Katalog źródeł

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Górkowie wysyłają dwóch pełnomocników po pieniądze zdeponowane u władz Lwowa przez zmarłego Andrzeja Nakuskiego [?]. Mają oni odebrać sumę i w razie potrzeby wystawić pokwitowanie w imieniu nadawców.

Król Zygmunt II August zatwierdza arcybiskupowi lwowskiemu Piotrowi Starzechowskiemu, kapitule oraz duchowieństwu kościoła metropolitalnego we Lwowie wszelkie prawa, przywileje, wolności i immunitety nadane przez swoich poprzedników. Potwierdzenie to nastąpiło na sejmie walnym w Piotrkowie w wykonaniu monarszej przysięgi koronacyjnej.

Kasztelan poznański Melchior Gurowski prosi wojewodę ruskiego o opiekę nad swoimi dobrami i wyłączenie ich z leż zimowych wojska. Donosi również o zabiegach stronników księcia Contiego w Wielkopolsce w oczekiwaniu na zbliżający się sejmik.

Melchior Gurowski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za wstawiennictwo i uwolnienie swoich dzierżaw od ciężaru wojskowych konsystencji, obiecując wzajemną pomoc przy realizacji asygnat. Jednocześnie poleca opiece wojewody ruskiego sprawę klienta domagającego się sprawiedliwości.

Gurowski skarży się na ponowną asygnatę hibernową mimo kwitów komisji lwowskiej. Podaje dzienny koszt szesnastu złotych i utrzymania deputatów, prosi o ich wycofanie, wspomina paraliż i niedostarczenie kwitów.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej swojego ojca Zygmunta I Starego z 1547 roku, wcielający dekanat katedralny do wspólnego stołu kapituły metropolitalnej we Lwowie. Dokument reguluje zasady obsady urzędu dziekana po śmierci Jana Krupskiego oraz kwestie podziału dochodów i wypełniania powinności.

Aleksander Gurowski zapewnia wojewodę Jana Jabłonowskiego o staraniach zmierzających do jak najszybszego wyegzekwowania należnych sum po nadchodzącym sejmiku. Zapowiada także swoje wystąpienie przed komisją wojskową w celu oczyszczenia się z fałszywych zarzutów i prosi o dalszą protekcję.

Aleksander Gurowski informuje Jana Jabłonowskiego o swoich pracach gospodarczych w Olkuszu oraz planowanym ożenku za radą wojewody poznańskiego. Prosi adresata o listy polecające i protekcję w sprawach konfederackich, deklarując pełną gotowość do usług na nadchodzących sejmikach.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1546 roku, nadający burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezentacji prepozyta kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument unieważnia wszelkie sprzeczne z tym nadania i nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu instytucję kandydata przedstawionego przez władze miejskie.

Guttinius dziękuje za doprowadzenie jego sprawy do skutku. Obiecuje omówić sprawę Haydera z sędzią i odwzajemnić pomoc. Adres zawiera notę otrzymania listu 14 marca.

Tullius Guttinius prosi lwowskiego rajcę Matthiasa Haydera o obejrzenie i wykupienie z rąk pana Bronisia zastawionych towarów, aby uniknąć narastania odsetek, oferując natychmiastowy zwrot wyłożonych sum w Warszawie lub Gdańsku. Zezwala również adresatowi na zatrzymanie dóbr jako zabezpieczenia lub na ich sprzedaż podczas najbliższego jarmarku na św. Agnieszkę.

Tullius Guttinius prosi lwowskiego rajcę Macieja Haydera o dopilnowanie zakupu towarów i wskazanie odbiorcy przygotowanych na ten cel pieniędzy. Informuje również o odłożeniu rozstrzygnięcia sądowego na Nowy Rok z prośbą o powiadomienie sędziego.

