Katalog źródeł

Kanclerz wielki koronny Jerzy Albrecht Denhoff nakazuje władzom Lwowa ścisły nadzór nad miejską drukarnią, aby w niespokojnym okresie po zerwanym sejmie nie dopuścić do druku pism szkodzących prawom i majestatowi Rzeczypospolitej. Wszelkie podejrzane manifesty lub ich kopie magistrat ma niezwłocznie odsyłać bezpośrednio do kanclerza.

Król Zygmunt II August znosi dawny lwowski zwyczaj wykluczający wnuki z dziedziczenia po dziadkach i ustanawia prawo reprezentacji, zrównujące ich w dziale spadku ze stryjami i ciotkami. Ponadto powierza burmistrzowi i rajcom lwowskim pełną władzę rozstrzygania wszelkich dotychczasowych sporów spadkowych tego rodzaju bez możliwości apelacji do króla.

Dokument oblatuje wyrok królewski wydany na sejmie walnym w Krakowie, który kasuje postępowanie sądu grodzkiego lwowskiego przeciwko władzom miasta Lwowa z pozwu Waśka Łahodowskiego. Potwierdza przywileje zwalniające lwowskich mieszczan od jurysdykcji obcych sądów i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed właściwy sąd miejski.

Król Zygmunt II August zatwierdza wyrok sejmu walnego krakowskiego, który skasował pozew szlachcica Waśka Łahodowskiego wytoczony przeciw władzom Lwowa przed sądem grodzkim. Dokument potwierdza przywilej wyłączający mieszczan lwowskich spod obcej jurysdykcji i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed sąd miejski.

Król Zygmunt II August unieważnia darowiznę placu pod Zamkiem Niskim we Lwowie poczynioną na rzecz Mikołaja Leśniowskiego z Zimnej Wody, wskazując na zagrożenie dla obronności miasta i zamku. Nakazuje staroście lwowskiemu rozbiórkę wzniesionych tam budynków oraz zabrania władzom miejskim dopuszczania do dalszej zabudowy tego terenu.

Paweł Brzowski relacjonuje burmistrzowi Lwowa starania na dworze królewskim o sublewację w sprawach trybunalskich i radzi wysłać gotowy projekt pisma do podpisu króla. Przedstawia także kwestię egzekucji banicji na Kiemieńczaninie, sprawę kupców i interesów Manlego, nakazując zachowanie listu w ścisłej tajemnicy.

Paweł Brzowski donosi władzom Lwowa o trudnym przebiegu spraw miejskich w Warszawie, zabiegach u króla oraz sporze ze starostą. Skarży się na wyczerpanie środków i długi zaciągnięte na opłacenie spraw, pilnie prosząc miasto o przysłanie pieniędzy.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława III Warneńczyka z 1444 roku, nakazujący szlachcie i duchowieństwu wyprzedaż lwowskich nieruchomości w ciągu roku mieszczanom lwowskim. Dodatkowo monarcha wprowadza obowiązkowe urzędowe taksowanie obciążanych dóbr przez magistrat pod przysięgą oraz zakazuje sztucznego zawyżania długów zastawnych ponad oszacowaną wartość.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu trzech wcześniejszych przywilejów monarszych dla Lwowa: Kazimierza Wielkiego z 1368 r. (potwierdzonego w 1389 r.) na 100 łanów frankońskich, Władysława Jagiełły z 1415 r. na tzw. obszary i Krzywylas oraz Władysława Warneńczyka w sprawie zagospodarowania nadwyżek łanowych nad Brzuchowicką. Dokument nadaje wpisanym aktom pełną i niewątpliwą moc prawną równą oryginałom.

Samuel Dunikowski z Orska domaga się od rajców lwowskich wydania zbiegłego sługi, który dopuścił się zdrady i naraził go na straty. Powołując się na prawa szlacheckie i zwyczaje prawne, zapowiada rychłe przysłanie swego człowieka po uciekiniera.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór apelacyjny pomiędzy spadkobiercami Marcina Hanela a władzami miasta Lwowa, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i zeznaniach świadków. Dokument ostatecznie potwierdza, że wsie Hołosko Wielkie i Brzuchowice leżą w granicach miejskich i na zawsze podlegają jurysdykcji władz Lwowa.

