Katalog źródeł

Komisarze królewscy wyznaczeni przez króla Zygmunta I dokonali rozgraniczenia i usypania kopców granicznych między wsiami królewskimi w tenucie Mikołaja Dzieduszyckiego i Mikołaja Odnowskiego a posiadłościami kapituły metropolitalnej we Lwowie. Orzeczenie wydano w oparciu o okazany dokument rozgraniczenia z 1463 roku oraz zaprzysiężone zeznania najstarszych świadków.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski potwierdza i zatwierdza powagą ordynariacką przywilej króla Zygmunta I, przekazujący rajcom miasta Lwowa wieczyste i nieodwołalne prawo patronatu oraz prezenty prepozytury szpitalnego kościoła Świętego Ducha we Lwowie. Akt wydano po uprzednim wezwaniu edyktalnym ewentualnych oponentów i stwierdzeniu ich nieusprawiedliwionego niestawiennictwa.

Doniesienia o zarazie wstrzymują podróż Gordona. Opisuje miejskie środki ostrożności, dalsze sprawy skarbowe Lwowa i konieczność pozyskania przychylności podskarbiego.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa potwierdza dawniejsze akty rozgraniczenia z lat 1462 i 1485 pomiędzy gruntami lwowskimi a dziedziczną wsią Zimna Woda. Dokument nadaje wieczystą moc prawną ustalonemu przebiegowi granic oraz nakazowi milczenia nałożonemu na dawnych pretendentów.

Thomas Gordon przesyła ze Lwowa do krakowskiego kupca Arthura Forbesa list przeznaczony dla oberlejtnanta Jana Vana z prośbą o dopilnowanie rozliczenia finansowego. W liście przesyła również serdeczne pozdrowienia dla adresata, jego żony oraz wspólnych znajomych.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom Lwowa grunt nad Pełtwią przed Bramą Krakowską pod budowę młyna wodnego na ich prywatny użytek. Dokument przenosi na władze miejskie pełną własność, wszelkie dochody z młyna oraz całkowitą jurysdykcję miejską nad nim i młynarzem, wyłączając ich spod jurysdykcji starosty.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Aleksander Grodzicki dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za wyświadczone dobrodziejstwa i życzliwe wsparcie okazane jego rodzonemu bratu. Wyraża dozgonną wdzięczność całej rodziny oraz zapewnia o gotowości do dalszych wiernych usług.

Grodzicki dziękuje za życzliwe przyjęcie brata. Pisze o jego starości i własnych trudnościach w czasie bezkrólewia, po czym prosi o dalszą pomoc i protekcję.

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary odnawia utracone w pożarze przywileje sukienników lwowskich, potwierdzając ich wyłączne prawo do krajania i sprzedaży sukna na łokcie w mieście Lwowie oraz zakazując tego procederu innym kupcom pod karą konfiskaty towaru. Władca nakazuje staroście oraz władzom miejskim Lwowa udzielanie cechowi sukienników wszelkiej pomocy i ochrony w egzekwowaniu tych praw.

Grochowski określa wystrój pałacu: marmurowe tablice, szkło, malowanie stropu i aksamitne krzesła. Żąda ukończenia prac przed św. Michałem. Komentuje też konflikt władyki z królem oraz sprawę ormiańską.

Arcybiskup Stanisław Grochowski informuje lwowskiego pisarza miejskiego Wojciecha Zimnickiego o nadaniu prebendy księdzu Stamirowskiemu oraz ponagla w sprawie prowadzonych prac budowlanych. Wyraża również oburzenie z powodu nieudolności podwładnych przy spławie szkuty i nakazuje zorganizowanie podwód do przetransportowania ładunku do Lwowa.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Król Zygmunt I Stary zezwala burmistrzowi i rajcom lwowskim na wykupienie królewskiej wsi Sknilów z rąk szlachetnego Jana Wiszniowskiego za prawnie zapisaną sumę. Władze Lwowa mają trzymać i użytkować tę wieś wraz ze wszystkimi przynależnościami do czasu całkowitej spłaty wyłożonej na wykup kwoty.

Król Zygmunt I Stary darowuje burmistrzowi i radzie miasta Lwowa dwadzieścia grzywien corocznego czynszu ze straży miejskiej, dotąd uiszczanego na zamek lwowski, przeznaczając te fundusze na potrzeby i naprawy miejskie.

Wysoka woda opóźnia podróż Huisona. Kupiec prosi o sprzedaż towarów nawet taniej, ściga należności od Wolffa Hirschela, Janaśa i Bera Smula oraz rozważa rozliczenia przez Wrocław i jarmark naumburski.

