia o zajęte zwierzęta nakazano kierować do rozstrzygnięcia przed sąd rady miejskiej w Kołomyi.

Komisarze Jan z Wysokiego i Stanisław Szychra ze Srok poświadczają prawne i faktyczne wprowadzenie kanoników lwowskich w posiadanie pustki obejmującej dwadzieścia łanów, położonej między wsiami królewskimi i duchownymi: Skniłowem, Obroszynem, Stawczanami, Hodowicą oraz Sokolnikami. Czynności dokonano na mocy mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka oraz zlecenia wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk oddala ponowne roszczenia Piotra Bączka i jego syna Jana przeciwko rajcom lwowskim, nakazując powodom wieczyste milczenie i zwalniając rajców z obowiązku stawiennictwa w tej sprawie. Monarcha unieważnia jednocześnie wszelkie ewentualne wyroki zaoczne i zakazuje nękania rajców lub zajmowania ich mienia.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.