Katalog źródeł

Król Kazimierz Wielki potwierdza dzieciom zmarłego wójta lwowskiego Macieja prawo dziedziczne do młyna pod Lwowem oraz wsi Małe Winniki wraz z folwarkiem, nadanych pierwotnie ich dziadowi Bertoldowi przez księcia Lwa. Dokument wyjmuje ludność majątku spod jurysdykcji sędziów ziemi ruskiej, nakładając obowiązek wystawiania jednego kusznika na wyprawy wojenne.

Starosta ruski Emeryk Bebek poświadcza sprzedaż wsi Dobrowtrycz w okręgu lwowskim przez Michała Żabicza na rzecz lwowskiego mieszczanina Emnedona i jego syna Jana za kwotę 60 grzywien. Nabywcy uzyskują pełne i dziedziczne prawo własności do majątku z prawem dalszego nim rozporządzania.

Nakaz niezwłocznego wykonania rozstrzygnięcia na rzecz mieszczan lwowskich w sprawie wykupu trzeciej miary młyna zimnowódzkiego oraz związanych z nią nieruchomości. Król zakazuje dalszego odwlekania egzekucji przez apelacje; dochód ma służyć umacnianiu obrony miasta.

Król nadał Jerzemu Aichingerowi, swojemu pokojowcowi, nieruchomości przy ulicy Żydowskiej we Lwowie, które po śmierci dawnych właścicieli przeszły na skarb królewski prawem kaduka. Nakazuje władzom miejskim dopuścić go do swobodnego posiadania i dopilnować, aby nikt mu nie przeszkadzał.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że kowal Jakub sprzedał Janowi Brennerowi część swojej parceli miejskiej za kwotę czternastu kóp groszy. Dokument gwarantuje kupującemu wieczyste i spokojne prawo do posiadania, użytkowania oraz swobodnego dysponowania nabytym gruntem.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają rezygnację i zbycie przez szewca Pawła pół łanu roli koło góry św. Jerzego na rzecz lwowskiego mieszczanina Kaltarnosa. Sprzedający zagwarantował nabywcy i jego sukcesorom nienaruszalność posiadania gruntu pod jurysdykcją miejską.

Władze miejskie, cechmistrzowie oraz całe pospólstwo Lwowa składają hołd i przysięgę wierności królowi Władysławowi Jagielle, a po jego śmierci jego synowi Władysławowi lub córce Jadwidze. Zobowiązują się także do posłuszeństwa wobec królowej Zofii i wielkiego księcia Witolda jako wyznaczonych opiekunów małoletniego królewicza.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Andrzej i jego syn Piotr zrzekli się na rzecz Doroty, wdowy po Andrzeju Klopperze, winnicy oraz części gruntu przed Bramą Pogańską. W zamian Dorota Klopperowa obniżyła należny od nich czynsz roczny z zakupionego wcześniej półłanka ziemi do pół wiardunku polskiego.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski, poświadcza, że szlachcic Jan Zubrski uiścił mieszczaninowi z Gródka Stefanowi sumę 50 grzywien za sołectwo we wsi Zubrza. Obie strony złożyły zgodne oświadczenia przed sądem ziemskim lwowskim.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Ignacy z Kutyszcz, sędzia ziemski halicki, wraz z podsędkiem Ściborem z Unieńca poświadczają, że Klemens z Siemikowiec sprzedał swoje dziedziczne dobra Siemikowce panu Piotrowi z Dobijowa za sumę stu grzywien groszy polskich.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Król Jan Olbracht wydzierżawia rajcom lwowskim cło we Lwowie na okres jednego roku za kwotę 350 grzywien monety polskiej. Dokument przyznaje im także pełne prawo do konfiskowania przemycanych towarów i zatrzymywania połowy z nich.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje kanonikowi kamienieckiemu i notariuszowi królewskiemu Sewerynowi Herburtowi z Felsztyna plac czyli dworzysko we wsi Nahorce w powiecie lwowskim. Nadanie zostaje zwolnione z ciężarów zamkowych i przeniesione na prawo ziemskie.