Huison potwierdza spłatę Seidella, wypłatę Knabowi oraz należność od starszego Saskiewicza. Młodszy dłużnik odracza płatność do końca sejmu. Autor opisuje ceny pasów i trudności ze sprzedażą jedwabiu.

Król Zygmunt I Stary inkorporuje dziekanat lwowski po zgonie dotychczasowego posiadacza Jana Krupskiego do wspólnego stołu kapituły katedralnej we Lwowie. Ustala ponadto, że przyszli dziekani mają być wybierani wyłącznie z grona miejscowych kanoników i pobierać rocznie 10 grzywien dodatku z dochodów dziekanatu.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski potwierdza prałatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie darowiznę dziesięcin pieniężnych z łanów podmiejskich Lwowa, transumując przywilej arcybiskupa Grzegorza z 1471 roku. W zamian kapituła wraz z wikariuszami zostaje zobowiązana do corocznego odprawiania nabożeństwa rocznicowego w święto św. Marcina z określonym podziałem funduszy dla sług kościelnych.

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Kasztelan poznański Melchior Gurowski prosi wojewodę ruskiego o opiekę nad swoimi dobrami i wyłączenie ich z leż zimowych wojska. Donosi również o zabiegach stronników księcia Contiego w Wielkopolsce w oczekiwaniu na zbliżający się sejmik.

Melchior Gurowski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za wstawiennictwo i uwolnienie swoich dzierżaw od ciężaru wojskowych konsystencji, obiecując wzajemną pomoc przy realizacji asygnat. Jednocześnie poleca opiece wojewody ruskiego sprawę klienta domagającego się sprawiedliwości.

Król Zygmunt II August zatwierdza arcybiskupowi lwowskiemu Piotrowi Starzechowskiemu, kapitule oraz duchowieństwu kościoła metropolitalnego we Lwowie wszelkie prawa, przywileje, wolności i immunitety nadane przez swoich poprzedników. Potwierdzenie to nastąpiło na sejmie walnym w Piotrkowie w wykonaniu monarszej przysięgi koronacyjnej.

Aleksander Gurowski zapewnia wojewodę Jana Jabłonowskiego o staraniach zmierzających do jak najszybszego wyegzekwowania należnych sum po nadchodzącym sejmiku. Zapowiada także swoje wystąpienie przed komisją wojskową w celu oczyszczenia się z fałszywych zarzutów i prosi o dalszą protekcję.

Aleksander Gurowski informuje Jana Jabłonowskiego o swoich pracach gospodarczych w Olkuszu oraz planowanym ożenku za radą wojewody poznańskiego. Prosi adresata o listy polecające i protekcję w sprawach konfederackich, deklarując pełną gotowość do usług na nadchodzących sejmikach.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej swojego ojca Zygmunta I Starego z 1547 roku, wcielający dekanat katedralny do wspólnego stołu kapituły metropolitalnej we Lwowie. Dokument reguluje zasady obsady urzędu dziekana po śmierci Jana Krupskiego oraz kwestie podziału dochodów i wypełniania powinności.

Autor upoważnia Klaudiusza Hennieta [?] do działań przy towarach. Pisze, że zapłacił mu 1300 florenów, i prosi adresata o zwrot tej sumy. Obciąża pośrednika winą za odsetki i spór.

Guttinius dziękuje rajcom za gratulacje związane z urzędem sekretarza i obiecuje pomoc miastu. Dopisek zawiera podziękowanie za dar piętnastu talarów.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1546 roku, nadający burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezentacji prepozyta kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument unieważnia wszelkie sprzeczne z tym nadania i nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu instytucję kandydata przedstawionego przez władze miejskie.

Arcybiskup Rimini Jan Davia dziękuje hetmanowi i wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu za pamięć oraz dzieli się pesymistycznymi refleksjami nad sprawami Rzeczypospolitej i skutkami pokoju z Turcją. Zauważa również, że w obecnej sytuacji jedyne obawy mogą płynąć ze strony Prus.

Davia nie jest pewien wyjazdu na Ruś wobec wątpliwości co do podróży króla. Wzywa do przebudzenia dawnej waleczności, relacjonuje zgodę stron i potrzebę pieniędzy na wymarsz ponad 30 tysięcy żołnierzy.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz wzywa burmistrza i rajców lwowskich do natychmiastowego zwolnienia z aresztu kupców cudzoziemskich wraz z ich towarami, by mogli udać się na jarmark do Lublina. Podkreśla, że bezprawne zatrzymanie kupców przynosi straty skarbowi państwa i narusza wyłączne kompetencje podskarbiego w sprawach celno-skarbowych.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz upomina rajców lwowskich za bezprawne pozywanie przed Trybunał dozorców komory celnej w Sandomierzu z pominięciem jego jurysdykcji. Nakazuje zaprzestanie procesów i poleca, by wszelkie roszczenia oraz przywileje dotyczące opłat celnych kierowano bezpośrednio do niego.