Król Zygmunt II August potwierdza dawniejsze przywileje królów Aleksandra i Zygmunta I zwalniające mieszczan lwowskich wszystkich obrządków z opłat celnych na terenie całego państwa. Nakazuje urzędnikom i poborcom bezwzględne przestrzeganie tej immunitetu pod groźbą kar statutowych.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transumptu vidimus dwa wcześniejsze przywileje królów Władysława Jagiełły (1415) i Władysława Warneńczyka (1444), dotyczące nadania oraz użytkowania przez miasto Lwów podmiejskich gruntów i nadwyżek łanowych, tzw. obszarów. Dokument gwarantuje transumowanemu wypisowi taką samą moc prawną i wiarygodność, jaką posiadały dokumenty oryginalne.

Król Zygmunt II August zatwierdza transumowany dokument rady miejskiej Lwowa z 1529 roku zawierający statut i artykuły mistrzowskie połączonego cechu kowali, ślusarzy, mieczników, kotlarzy, zbrojarzy i iglarzy. Władca nadaje postanowieniom cechowym moc prawną na prośbę starszych i braci cechowych.

Król Zygmunt II August postanawia, że wszyscy posiadacze nieruchomości we Lwowie oraz osoby prowadzące tam działalność handlową podlegają jurysdykcji magistratu i obowiązkowi uiszczania podatków miejskich bez względu na stan. Dokument znosi wszelkie zwolnienia, immunitety i serwitoriaty, upoważniając władze miasta do egzekwowania powinności miejskich na równi od wszystkich mieszkańców.

Król Zygmunt II August potwierdza i transumuje cztery przywileje królów Kazimierza Jagiellończyka i Zygmunta I dla cechu szewców miasta Lwowa. Dotyczą one ograniczenia liczby szewców na podzamczu do dwóch mistrzów, zakazu uprawiania rzemiosła szewskiego w dworkach szlacheckich poza murami, zasad sprzedaży skór przez garbarzy oraz zakazu wykupywania skór przed bramami miejskimi.

Król Zygmunt August przysądza miastu Lwowowi własność dóbr Brzuchowice wraz z młynem oraz potwierdza jurysdykcję miejską nad wsiami Brzuchowice i Hołosko. Sukcesorom Marcina Hanela zapewnia prawo do pobierania dochodów z dóbr Hołosko z zachowaniem tradycyjnych szarwarków na rzecz miasta.

Król Zygmunt August rozstrzyga spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a cechem rzeźników, zatwierdzając ugodę z 1550 roku regulującą zasady handlu mięsem w dni wolnego targu. Jednocześnie monarcha zastrzega wyłączne prawo lwowskich rzeźników do sprzedaży mięsa poza wyznaczonymi dniami targowymi i znosi wzajemne koszty sądowe stron.

Dokument ustala szczegółowy przebieg granic oraz usypanie kopców granicznych między należącą do franciszkanów wsią Kozielniki a miejskimi gruntami Lwowa oraz wsiami Sichów i Zubrza, kładąc kres dotychczasowym sporom i zranieniom. Ponadto potwierdza przyznane konwentowi przez władze miejskie prawo do ograniczonego wyrębu drewna na opał oraz wypasu bydła na gruntach miejskich pod warunkiem zachowania poprawnych stosunków z miastem.

Wojewoda podolski Michał Rzewuski składa prokonsulowi oraz konsulom miasta Lwowa i ich rodzinom życzenia pomyślności i zdrowia z okazji Nowego Roku. Zapewnia ich przy tym o swojej nieustannej przychylności, szacunku oraz gotowości do dalszych usług.

Król Zygmunt August nadaje wojewodzie sandomierskiemu Spytkowi Jordanowi z Zakliczyna i jego sukcesorom dom w Przemyślu, który przypadł koronie prawem kaduka. Nadanie ma charakter wieczystej darowizny z pełnym prawem swobodnego dysponowania nieruchomością.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy rajcą lubelskim Maciejem Kasprowiczem a władzami miejskimi Lwowa, podtrzymując przywileje lwowian do sądzenia ich wyłącznie w granicach Korony. Monarcha orzeka, że w sprawach podlegających prawu magdeburskiemu pozew „jednym edyktem za trzy” nie ma mocy terminu zawitego, lecz stanowi jedynie pierwsze zwykłe wezwanie przed sąd.

