Katalog źródeł

Książę opolski i pan Rusi Władysław Opolczyk nadaje biskupowi kijowskiemu Jakubowi, a po jego śmierci kościołowi św. Jana Chrzciciela we Lwowie i bazylianom, opuszczony dwór kanonicki oraz parcele miejskie. Nadane nieruchomości zostają jednocześnie zwolnione od wszelkich podatków, ciężarów i powinności na rzecz miasta Lwowa.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż zaświadcza o tymczasowym rozgraniczeniu dóbr kapituły lwowskiej we wsi Wierzbiąż i posiadłości szlachcica Beryły w Małej Horożanie, dokonanym przez delegowanych komisarzy pod rygorem wadium. Ostateczne ustalenie granic odłożono do czasu osobistej wizji wojewody.

Sędzia ziemski lwowski Gunter z Sieniawy i podsędek Judychim z Wysokiego poświadczają wpis z 1473 roku, na mocy którego Elżbieta z Gołogór zastawiła arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka swoją wieś Wiciń za sumę 600 grzywien. Zastawczyni zobowiązała się do obrony arcybiskupa przed wszelkimi roszczeniami prawnymi oraz do pokrycia ewentualnych szkód.

Papież Innocenty VIII zawiadamia mieszkańców miasta i diecezji lwowskiej o obsadzeniu arcybiskupstwa lwowskiego przez elekta Andrzeja po śmierci arcybiskupa Jana. Wzywa wiernych do uznania nowego pasterza, oddawania mu czci oraz okazywania posłuszeństwa.

Jan Achenkif odsyła Arturowi Forbesowi listy i zleca mu zakup kamienia towaru oraz przekazanie kwitów przez posłańca. Wspomina także o ustaleniach z panem Zywiertem oraz o długu pani Forbesowej.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

Król Jan Olbracht na sejmie walnym w Piotrkowie zatwierdza stanom Królestwa Polskiego, w tym szlachcie i mieszkańcom ziemi ruskiej, wszelkie przywileje i wolności nadane przez swoich poprzedników, królów Władysława Jagiełłę i Kazimierza Jagiellończyka.

Arcybiskup lwowski Andrzej Boryszewski zatwierdza fundację i uposażenie ołtarza Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława w katedrze lwowskiej sumą 20 grzywien rocznego czynszu zabezpieczoną przez Annę z Buczacza na dobrach Litwinów i przyległościach. Dokument określa prawo patronatu Buczackich oraz nakłada na altarystę obowiązek odprawiania trzech mszy tygodniowo.

Król Jan Olbracht zezwala kolegium wikariuszy wieczystych katedry lwowskiej na zakupienie domu wraz z parcelą we Lwowie na ich wspólną siedzibę. Równocześnie wyjmuje ową nieruchomość i jej mieszkańców spod jurysdykcji miejskiej oraz wszelkich podatków i ciężarów, przenosząc ją pod jurysdykcję i immunitet kościelny.

Dokument potwierdza i inkorporuje zapis mieszczanina lwowskiego Piotra Strzyżka, który przekazał swój dom na uposażenie polskiego kaznodziei przy katedrze metropolitalnej we Lwowie. Kaznodzieja został równocześnie zobowiązany do odprawiania dwóch cotygodniowych mszy w ufundowanej przez darczyńcę kaplicy nad bramą katedralną.

Papież Juliusz II powiadamia sufraganów kościoła lwowskiego o prekonizacji Bernarda na urząd arcybiskupa lwowskiego po przeniesieniu dotychczasowego metropolity Andrzeja na stolicę gnieźnieńską. Nakazuje im okazywanie nowemu arcybiskupowi należnego posłuszeństwa i czci.

Papież Juliusz II informuje króla Aleksandra Jagiellończyka o mianowaniu Bernarda Wilczka arcybiskupem lwowskim na miejsce przeniesionego do Gniezna arcybiskupa Andrzeja. Wzywa monarchę do otoczenia nowego pasterza i jego archidiecezji królewską opieką oraz życzliwym wsparciem.

Król Aleksander Jagiellończyk zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na wykupienie królewskiej wsi Czerkasy z rąk dotychczasowych tenutariuszy i nadaje jej tę wieś na własność z immunitetem. Ponadto król przyznaje wolny brzeg w granicach wsi Mszana pod budowę stawu rybnego.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie trzecią miarę dochodów z młyna królewskiego przed Bramą Halicką na przedmieściu lwowskim z prawem jej wykupu. Nadane pożytki mają posłużyć uposażeniu nowo fundowanych wikariuszy wieczystych przy katedrze lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk zwalnia obywateli i mieszkańców Lwowa ze wszelkich ceł oraz opłat przewozowych, mostowych i grobelnych w całym Królestwie Polskim, zrównując ich uprawnienia z prawami mieszczan krakowskich. Przywilej nadano w nagrodę za ofiarność lwowian przy wznoszeniu miejskich fortyfikacji obronnych chroniących kraj przed najazdami.