Tullius Guttinius informuje Macieja Haydera o wyznaczeniu Claudiusa Henniera do wykupienia towarów zastawionych u żydowskiego wierzyciela oraz o przekazaniu mu funduszy na ten cel. Stanowczo odrzuca jakiekolwiek ustępstwa wobec pana Grossa, obciążając go odpowiedzialnością za straty finansowe i koszty procesu.

Guttinius dziękuje rajcom za gratulacje związane z urzędem sekretarza i obiecuje pomoc miastu. Dopisek zawiera podziękowanie za dar piętnastu talarów.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Arcybiskup Rimini Jan Davia dziękuje hetmanowi i wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu za pamięć oraz dzieli się pesymistycznymi refleksjami nad sprawami Rzeczypospolitej i skutkami pokoju z Turcją. Zauważa również, że w obecnej sytuacji jedyne obawy mogą płynąć ze strony Prus.

Davia nie jest pewien wyjazdu na Ruś wobec wątpliwości co do podróży króla. Wzywa do przebudzenia dawnej waleczności, relacjonuje zgodę stron i potrzebę pieniędzy na wymarsz ponad 30 tysięcy żołnierzy.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1545 roku, nadający burmistrzowi i rajcom Lwowa jednorazowe prawo patronatu i prezentacji kandydata na mansjonarię w kościele św. Katarzyny na Zamku Niższym. Dokument zobowiązuje arcybiskupa lwowskiego do bezzwłocznego powołania wskazanego przez władze miejskie duchownego.

Dalton donosi o zawieszeniu procesu starosty krasnostawskiego oraz o wojskowych staraniach u Jego Mości o komput i regimentarstwo. Przekazuje również wieści o przechwyceniu instrukcji królewskiej przez Sapiehów, bezwzględnym stanowisku króla wobec starosty oraz pogłoskach o buncie w Moskwie i śmierci cara.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Arcybiskup damietański Angelo Maria Ranuzzi odpowiada na pismo burmistrza i rajców lwowskich, obiecując sprawiedliwe i przychylne potraktowanie sprawy tamtejszego cechu kuśnierzy. Zapewnia także o swojej gotowości do pomocy władzom miasta w innych kwestiach i życzy im pomyślności.

Król Zygmunt II August potwierdza akt Zygmunta I Starego z 1526 roku, ustanawiający coroczny obowiązek składania przez urzędujących rajców lwowskich sprawozdań z dochodów miejskich przed komisją złożoną z dawnych rajców, ławników i pospólstwa. Uczestnicy kontroli finansowej zostają zobowiązani pod przysięgą do zachowania bezwzględnej tajemnicy w kwestii wyników rachunków.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz wzywa burmistrza i rajców lwowskich do natychmiastowego zwolnienia z aresztu kupców cudzoziemskich wraz z ich towarami, by mogli udać się na jarmark do Lublina. Podkreśla, że bezprawne zatrzymanie kupców przynosi straty skarbowi państwa i narusza wyłączne kompetencje podskarbiego w sprawach celno-skarbowych.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz upomina rajców lwowskich za bezprawne pozywanie przed Trybunał dozorców komory celnej w Sandomierzu z pominięciem jego jurysdykcji. Nakazuje zaprzestanie procesów i poleca, by wszelkie roszczenia oraz przywileje dotyczące opłat celnych kierowano bezpośrednio do niego.

Daniłowicz domaga się wydania rzeczy po zmarłym Greku z depozytu miejskiego. Powołuje się na prawo kaduka i wolę króla; obiecuje zachować majątek do rozpatrzenia praw stron.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz deklaruje władzom Lwowa swoją życzliwość oraz gotowość pierwszeństwa w wydzierżawieniu miastu podatku czopowego. Zastrzega jednak, że warunkiem zawarcia kontraktu jest uprzednie uchwalenie tego poboru przez sejm.

Stanisław Borek, działając jako sędzia komisarz biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego, przyjmuje rezygnację Marcina Słapa i uroczyście wprowadza Stanisława Słomowskiego na urząd proboszcza kościoła parafialnego w Działoszycach. Nakazuje wikariuszom i parafianom uznanie nowego plebana oraz oddawanie mu wszystkich należnych dochodów i posłuszeństwa.