Król Zygmunt August wyjaśnia i potwierdza przywilej swojego ojca, stanowiąc, że sprawy apelacyjne z sądów miejskich Lwowa nadsyłane w zapieczętowanych zwojach przez wyznaczonego posłańca mają być rozpatrywane przez sąd królewski z pominięciem generalnych odroczeń (limitacji). Zasada ta została rozciągnięta na osoby wszelkich stanów i jurysdykcji procesujące się przed sądami lwowskimi.

Hetman Stanisław Żółkiewski aprobuje aresztowanie przez magistrat lwowski Żyda podejrzanego o szpiegostwo na rzecz Turcji i nakazuje dalsze przetrzymywanie go w uwięzieniu. Poleca również znalezienie tłumacza, który odczyta przejętą przy aresztowanym korespondencję wysyłaną do Konstantynopola.

Stanisław Żółkiewski nakazuje władzom Lwowa zatrzymać w areszcie Żyda podejrzewanego o szpiegostwo na rzecz Turcji do momentu nadejścia decyzji od króla. Zapewnia, że po uzyskaniu dyspozycji monarchy powiadomi rajców i w razie potrzeby pośle po więźnia.

Stanisław Żółkiewski odpowiada władzom Lwowa na wieść o wybuchu tummultu w mieście, wyrażając ubolewanie z powodu zaistniałych zajść. Radzi rajcom załagodzić niepokoje najłagodniejszymi środkami i odsyła ich po szczegóły do pisarza miejskiego, z którym wcześniej rozmawiał.

Stanisław Żółkiewski zwraca się do władz Lwowa z prośbą o pomoc w wyegzekwowaniu długu od Andrzeja Torosowicza na rzecz zasłużonego dla Rzeczypospolitej pana Jonakiego. Hetman domaga się, aby w razie braku spłaty nieuczciwy dłużnik został bez zwłoki osadzony w areszcie miejskim.

Stanisław Żółkiewski wstawia się u władz Lwowa za zatrudnionym u siebie malarzem Boguszem, prosząc o niezmuszanie go do sprawowania opieki nad dalekimi krewnymi. Hetman podkreśla, że z powodu tych dodatkowych obowiązków artysta nie byłby w stanie terminowo ukończyć zleconych mu prac.

Hetman Stanisław Żółkiewski ostrzega rajców lwowskich przed podejrzanym Grekiem o nazwisku Maruki, który skupuje klejnoty i wysyła doniesienia do Konstantynopola. Nakazuje wybadać sprawę i zatrzymać go ze względu na trwające napięcie w relacjach z Imperium Osmańskim.

Hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski nakazuje rajcom lwowskim niezwłoczne przekazanie panu Brodeckiemu zdeponowanych w ratuszu pieniędzy z brandenburskiej kwarty ze względu na pilne potrzeby wojska. Z notatki kancelaryjnej wynika, że wysłannik hetmana odebrał wspomniane fundusze 12 sierpnia 1614 roku.

Stanisław Żurawski, stolnik ciechanowski, prosi burmistrza i rajców miasta Lwowa o przychylność dla swojego przyjaciela, pana Waltera, w toczącej się we Lwowie sprawie dotyczącej win. Zapewnia przy tym o swojej wdzięczności i gotowości do odwdzięczenia się za okazany fawor.

Król Zygmunt II August zatwierdza wpis z piotrkowskich ksiąg radzieckich z 1538 roku dotyczący sprzedaży domu z placem i ogrodem za Bramą Krakowską w Piotrkowie przez ołtarzystę Jana Kraskę na rzecz rajców i burmistrza miasta Lwowa. Nabywcy zobowiązani zostali do uiszczania dorocznego czynszu w wysokości 15 groszy na rzecz wspomnianego ołtarza na święto św. Mateusza.

Król Zygmunt II August ponownie inkorporuje wsie Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego miasta Lwowa, potwierdzając ich status po weryfikacji na sejmie egzekucyjnym. Dokument uwalnia te dobra od jurysdykcji i podatków ziemskich oraz powinności wojennych, zobowiązując je jedynie do uiszczania podatku szosu wraz z miastem.

Sekretarz królewski Jakub Zadzik informuje burmistrza i rajców Lwowa o powrocie syndyka załatwiającego sprawy miejskie w Warszawie. Zapewnia przy tym o swojej nieustannej gotowości do życzliwego wspierania spraw miasta oraz jego kolejnych wysłanników.