Daniłowicz domaga się wydania rzeczy po zmarłym Greku z depozytu miejskiego. Powołuje się na prawo kaduka i wolę króla; obiecuje zachować majątek do rozpatrzenia praw stron.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz deklaruje władzom Lwowa swoją życzliwość oraz gotowość pierwszeństwa w wydzierżawieniu miastu podatku czopowego. Zastrzega jednak, że warunkiem zawarcia kontraktu jest uprzednie uchwalenie tego poboru przez sejm.

Kardynał Henri Albert de La Grange d'Arquien prosi wojewodę ruskiego o przysłanie ze Lwowa dokumentów procesowych niezbędnych do uzyskania zadośćuczynienia za zniewagę, jakiej doznał w Magierowie. Przesyła także pozdrowienia dla hetmana wielkiego i rodziny adresata.

Kardynał d’Arquian dziękuje za przyjaźń i zainteresowanie jego sprawami, obiecuje dowieść wdzięczności oraz prosi o przekazanie zapewnień o służbie wielkiemu hetmanowi.

Markiz d’Arquien wyraża głęboki niepokój z powodu niepomyślnych wiadomości o stanie zdrowia siostrzenicy, przekazanych mu przez kasztelana krakowskiego. Zwraca się z gorącą prośbą do wojewody wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o przysłanie aktualnych wieści na jej temat.

Nadawca informuje Joannę Domicelę Jabłonowską o podróży pani marszałkowej i swojej siostry do Kocka na kilkutygodniowy pobyt. Zachęca adresatkę do zrobienia im niespodzianki i przyjazdu na wspólne spotkanie w połowie drogi.

Markiz d'Arquien informuje hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego, że z powodu braku wyznaczonej zapłaty ze skarbu pruskiego oraz od wojewody poznańskiego zawarta wcześniej ugoda stała się nieważna. W związku z niedotrzymaniem warunków porozumienia autor listu zapowiada powrót do swoich pierwotnych roszczeń finansowych i prosi hetmana o dyspozycje.

Markiz d'Arquien wyraża żal z powodu braku wsparcia ze strony hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego w sporze dotyczącym starostwa, na które liczył z racji koligacji rodzinnych. Zapewnia jednak adresata, że sam poradzi sobie z pretensjami uzurpatorów, zauważając, iż ewentualne ustępstwa uderzą przede wszystkim w przyszłych posesorów tych dóbr.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski przekazuje na potrzeby fabryki katedry lwowskiej sumę z rocznym czynszem zabezpieczoną na dobrach Stołpin, nakazuje zarządcom dóbr arcybiskupich składanie przysięgi na zabezpieczenie majątku sede vacante oraz przyznaje kanonikom i wikariuszom prawo wyrębu lasu w Obroszynie.

Jakub Dementer usprawiedliwia się z opóźnień w korespondencji, tłumacząc je trudnym położeniem w Husiatynie oraz samowolą i intrygami ze strony wojewody i Barneta. Zapewnia o chęci zaspokojenia wierzycieli i prosi o przysłanie przedstawiciela, który na miejscu zapoznałby się z sytuacją, a także o cierpliwość do czasu osobistego rozliczenia.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny zwyczaj pobierania przez wrotnych miejskich we Lwowie opłaty w postaci jednego polana drewna oraz wiązki siana lub słomy od każdego wozu i sań wjeżdżających do miasta. W zamian strażnicy bram zobowiązani są do utrzymywania czystości przejazdów i zapewniania dogodnego wjazdu do Lwowa.

Bogusław Ernest Denhoff donosi wojewodzie wołyńskiemu o przeszkodach w przedłożeniu jego listu zajętej królowej oraz o rozmowie wojewody kaliskiego z monarchinią. Deklaruje pełną gotowość do dalszych posług i przesyła wyrazy szacunku dla wojewody, kasztelana oraz wojewodziny wołyńskiej.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu i potwierdzenia czterech dawnych przywilejów królewskich dla miasta Lwowa, dotyczących m.in. prawa składu wszelkich towarów, zakazu omijania lwowskiego składu przez kupców podolskich i ruskich, poddania kupców obcych sądownictwu miejskiemu oraz zasad sporządzania testamentów i obrotu nieruchomościami. Dokument nadaje odpisom tych przywilejów pełną moc prawną równą oryginałom.