Katalog źródeł

Król Kazimierz Wielki zatwierdza uchwalony przez rajców i ławników lwowskich statut porządkowy i karny, regulujący m.in. kwestie zabójstwa po ugodzie, pomocy przy gaszeniu pożarów, noszenia broni podczas zwad oraz podziału majątku po zmarłym mężu.

Książę Władysław Opolczyk dziękuje mieszkańcom oraz urzędnikom ziemi ruskiej za dotychczasową wierność i zwalnia ich ze złożonego mu hołdu oraz przysięgi. Jednocześnie przekazuje ich ponownie pod bezpośrednie panowanie króla Ludwika Węgierskiego.

Przeor klasztoru dominikanów pw. Bożego Ciała we Lwowie kwituje rajców lwowskich z odbioru czterech brył wosku, zapisanych klasztorowi w testamencie przez mieszczanina Marcina z Wiśni, i zwalnia ich z wszelkich dalszych roszczeń. Dokument został sporządzony i poświadczony przez notariusza publicznego Mikołaja z Bytomia w lwowskim ratuszu.

Dokument notarialny poświadcza, że arcybiskup halicki Jakub Strepa odebrał bezprawnie dzierżawiony młyn w Zboiskach ruskiemu plebanowi Janowi i zwrócił go rajcom oraz pospólstwu miasta Lwowa. Arcybiskup zlecił swojemu kapelanowi Janowi de Haze formalne wprowadzenie władz miejskich w posiadanie młyna wraz z prawem do pobierania zeń wszelkich dochodów.

Jan z Tarnowa, kasztelan i starosta lwowski, rozstrzyga spór pomiędzy Dymitrem Wieczerzą z Leśniowic a Janem, rektorem kościoła św. Jana na przedmieściu lwowskim. Przysądza sporne barcie, łąki i zarośla w Jamnem oraz nad rzeką Hodowicą kościołowi św. Jana oraz wsi Hodowice, nakładając na Dymitra wieczyste milczenie.

Florian z Korytnicy, starosta lwowski i kasztelan wiślicki, poświadcza sprzedaż wsi Oświca wraz z dworzyszczem Jerzego zwanym Krebłowo Rzeczyce, dokonaną przez podstolego sandomierskiego Piotra Włodkowica z Charbinowic na rzecz Jana z Zubrzy za kwotę 120 kóp groszy ruskich.

Król przeznacza majątek zmarłego bezpotomnie ślusarza na dokończenie wieży ratuszowej. Wymaga wykorzystania środków dla dobra publicznego i rozliczenia przed komisarzami.

Król Władysław Jagiełło nadaje miastu Lwowowi oraz jego mieszczanom rozciągające się wokół łanów miejskich ziemie i lasy, zwane obszarami, wraz z wszelkimi przynależnościami i pożytkami. W zamian mieszczanie zostają zobowiązani do stałego dbania o rozbudowę, umacnianie i upiększanie miasta.

Król Władysław Jagiełło potwierdza przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1360 roku dla miasta Lwowa, znosząc dotychczasową regułę równego podziału majątku po zgonie męża i wprowadzając nowe, szczegółowe zasady dziedziczenia oraz rezygnacji z dóbr między małżonkami i ich krewnymi. Dokument reguluje kwestie prawne dotyczące wiana, oprawy, podziału ruchomości i nieruchomości oraz procedury zrzeczenia się majątku przed sądem gajonym.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają rezygnację i zbycie przez szewca Pawła pół łanu roli koło góry św. Jerzego na rzecz lwowskiego mieszczanina Kaltarnosa. Sprzedający zagwarantował nabywcy i jego sukcesorom nienaruszalność posiadania gruntu pod jurysdykcją miejską.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza transumowany dokument ławników lwowskich w sprawie darowizny folwarku Hołosko przez Katarzynę Cymmerman na rzecz męża Januszka Tłumacza. Ponadto monarcha nadaje Januszowi i jego sukcesorom królewską pustkę nad rzeką Brzuchowicą oraz sąsiednie łąki.