Kanclerz wielki koronny Jakub Zadzik przesyła władzom Lwowa zapieczętowaną deklarację królewską, uzyskaną dla miasta przez księdza referendarza pod nieobecność kanclerza na dworze. Zapewnia przy tym adresatów o swojej niesłabnącej przychylności i życzliwości.

Kanclerz Jakub Zadzik informuje władze Lwowa o zawarciu przez miejskich delegatów w Warszawie porozumienia handlowego z Żydami lwowskimi, do czego doszło na życzenie króla i przy wstawiennictwie kanclerza. Zapewnia jednocześnie rajców, że zawarty układ w żaden sposób nie narusza praw ani przywilejów miasta.

Sekretarz królewski Jakub Zadzik zawiadamia władze Lwowa o powrocie syndyka załatwiającego sprawy miejskie w Warszawie. Zapewnia o swojej nieustannej życzliwości i gotowości do pomocy zarówno jemu, jak i przybyłemu pisarzowi miejskiemu.

Kanclerz koronny Jakub Zadzik ponawia wstawiennictwo u magistratu lwowskiego, popierając powtórny mandat królewski nakazujący zawarcie z Żydami porozumienia handlowego. Zwraca uwagę na ciężary ponoszone przez Żydów oraz na straty miasta wynikające z braku oficjalnej umowy regulującej ich działalność.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski informuje władze Lwowa o królewskich dążeniach do odrodzenia miast i naprawy praw w Rzeczypospolitej. Wzywa magistrat do sporządzenia i przesłania szczegółowego wykazu bezprawi, ucisku oraz szkód majątkowych, jakich doznaje miasto, obiecując podjęcie starań w celu ich usunięcia.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski poleca władzom Lwowa szybkie i sprawiedliwe rozpatrzenie sporu pana Filimonowicza ze spadkobiercami Filipowicza o zaległe długi. Interwencja ma zapobiec szkodom finansowym, na jakie powód byłby narażony w wypadku przeciągania się procesu.

Kanclerz Andrzej Zamoyski informuje władze Lwowa o decyzji królewskiej w sprawie przesunięcia terminu rozprawy asesorskiej z panem Chmielewskim oraz o procedurach przed Komisją Skarbową i Wojskową. Zapewnia jednocześnie o królewskim i własnym poparciu dla skarg i potrzeb miasta.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski informuje magistrat lwowski o suplice żony Hilarego Signio, która oskarża zdziecinniałego na starość męża o rozrzutność i rujnowanie rodziny. Nakazuje przeprowadzić dochodzenie i ustanowić kuratorów spośród osiadłych mieszczan w celu zabezpieczenia resztek majątku.

Hetman Jan Zamoyski zwraca się do burmistrza i rajców Lwowa z prośbą o wypożyczenie miejskich armat, prochu, kul oraz skierowanie puszkarzy, cieśli i furmanów wobec zagrożenia najazdem tatarskim. Zapewnia przy tym o terminowym zwrocie sprzętu i pełnym pokryciu wszelkich kosztów, ewentualnych strat oraz żołdu dla rzemieślników.

Jan Zamoyski prosi burmistrza i rajców Lwowa o nadanie probostwa przy kościele Świętego Ducha plebanowi bełskiemu w przypadku śmierci ciężko chorego dziekana lwowskiego. Podkreśla, że rajcy dobrze znają przymioty i godność polecanego duchownego.

Jan Zamoyski interweniuje u burmistrza i rajców lwowskich, prosząc o wstrzymanie procesu sądowego przeciwko panu Kamienieckiemu oraz podległym mu celnikom z Kołomyi. Apeluje o rozwiązanie sporu zgodnie z wcześniejszym porozumieniem dotyczącym opłat celnych.

Jan Zamoyski wstawia się u burmistrza i rajców lwowskich za ormiańskimi kupcami Tyroszewiczami, którzy napotkali urzędowe trudności po zakupieniu kramiku od rajcy Justa Narosta. Autor listu apeluje o polubowne i braterskie załatwienie zatargu, podkreślając uczciwość kupców oraz słuszność ich sprawy.

Jan Zamoyski zapowiada swój rychły przyjazd do Lwowa w celu załatwienia spraw żołnierskich i wysyła przodem sługę Oleszka. Prosi burmistrza i rajców o okazanie posłańcowi życzliwości oraz wszelkiej potrzebnej pomocy.