Ławnicy lwowscy pod przewodnictwem wójta sądowego Andrzeja Stefana uznają uprawnienia i intromisję kanonika Mikołaja Błażejowskiego do folwarku przy ulicy Głyńskiej na Przedmieściu Halickim. W dokumencie oblatowano wcześniejszy akt radziecki z 1520 roku, regulujący zobowiązania majątkowe zmarłego ławnika Stanisława Lamka i jego żony Agnieszki.

M. Wyżycki donosi wojewodzie ruskiemu o zabiegach Augusta II o zażegnanie konfliktu na Litwie, planach zwołania sejmu pacyfikacyjnego oraz poddaniu się Sapiehów i Lubomirskich woli monarchy przy trwającym oporze prymasa Radziejowskiego. Informuje także o nastrojach w wojsku, uciążliwościach związanych z pobytem wojsk saskich oraz bieżących wydarzeniach dworskich i dyplomatycznych.

Jakub Dementer usprawiedliwia się z opóźnień w korespondencji, tłumacząc je trudnym położeniem w Husiatynie oraz samowolą i intrygami ze strony wojewody i Barneta. Zapewnia o chęci zaspokojenia wierzycieli i prosi o przysłanie przedstawiciela, który na miejscu zapoznałby się z sytuacją, a także o cierpliwość do czasu osobistego rozliczenia.

Król Stefan Batory potwierdza wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian lwowskich przez swoich poprzedników. Władca nakazuje staroście lwowskiemu oraz władzom miejskim nienaruszalne przestrzeganie i ochronę tych praw.

Król Stefan Batory potwierdza i zatwierdza prawa, artykuły oraz przywileje cechu krawców miasta Lwowa, nadane pierwotnie przez króla Zygmunta I Starego.

Król Stefan Batory zezwala krawcom ze Stryja na założenie cechu oraz zatwierdza statut regulujący funkcjonowanie bractwa, prawa mistrzów, przyjmowanie obcych rzemieślników i wyzwalanie czeladzi na wzór prawa lwowskiego.

Król Stefan Batory zatwierdza akt komisarski ustalający taksę dochodów i realizujący wykup trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego na przedmieściu lwowskim przez kasztelana sieradzkiego Andrzeja Dembowskiego od spadkobierców Kazimierza Hynka za kwotę 4684 florenów. Nadaje Dembowskiemu prawo spokojnego dzierżenia młyna aż do czasu ewentualnego odkupienia go przez króla za tę samą sumę.

Król Stefan Batory potwierdza cechowi szewców miasta Lwowa dwa przywileje króla Kazimierza Jagiellończyka z 1466 i 1469 roku. Akty te ograniczały liczbę rzemieślników mogących mieszkać i szyć buty pod zamkiem do zaledwie dwóch oraz zakazywały uprawiania szewstwa w podmiejskich domach i dworach szlacheckich.

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza transumowane przywileje biskupa chełmskiego Wojciecha Sobiejowskiego oraz króla Stefana Batorego dotyczące przyłączenia kościoła parafialnego w Łopatynie do parafii w Busku. Akt sankcjonuje nową fundację kolegium pięciu mansjonarzy wraz z prepozytem przy kościele buskim oraz określa ich obowiązki duszpasterskie i uposażenie.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór między szlachtą województwa ruskiego a magistratem Lwowa, kasując inkorporację podmiejskich wsi Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego oraz poddając sprawy sporne dotyczące ich gruntów i powinności wojennych prawu ziemskiemu. Jednocześnie monarcha potwierdza jurysdykcję prawa miejskiego i sądu królewskiego wobec mieszczan, urzędników miejskich oraz ich majątków miejskich.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Król Stefan Batory zatwierdza i odnawia dawne artykuły oraz zwyczaje połączonego cechu tokarzy i grzebieniarzy miasta Lwowa. Dokument szczegółowo reguluje zasady składania majstersztyku, przyjmowania uczniów i mistrzów, funkcjonowania władz cechowych oraz kary za naruszenie porządku rzemieślniczego.