Król Władysław Jagiełło nadaje mieszczaninowi lwowskiemu i poborcy podymnego Janszkowi Tołmaczowi oraz jego sukcesorom komorę sukienniczą we Lwowie z prawem handlu i postrzygania sukna. Kram zostaje zwolniony z opłacania corocznego czynszu do skarbu królewskiego.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza przywilej starosty generalnego Rusi Spytka z Jarosławia zezwalający lwowskiemu Ormianinowi Atabemu na przeniesienie i wzniesienie nowej drewnianej łaźni w fosie miejskiej przy murach Lwowa. Dokument określa warunki budowy i funkcjonowania łaźni z osobnymi wejściami dla mężczyzn i kobiet oraz wysokość opłat uiszczanych zamkowi i radzie miejskiej.

Król poleca władzom Lwowa zachować wdowę i dzieci Andrzeja Dalczyńskiego, doktora i rajcy lwowskiego, przy umowie o wieś szpitalną Malechów. Nakazuje nie odbierać im wsi ani nie zawierać umowy z innym dzierżawcą.

Król Władysław II Jagiełło zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od uciążliwej powinności dostarczania koni i wozów (podwód) na rzecz urzędników królewskich. Jedynym wyjątkiem pozostaje obowiązek dostarczenia wozu kuchennego na czas pobytu pary królewskiej we Lwowie do miejsca pierwszego noclegu w drodze powrotnej.

Starosta ruski Jan Mężyk z Dąbrowy wraz z asesorami potwierdza rezygnację i wieczystą sprzedaż sołectwa we wsi Werbiż (Kierz), dokonaną przez lwowskiego celnika, żyda Wołczka, na rzecz Jana Linka ze Smorza za kwotę 48 grzywien. W dokumencie transumowano przywilej króla Władysława Jagiełły z 1407 roku, który nadał Wołczkowi rzeczone sołectwo i przeniósł wieś na prawo średzkie.

Król Władysław Jagiełło uwalnia dobra kościoła metropolitalnego we Lwowie, arcybiskupa i kleru od wszelkich ciężarów, opłat, podwód i ceł. Nadaje zarazem arcybiskupstwu lwowskiemu wszelkie prawa, przywileje i swobody tożsame z przysługującymi arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu.

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Jan ze Śniatyna poręczył za swego pasierba Michelina coroczne uiszczanie czynszu Janowi Zubrskiemu z dwóch i pół łanu we wsi Zubrza. W zamian właściciel wsi zwolnił te role od wszelkich powinności i robocizn z wyjątkiem podatków królewskich.

Uczniowie szkoły farnej napadli według relacji króla na szkołę ruską, niszczyli książki i atakowali opiekunów. Król nakazuje ochronę szkoły i postępowanie wobec przełożonego, jeśli podlega sądownictwu świeckiemu.

Sobór Bazylejski uchwala konstytucję zabezpieczającą prawa swoich członków do godności i beneficjów kościelnych, zakazując ich bezprawnego pozyskiwania przez inne osoby. Dokument przeciwdziała nadużyciom przy obsadzaniu stanowisk duchownych pod rygorem kar kościelnych i utraty praw.

Król Władysław Warneńczyk poddaje obcych i zamiejscowych kupców we Lwowie wyłącznie jurysdykcji sądu miejskiego oraz potwierdza przymus składu towarów. Ustanawia także zasady ważności testamentów sporządzanych przez mieszczan lwowskich oraz wymóg sprzedaży zapisanego majątku nieruchomego w ciągu roku.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Król Władysław III Warneńczyk zezwala rajcom i pospólstwu miasta Lwowa na przedkładanie praw, immunitetów i przywilejów miejskich wyłącznie przed swoim królewskim obliczem. Zwalnia tym samym miasto z obowiązku okazywania tych dokumentów wojewodom, kasztelanom, starostom bądź innym urzędnikom Królestwa Polskiego aż do czasu swego osobistego przybycia do Lwowa.

