Katalog źródeł

Król Władysław Jagiełło uroczyście przyrzeka, że miasto Lwów wraz z okręgiem i ziemią lwowską nigdy nie zostanie wydzielone ani nadane żadnemu księciu bądź innej osobie. Dokument gwarantuje ich wieczyste zachowanie przy monarsze, królowej Jadwidze, ich potomstwie oraz Koronie Królestwa Polskiego.

Dokument stanowi notarialny odpis wyroku sędziego i komisarza Stolicy Apostolskiej, rozstrzygającego spór o młyn za miastem na korzyść plebana lwowskiego kościoła Najświętszej Marii Panny przeciwko władzom i wspólnocie Lwowa. Potwierdza on wyłączne prawo kościoła do rzeczonego młyna i osiąganych z niego dochodów oraz orzeka o jego odzyskaniu po bezprawnym zagarnięciu przez miasto.

Król Jan Kazimierz nakazuje władzom Lwowa zorganizowanie transportu trzystu pozostawionych w mieście kopii i dostarczenie ich do Lublina. Szczegółowych informacji w sprawie przewozu broni oraz przynależnych do niej proporców ma udzielić Krzysztof Bernatowicz.

Król Władysław Warneńczyk nadaje Janowi z Sienna, podkomorzemu przemyskiemu i staroście sandomierskiemu, kamienicę we Lwowie przy ulicy Żydowskiej obok synagogi, niegdyś należącą do celnika Wołczka Żyda. Nadanie to następuje z pełnym prawem własności na wieczność w uznaniu wiernych zasług i trudów wojennych w sprawach Królestwa Węgier.

Jan z Czyżowa, namiestnik Królestwa Polskiego, poświadcza, że Jan z Zubrzy wyznaczył Mikołaja z Gołogór na opiekuna swoich małoletnich synów oraz zarządcę całego majątku aż do osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Odpowiadając na pytanie Lwowa, Lublin podaje opłaty: od beczki wina złoty dla wojewody i trzy grosze dla podwojewodziego. Od innych towarów nie wskazuje analogicznego obciążenia. Wspomina pobór od żywności sprowadzanej ze wsi oraz składki kupców i cechów przy ustalaniu cen dwa razy w roku. Prosi, aby odpowiedź pozostała poufna.

Magistrat Lublina skarży się, że cech rzeźników odmawia płacenia pogłównego, powołując się na zamieszkiwanie poza miejską jurysdykcją, i wystawił miastu pozwy przed sądami kapturowymi. Prosi magistrat Lwowa o autentyczny dokument potwierdzający, czy tamtejsze cechy płacą ciężary Rzeczypospolitej i miasta również wtedy, gdy ich członkowie mieszkają pod innymi jurysdykcjami. W postscriptum pyta o organizację sądu lwowskiego, rolę sędziów duchownych oraz miejsce odbywania sądów.

Prezydent i radni Lublina oznajmiają, że wybrali spośród siebie delegatów do Warszawy na 1 września 1738 roku, zgodnie z pisemnym poleceniem podskarbiego wielkiego koronnego. Delegaci mają uczestniczyć w przygotowaniu instruktarza skarbu koronnego. Autorzy wyrażają nadzieję, że magistrat Lwowa również spełni wolę podskarbiego.

Lublin, nie otrzymawszy odpowiedzi na poprzedni list, ponownie prosi Lwów o udostępnienie dekretu Trybunału Radomskiego, na mocy którego Lwów miał być zwolniony z wymiany czerwonych złotych. Obiecuje wzajemną pomoc w podobnych sprawach.

Magistrat Lublina powołuje się na wiadomości o komisji królewskiej rozpatrującej sprawę między władzami Lwowa a handlującymi w mieście Żydami. Chce naśladować lwowskie działania i prosi o uwierzytelniony odpis dekretu, wyłącznie w punkcie dotyczącym usunięcia Żydów, aby posłużył jako precedens. Deklaruje pokrycie opłat kancelaryjnych.