Rajcy miasta Lwowa oblatują i poświadczają przywilej króla Stefana Batorego z 1578 roku, zatwierdzający wilkierz lwowskiego cechu tokarzy. Dokument szczegółowo reguluje zasady wyzwolenia na mistrza, wykonywanie majstersztyków, obowiązki religijno-obronne oraz walkę z partaczami.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Król Stefan Batory potwierdza przywilej króla Zygmunta I z 1547 roku nadany lwowskim krajaczom sukna. Akt gwarantuje im wyłączność na detaliczny handel i postrzyganie sukna we Lwowie pod karą konfiskaty nielegalnego towaru.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór władz i pospólstwa Lwowa ze starostą Mikołajem Herburtem oraz poborcą podatkowym, ustalając, że miasto zobowiązane jest płacić jedynie podwójną stawkę poboru obejmującą także przedmieścia i łany miejskie. Władca zabrania pobierania osobnego podatku od ról miejskich i warsztatów rzemieślniczych, kasując dotychczasowe wyroki starosty.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

Król Stefan Batory zatwierdza statut cechu stolarzy we Lwowie, nadany w 1562 roku przez radę miejską i obejmujący dwadzieścia trzy artykuły regulujące organizację rzemiosła, naukę zawodu oraz prawa mistrzów i czeladników. Jednocześnie monarcha zrównuje lwowski cech stolarzy w prawach z cechem krakowskim oraz zakazuje partaczom i rzemieślnikom niezrzeszonym uprawiania rzemiosła i sprzedaży wyrobów w mieście i jego obrębie.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywileje cechu krajaczy sukna we Lwowie, transumując dyplom Stefana Batorego z 1578 r. (zawierający przywilej Zygmunta I z 1541 r. o wyłączności na handel suknem na łokcie) oraz akt rady miejskiej Lwowa z 1594 r. powołujący bractwo sukienników.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński informuje władze Lwowa o odroczeniu kupcowi Derzachariaszewiczowi terminu spłaty długu wobec posła tatarskiego Sołtanasa do jarmarku jarosławskiego. Nakazuje magistratowi, by w przypadku braku zapłaty natychmiast osądził dłużnika wedle prawa gości dla zachowania dobrej reputacji u cudzoziemców.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński zawiadamia magistrat Lwowa o skierowaniu do miasta piechoty pod komendą starosty lwowskiego i zwolnieniu mieszczan z ciężaru jej utrzymania. Porusza również kwestię asekuracji sumy siedmiu tysięcy złotych z dochodów miejskich.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Antoni, syn Mikołaja de Quando, sprzedaje Jakubowi Gleriusowi działkę ziemi ornej w Santo Stefano na pokrycie 200 lirów długu. Umowa przewiduje sześcioletni termin na wykup nieruchomości pod warunkiem regularnego uiszczania rocznego czynszu.

Arcybiskup lwowski Stanisław Grochowski zatwierdza fundację nowej prałatury scholastyka przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonaną przez sekretarza królewskiego Jana Karola Czołhańskiego i uposażoną dobrami Czołhany, Bełejów, Wełdzisz oraz innymi w powiecie żydaczowskim. Akt określa prawo patronatu rodu Czołhańskich herbu Sas, uposażenie scholastyka, obowiązki mszalne oraz fundusze na kapitulnego deputata trybunalskiego i nabożeństwo rocznicowe.

Hospodar Wasyl Łupuł zapewnia Jana Keménego i Jerzego II Rakoczego o stałej przyjaźni, wyjaśniając dawne pretensje dotyczące złego traktowania mołdawskiego posła na pogrzebie Zygmunta Rakoczego. Do listu dołącza nowiny o wyprawie kałgi sułtana i poselstwie chana do Chmielnickiego o posiłki przeciw Kałmukom i Kozakom dońskim oraz o krwawym buncie w Korsuniu przy redukcji rejestru kozackiego i egzekucji jego przywódcy Mozyry.

Hospodar mołdawski Gheorghe Ștefan przesyła Jánosowi Keményowi doniesienia spod Żwańca dotyczące ucieczek Kozaków, relacji tatarsko-polskich oraz odpisy korespondencji wojennej. Porusza także kwestie wojsk węgierskich, rozliczeń finansowych i spraw bieżących.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają ugodę i ordynację zawartą za pośrednictwem delegatów radzieckich między mistrzami a towarzyszami lwowskiego cechu ciesielskiego, regulującą m.in. płace, warunki pracy, wspólne schadzki oraz opiekę nad ołtarzem w kościele farnym.