Król Władysław III nadaje szlachcicowi Jaromowi Fedkowi z Młodowic królewską wieś Kuhajowce w ziemi ruskiej w dożywotnie i dziedziczne posiadanie w nagrodę za zasługi i wierną służbę na Węgrzech. Dobra te mają pozostać w rękach odbiorcy i jego następców ze wszystkimi pożytkami aż do momentu ewentualnego wykupienia zapisu przez monarchę lub jego następców.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Byszyny poświadczają, że Dorota, żona Szymka z Bóbrki, skwitowała swojego ojca Jana z Zubrzy ze wszelkich roszczeń z tytułu ojcowizny i posagu. Ugoda zakończyła wszelkie spory majątkowe i została zawarta przy udziale polubownych arbitrów.

Kardynał Dominik Capranica, działając jako sędzia i komisarz apostolski wyznaczony przez papieża Eugeniusza IV, ogłasza wszczęcie postępowania w sporze pomiędzy władzami i gminą miasta Lwowa oraz klasztorami dominikanów i franciszkanów a arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem o dobra z zapisu testamentowego zmarłego mieszczanina Piotra Czanszera.

Papież Eugeniusz IV poleca biskupowi chełmskiemu, aby po zbadaniu sprawy zezwolił władzom i mieszczanom Lwowa na wzniesienie oraz utrzymywanie szkoły dla chłopców przy kościele św. Ducha, a także mianowanie i odwoływanie jej rektora, zgodnie z wcześniejszym przywilejem króla Władysława. Dokument potwierdza uprawnienia miasta wobec miejskiej placówki edukacyjnej.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Ignacy z Kutyszcz, sędzia ziemski halicki, wraz z podsędkiem Ściborem z Unieńca poświadczają, że Klemens z Siemikowiec sprzedał swoje dziedziczne dobra Siemikowce panu Piotrowi z Dobijowa za sumę stu grzywien groszy polskich.

Książęta mazowieccy Siemowit VI i Władysław II nadają ojcu Stanisławowi, kapelanowi opuszczonego kościoła św. Ducha na przedmieściu Buska, uposażenie w postaci rocznej sumy pieniężnej z cła buskiego, futra, drewna oraz zwolnień celnych. Dokument nakazuje lokalnym urzędnikom respektowanie i terminowe wypłacanie wyznaczonych świadczeń.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim dawne swobody handlowe oraz ustala szczegółowe opłaty celne na szlakach wiodących przez Mołdawię ku Węgrom, Wołoszczyźnie i ziemiom tatarskim. Zezwala ponadto na utworzenie domu kupieckiego w Suczawie i zabrania urzędnikom bezprawnego konfiskowania przewożonych towarów.

Wojewoda i starosta ruski Andrzej Odrowąż ze Sprowy zastawia rajcom miasta Lwowa wieś Laszki w ziemi lwowskiej za sumę stu grzywien groszy monety obiegowej. Wystawca zobowiązuje się do obrony prawnej i materialnej rajców przed wszelkimi roszczeniami oraz zapewnia im wwiązanie w dobra w razie niedopełnienia warunków umowy.

Magistrat Krakowa pyta, czy we Lwowie piwo mogą warzyć wyłącznie członkowie cechu, czy także inni mieszczanie na własne potrzeby i na sprzedaż. Prosi o zasady poboru czopowego oraz kopie praw lub dekretów przyznających wolność warzenia i wyszynku obywatelom, a nie cechowi. Pyta też o możliwość sprowadzania piwa z innych miejsc na potrzeby domowe.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk oddala ponowne roszczenia Piotra Bączka i jego syna Jana przeciwko rajcom lwowskim, nakazując powodom wieczyste milczenie i zwalniając rajców z obowiązku stawiennictwa w tej sprawie. Monarcha unieważnia jednocześnie wszelkie ewentualne wyroki zaoczne i zakazuje nękania rajców lub zajmowania ich mienia.