Kardynał Henri Albert de La Grange d'Arquien prosi wojewodę ruskiego o przysłanie ze Lwowa dokumentów procesowych niezbędnych do uzyskania zadośćuczynienia za zniewagę, jakiej doznał w Magierowie. Przesyła także pozdrowienia dla hetmana wielkiego i rodziny adresata.

Kardynał d’Arquian dziękuje za przyjaźń i zainteresowanie jego sprawami, obiecuje dowieść wdzięczności oraz prosi o przekazanie zapewnień o służbie wielkiemu hetmanowi.

Król Zygmunt II August nadaje mansjonarzom katedry metropolitalnej we Lwowie ogród z dworzyszczem oraz łąkę w obrębie miasta Lwowa. Nadane nieruchomości zostają włączone do immunitetu kościelnego i zwolnione z wszelkich ciężarów oraz podatków grodzkich i miejskich.

Markiz d’Arquien wyraża głęboki niepokój z powodu niepomyślnych wiadomości o stanie zdrowia siostrzenicy, przekazanych mu przez kasztelana krakowskiego. Zwraca się z gorącą prośbą do wojewody wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o przysłanie aktualnych wieści na jej temat.

Nadawca informuje Joannę Domicelę Jabłonowską o podróży pani marszałkowej i swojej siostry do Kocka na kilkutygodniowy pobyt. Zachęca adresatkę do zrobienia im niespodzianki i przyjazdu na wspólne spotkanie w połowie drogi.

Markiz d'Arquien informuje hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego, że z powodu braku wyznaczonej zapłaty ze skarbu pruskiego oraz od wojewody poznańskiego zawarta wcześniej ugoda stała się nieważna. W związku z niedotrzymaniem warunków porozumienia autor listu zapowiada powrót do swoich pierwotnych roszczeń finansowych i prosi hetmana o dyspozycje.

Markiz d'Arquien wyraża żal z powodu braku wsparcia ze strony hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego w sporze dotyczącym starostwa, na które liczył z racji koligacji rodzinnych. Zapewnia jednak adresata, że sam poradzi sobie z pretensjami uzurpatorów, zauważając, iż ewentualne ustępstwa uderzą przede wszystkim w przyszłych posesorów tych dóbr.

Markiz prosi o interwencję w sprawie należności i sporu przed sądem grodzkim, wskazując świadków oraz potrzebę wyjaśnienia wydarzeń.

Dokument zatwierdza ugodę zawartą między radą miasta Lwowa a cechem rzeźników, określającą dozwolone okresy i formy wolnego handlu mięsem w celu przeciwdziałania drożyźnie. Reguluje również zasady pobierania opłat targowych na rzecz rzeźników oraz zamku lwowskiego.

Darowski odrzuca żądanie podatków sprzed objęcia kamienicy. Opisuje zniszczony dach, wodę podmywającą fundamenty i kwaterunek żołnierzy; domaga się uwzględnienia stanu budynku i pisemnej odpowiedzi.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski przekazuje na potrzeby fabryki katedry lwowskiej sumę z rocznym czynszem zabezpieczoną na dobrach Stołpin, nakazuje zarządcom dóbr arcybiskupich składanie przysięgi na zabezpieczenie majątku sede vacante oraz przyznaje kanonikom i wikariuszom prawo wyrębu lasu w Obroszynie.

Andrzej Dędyński prosi adresata o wstawiennictwo i doprowadzenie do polubownego zadośćuczynienia pretensjom majątkowym osieroconych Skotnickich do dóbr Kiziów. Apeluje o rozwiązanie sporu bez przewlekłego i kosztownego procesu, powołując się na powinności opiekuna oraz chrześcijańskie miłosierdzie.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny zwyczaj pobierania przez wrotnych miejskich we Lwowie opłaty w postaci jednego polana drewna oraz wiązki siana lub słomy od każdego wozu i sań wjeżdżających do miasta. W zamian strażnicy bram zobowiązani są do utrzymywania czystości przejazdów i zapewniania dogodnego wjazdu do Lwowa.