Król Aleksander Jagiellończyk eryguje w katedrze lwowskiej kanonikat i prebendę przeznaczoną dla stałego kaznodziei w celu krzewienia wiary i głoszenia słowa Bożego. Prawo patronatu oraz wyboru odpowiedniego kapłana na to stanowisko monarcha przekazuje wieczcancel arcybiskupowi Bernardowi i kapitule lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje burmistrzowi, radzie i miastu Lwów prawo wieczystego poboru mostowego w wysokości jednego grosza polskiego od każdego obładowanego wozu wjeżdżającego do miasta. Uzyskane dochody mieszczanie zobowiązani są w całości przeznaczać na naprawę okolicznych dróg publicznych oraz miejskich fortyfikacji.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miasta Lwowa a gminą ormiańską, znosząc urząd odrębnego wójta ormiańskiego i poddając Ormian pod jurysdykcję miejską w sprawach o nieruchomości oraz w czterech artykułach kryminalnych. W pozostałych sprawach ormiańskich sądzić ma wójt miejski wraz z sześcioma starszymi ormiańskimi według ich prawa ojczystego, z prawem apelacji bezpośrednio do majestatu królewskiego.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza odebranie przez wikariuszy katedry lwowskiej kwoty 100 grzywien od wykonawców testamentu Mikołaja Wagleńskiego z przeznaczeniem na zakup czynszu wyderkafowego. W zamian za legat duchowni zobowiązali się do odprawiania cotygodniowych mszy oraz dorocznych wigilii żałobnych za duszę testatora i jego małżonki.

M. Wyżycki donosi wojewodzie ruskiemu o zabiegach Augusta II o zażegnanie konfliktu na Litwie, planach zwołania sejmu pacyfikacyjnego oraz poddaniu się Sapiehów i Lubomirskich woli monarchy przy trwającym oporze prymasa Radziejowskiego. Informuje także o nastrojach w wojsku, uciążliwościach związanych z pobytem wojsk saskich oraz bieżących wydarzeniach dworskich i dyplomatycznych.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski potwierdza prałatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie darowiznę dziesięcin pieniężnych z łanów podmiejskich Lwowa, transumując przywilej arcybiskupa Grzegorza z 1471 roku. W zamian kapituła wraz z wikariuszami zostaje zobowiązana do corocznego odprawiania nabożeństwa rocznicowego w święto św. Marcina z określonym podziałem funduszy dla sług kościelnych.

Jan Domagalicz instruuje Macieja Hajdera w sprawie uregulowania rachunków budowy lwowskiej kaplicy oraz przekazania zakonnego posagu panny Cecylii. Prosi go także o interwencję i pomoc w przejęciu opieki nad osieroconymi dziećmi zmarłego szwagra Kaweckiego oraz w spisaniu majątku po zmarłym.

Walenty Zaleski informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o szczęśliwym przybyciu ze statkami do Świecia oraz o surowych kontrolach i wysokich opłatach celnych w Toruniu. Donosi również o aktualnych cenach zboża i płótna oraz trudnościach z odbiorem drzewek z Wilanowa.

Król Stefan Batory potwierdza wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian lwowskich przez swoich poprzedników. Władca nakazuje staroście lwowskiemu oraz władzom miejskim nienaruszalne przestrzeganie i ochronę tych praw.

Metropolita kijowski Michał Rahoza wraz z biskupami ruskimi ogłaszają przystąpienie do jedności ze Stolicą Apostolską i zawarcie unii Kościoła ruskiego z Kościołem rzymskim w Brześciu. Dokument zawiera podpisy i pieczęcie hierarchów oraz późniejsze wpisy proweniencyjne i oblacyjne.

Dokument króla Zygmunta III Wazy ustala i zatwierdza jednolite stawki opłat pobieranych przez magistrat lwowski od przywożonych win greckich, małmazyjskich, węgierskich, morawskich i dalmatyńskich. Wzorując się na przywilejach krakowskich, monarcha przeznacza te dochody na utrzymanie urzędu miejskiego oraz określa kary za nieprzestrzeganie przepisów.

Arcybiskup lwowski Jan Zamoyski zatwierdza nową fundację prebendy szóstego mansjonarza przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez aptekarza Macieja Jaslikowskiego i jego żonę Martę z Pajączków. Uposażenie mansjonarza zabezpieczono na połowie kamienicy Pajączkowskiej we Lwowie kwotą 400 złotych polskich z rocznym czynszem wyderkafowym w wysokości 24 złotych.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Król Władysław IV potwierdza konwentowi dominikanów Bożego Ciała we Lwowie przywilej poboru cła w dziedzicznej wsi Kościejów, ufundowany pierwotnie przez Kazimierza Jagiellończyka w zamian za odprawianie nabożeństw za królów polskich. Dokument podwyższa ponadto dotychczasową stawkę cła o pół grosza.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza fundację Aleksandra Zborowskiego i kanonicznie eryguje kościół oraz klasztor św. Marcina karmelitów dawnej obserwancji wraz ze szpitalem dla chorych żołnierzy szlacheckich na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Zabezpiecza przy tym dochody i uposażenie zakonu oraz nienaruszalność praw miejscowej parafii.