Magistrat Krakowa otrzymał pocztą wiadomość, że w Kamieńcu w ciągu dwóch tygodni w trzech domach zmarło 27 osób. Prosi magistrat Lwowa o potwierdzenie i bliższe informacje o możliwej zarazie. Zamierza szukać sposobów powstrzymania jej szerzenia i zachęca adresatów do podobnej ostrożności.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.

Mikołaj Bielecki uznaje przed lwowskim sądem ziemskim dług w wysokości siedemdziesięciu florenów węgierskich wobec arcybiskupa lwowskiego Grzegorza i oddaje mu w zastaw swoją wieś dziedziczną Biała. Dokument określa rygorystyczne warunki obrony posiadania oraz natychmiastowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w razie niewywiązania się z umowy.

Sędziowie ziemscy lwowscy poświadczają, że Mikołaj z Gołogór, kasztelan halicki, darował swojej córce Elżbiecie wieś Czarnuszowice wraz z prawami do sum na wsi Olenicze. Zapis wyłącza te dobra z przyszłych podziałów majątkowych między spadkobiercami kasztelana.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Rajcy odpowiadają na list wysłanników datowany w Warszawie 4 stycznia. Proszą o doprowadzenie do końca sprawy z panem Paczkiem, przesyłają dokumenty oraz 70 złotych przez sługę pisarza miejskiego Marcina. Naciskają, aby wysłannicy pozostali i zapobiegli szkodzie dla miejskich interesów.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Szlachta ziemi lwowskiej i powiatu żydaczowskiego zawiera przymierze z radą i mieszczanami Lwowa w celu obrony praw, porządku oraz wspólnego dobra publicznego. Dokument zobowiązuje obie strony do przeciwdziałania bezprawiu, grabieżom i krzywdom, a także gwarantuje udział rajców lwowskich w zjazdach szlacheckich.

Dokument poświadcza przekazanie przez genueńczyka Barnabę de Negrono prawa patronatu, opieki i prezenty nad ufundowanym przezeń ołtarzem w katedrze lwowskiej na rzecz każdorazowych rajców miasta Lwowa na wypadek jego śmierci. Akt szczegółowo reguluje także obowiązki ołtarzysty w zakresie samodzielnego utrzymania fundacji i prowadzenia sporów prawnych bez obciążania majątku rajców.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Albertowi Borowskiemu sumę 200 grzywien polskich na wsiach królewskich Kozłów, Kropiwna, Grodzisko, Olszanka i Taurów w powiecie trembowelskim w nagrodę za zasługi i narażanie się podczas zagrożenia najazdem tatarskim. Dobra te mają pozostać w posiadaniu Borowskiego i jego następców do czasu całkowitego wykupu sumy przez monarchę.

Komisarze królewscy dokonują pomiaru oraz usypania kopców granicznych rozdzielających wieś kapituły lwowskiej Basówkę od dóbr arcybiskupich, królewskich i dziekańskich. Wymierzone grunty i granice zostają przysądzone kapitule metropolitalnej we Lwowie.

Papież Sykstus IV zleca archidiakonowi i kanonikowi przemyskiemu Mikołajowi Bylinie zbadanie i ostateczne rozstrzygnięcie sporu majątkowego między kapitułą lwowską a Elżbietą z Gołogór o zajęcie wsi Wicyn. Mimo upływu terminu apelacji nakazuje sędziom wysłuchanie stron i przymuszenie świadków pod cenzurami kościelnymi bez możliwości dalszego odwołania.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że Grzegorz wraz z rodziną sprzedał Janowi Weyszhannesowi, lwowskiemu mieszczaninowi i ławnikowi, dziedziczne sołectwo w podmiejskiej wsi Goldberg. Sprzedaż nastąpiła za zgodą rady miejskiej z pełnym zrzeczeniem się praw przez zbywców.