Jakub Dementer usprawiedliwia się z opóźnień w korespondencji, tłumacząc je trudnym położeniem w Husiatynie oraz samowolą i intrygami ze strony wojewody i Barneta. Zapewnia o chęci zaspokojenia wierzycieli i prosi o przysłanie przedstawiciela, który na miejscu zapoznałby się z sytuacją, a także o cierpliwość do czasu osobistego rozliczenia.

Adres przesyłki Jakuba Dementera skierowanej do rajcy lwowskiego Macieja Hajdera z poleceniem doręczenia do rąk własnych.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu i potwierdzenia czterech dawnych przywilejów królewskich dla miasta Lwowa, dotyczących m.in. prawa składu wszelkich towarów, zakazu omijania lwowskiego składu przez kupców podolskich i ruskich, poddania kupców obcych sądownictwu miejskiemu oraz zasad sporządzania testamentów i obrotu nieruchomościami. Dokument nadaje odpisom tych przywilejów pełną moc prawną równą oryginałom.

Bogusław Ernest Denhoff donosi wojewodzie wołyńskiemu o przeszkodach w przedłożeniu jego listu zajętej królowej oraz o rozmowie wojewody kaliskiego z monarchinią. Deklaruje pełną gotowość do dalszych posług i przesyła wyrazy szacunku dla wojewody, kasztelana oraz wojewodziny wołyńskiej.

Król Zygmunt II August zatwierdza zwyczaj prawny Lwowa, postanawiając na wzór Krakowa, że wszelkie czynności, zapisy i darowizny dokonywane przed lwowskim urzędem radzieckim mają wieczystą moc równą aktom sądu gajnego. Monarcha potwierdza również ważność wszystkich dotychczas sporządzonych w ten sposób wpisów.

Nadawca opisuje ciężkie położenie i spory dotyczące dóbr, powinności oraz chorągwi związanej z dobrodziejem, prosi adresata o wstawiennictwo i pomoc w uzyskaniu sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Wspomina o dokumentach, wcześniejszych rozkazach, żołnierzach i krzywdach, a także o próbach naprawy sytuacji. List zaczyna się 8 grudnia 1698 r.; zakończenie nosi datę 19 stycznia 1699 r. Adresat jest tytułowany jako palatyn ruski, lecz jego nazwiska nie udało się pewnie odczytać.

Król Zygmunt II August uwalnia mieszczan i przedmieszczan lwowskich w ich sprawach prywatnych od jurysdykcji sądów komisarzy królewskich oraz zakazuje wydawania przeciw nim takich komisji. Postanawia zarazem, że apelacje od wyroków miejskich mają trafiać bezpośrednio do sądu królewskiego drogą urzędowego przesyłania rot spraw bez konieczności osobistego stawiennictwa stron przed komisarzami.

Nadawca zwraca się do szlachetnych panów i wspomina o nominacji sufragana lwowskiego oraz o zasługach i życzliwości adresatów. Rękopis jest uszkodzony i w wielu miejscach nieczytelny; nie da się pewnie odtworzyć szczegółów sprawy ani nazwisk. List datowano w Warszawie 9 grudnia 1723 roku. Nadawca podpisał się nieczytelnie.

Król Zygmunt II August znosi dawny lwowski zwyczaj wykluczający wnuki z dziedziczenia po dziadkach i ustanawia prawo reprezentacji, zrównujące ich w dziale spadku ze stryjami i ciotkami. Ponadto powierza burmistrzowi i rajcom lwowskim pełną władzę rozstrzygania wszelkich dotychczasowych sporów spadkowych tego rodzaju bez możliwości apelacji do króla.