Marek Matczyński informuje magistrat lwowski o wniesieniu do króla sprawy majątku po zmarłym beztestamentowo Teodorze Bryszyanicu z powołaniem się na miejskie przywileje dotyczące funduszy na fortyfikacje. Zapewnia jednocześnie o przychylności monarchy i jego woli poszanowania obowiązującego prawa.

Krzysztof Minasowicz informuje Artura Forbesa o przesłaniu przez bratanka należnego tysiąca złotych oraz długu Dawida Krauzego na jarmark w Toruniu. Przeprasza za niedotrzymanie terminu spłaty w Gdańsku z powodu braku bezpiecznej okazji i dziękuje za cierpliwość.

Atanazy Miączyński wstawia się u prokonsula i konsulów Lwowa za panem Ławryszowiczem, powołując się na jego zasługi oraz królewskie reskrypty. Prosi o nienaruszanie jego praw do mieszkania przynajmniej do czasu najbliższego sejmu.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Młodziejowski zwraca się do magistratu lwowskiego o wyznaczenie architekta i przeprowadzenie wizji lokalnej w sporze między kamienicą Arahiełowiczowską a kamienicą Bractwa Stauropigijskiego. Nowy, dokładny plan spornego miejsca jest niezbędny Sądowi Królewskiemu do wydania sprawiedliwego wyroku.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza na prośbę seniorów nacji ormiańskiej przywilej Jana Kazimierza z 1661 roku, który zrównał miasto Lwów oraz jego obywateli obrządków rzymskokatolickiego, ormiańskiego i greckiego w prawach i prerogatywach z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy uzyskują i zachowują uprawnienia szlacheckie, w tym prawo do udziału w elekcjach królewskich, nabywania dóbr ziemskich oraz reprezentacji sejmowej.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski potwierdza i ponawia erekcję Bractwa Najświętszego Sakramentu przy katedrze lwowskiej, transumując aprobacyjny dokument nuncjusza apostolskiego Opicjusza Pallaviciniego z 1681 roku. Nadaje bractwu statuty, uprawnienia jurysdykcyjne dla jego spowiedników oraz czterdziestodniowy odpust za wypełnianie określonych praktyk pobożnych.

Kniaź Iwan Chowański odmawia wstrzymania marszu wojsk moskiewskich bez wyraźnego rozkazu carskiego, gwarantuje jednak komisarzom królewskim bezpieczny przejazd na rokowania. Tłumaczy również powody wcześniejszego zatrzymania polskiego posłańca w trakcie walk o twierdzę brzeską.

Wojewoda ruski Stefan Czarniecki wzywa burmistrza i magistrat lwowski do poszanowania dawnych przywilejów handlowych Żydów podlegających jego jurysdykcji. Podkreśla wagę handlu wschodniego oraz podatków uiszczanych przez nich na rzecz Rzeczypospolitej.

Biskup Józef Szumlański kieruje stanowczy apel do radnych miasta Lwowa o natychmiastowe wypuszczenie z więzienia udręczonych Rusinów. Wskazuje na bezduszność magistratu, niestosowność tak surowego traktowania poddanych w czasie świąt i chorób oraz powołuje się na chrześcijańskie miłosierdzie i królewski autorytet.

Przeorysza lwowskich sakramentek Maria Benedykta prosi prezydenta miasta o interwencję i zgodę na spuszczenie wody do klasztornego młyna. Skarży się przy tym na zwłokę urzędników miejskich, która przynosi klasztorowi straty przez bezczynność opłaconych robotników.

Księżna Anna Jabłonowska oraz przeorysza lwowska Maria Scholastyka Jabłonowska zwracają się do magistratu i prezydenta Lwowa z prośbą o zezwolenie na pobieranie gliny z miejskiej góry na potrzeby budowy klasztoru sakramentek. W zamian autorki zapewniają władze miejskie o swojej wdzięczności oraz nieustannych modlitwach zgromadzenia.

Hetman Stanisław Jan Jabłonowski ostrzega burmistrza Lwowa przed ukrywającymi się w mieście ludźmi swawolnymi, którzy planują wywołać zamieszki. Nakazuje nakłonienie mieszczan do czujności, kontrolowanie przybyszów pod groźbą kary śmierci dla gospodarzy oraz ogłoszenie załączonego uniwersału.

Uwięzieni w Kamieńcu Podolskim zakładnicy lwowscy skarżą się na brak środków do życia oraz obojętność władz miejskich. W obliczu gróźb tortur i najazdu nieprzyjaciela błagają o pilne przysłanie pieniędzy i dopełnienie warunków wykupu.

Przebywający w Kamieńcu Podolskim zakładnicy lwowscy dramatycznie opisują swój niedostatek, utratę kredytu oraz groźbę zemsty nieprzyjaciela z powodu zaległości w wypłacie zobowiązań. Błagają władze Lwowa o przysłanie pieniędzy na bieżące utrzymanie, zaopiekowanie się ich rodzinami oraz podjęcie pilnych starań o ich wykupienie.