Magistrat Lublina dziękuje za zainteresowanie niezwykłym nieszczęśliwym zdarzeniem i za listy wstawiennicze. Prosi o polecenie arcybiskupowi lwowskiemu sprawy, która ma trafić do rozpoznania przez Trybunał, oraz o doręczenie załączonego listu. Nie opisuje samego zdarzenia ani nie wymienia stron sporu.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich i podolskich, a zwłaszcza staroście lwowskiemu Stanisławowi z Chodcza, aresztowanie kupców i konfiskatę towarów przewożonych z ominięciem przymusu lwowskiego prawa składu. Dokument przyznaje mieszczanom lwowskim uprawnienia do zatrzymywania winnych celem ochrony przywilejów miejskich i dochodów skarbu królewskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zwalnia mieszkańców Lwowa na sześć lat od wszelkich podatków, kontrybucji i opłat w uznaniu trudów i wydatków poniesionych na wznoszenie miejskich murów oraz fos obronnych. Równocześnie nakazuje poborcom podatkowym bezwzględne respektowanie nadanego immunitetu.

Baillie relacjonuje kontakty z Hiltznerem, Thomsonem i Burnettem oraz oczekiwanie na spłatę. Zamierza dochodzić pieniędzy w Gdańsku. Opisuje uciążliwy ból żołądka oraz przyjęcie przez przyjaciela, który częstował dobrym węgierskim winem.

Król Aleksander Jagiellończyk zwalnia poddanych wsi Honiatycze, należącej do kapituły lwowskiej, na 15 lat od wszelkich robocizn i stacji na rzecz zamku lwowskiego z powodu zniszczeń poczynionych przez Turków i Tatarów. Nakazuje staroście lwowskiemu Stanisławowi z Chodcza oraz jego następcom bezwzględne przestrzeganie tej ulgi.

Robert Bell prosi Arthura Forbesa o utrzymanie aresztu na sporne towary w Lipsku i wstrzymanie ich wydania panu Westowi aż do jego osobistego przybycia pod koniec miesiąca. Podkreśla przy tym swoje roszczenia finansowe oraz zapowiada rychłe spotkanie.

Marszałek Trybunału Koronnego Stanisław Kazimierz Bieniewski upomina magistrat lwowski za uwięzienie rannej szlachty w więzieniu dla złodziei, uznając to za zniewagę stanu rycerskiego. Wzywa władze miejskie do zaniechania tych działań ze względu na trwające postępowanie trybunalskie i wypomina im niewdzięczność za dotychczasowe wstawiennictwo u króla.

Król Aleksander Jagiellończyk eryguje w katedrze lwowskiej kanonikat i prebendę przeznaczoną dla stałego kaznodziei w celu krzewienia wiary i głoszenia słowa Bożego. Prawo patronatu oraz wyboru odpowiedniego kapłana na to stanowisko monarcha przekazuje wieczcancel arcybiskupowi Bernardowi i kapitule lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk potwierdza kapitułom metropolitalnym we Lwowie przywilej Władysława Jagiełły z 1432 roku. Nadaje on dziesięciu kanonikom nowej fundacji prawo do corocznego odbioru czterech wozów soli z żup drohobyckich.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje burmistrzowi, radzie i miastu Lwów prawo wieczystego poboru mostowego w wysokości jednego grosza polskiego od każdego obładowanego wozu wjeżdżającego do miasta. Uzyskane dochody mieszczanie zobowiązani są w całości przeznaczać na naprawę okolicznych dróg publicznych oraz miejskich fortyfikacji.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza nadanie kanonii i prebendy kaznodziejskiej mistrzowi Stanisławowi z Krakowa oraz włącza do jej uposażenia 300 florenów z zapisu mieszczanina Piotra Stryczka. Akt szczegółowo reguluje obowiązki kaznodziejskie, warunki egzaminowania i rezydencji oraz zakazuje zamiany tego beneficjum na inne.

Król Zygmunt I zezwala magistrowi Michałowi, notariuszowi lwowskiemu, na wykupienie trzeciej części Młyna Piekarskiego na przedmieściu lwowskim za sumę pięćdziesięciu grzywien. Zapisuje mu tę kwotę oraz prawo pobierania trzeciej części dochodów z młyna z obowiązkiem ponoszenia jednej trzeciej kosztów jego napraw.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1472 roku ustanawiający we Lwowie dwa jarmarki roczne na uroczystości Świętej Trójcy oraz św. Agnieszki. Dokument reguluje szczegółowe uprawnienia handlowe, prawo składu, opłaty celne, wypas bydła kupieckiego oraz jurysdykcję sądową nad kupcami.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miasta Lwowa a gminą ormiańską, znosząc urząd odrębnego wójta ormiańskiego i poddając Ormian pod jurysdykcję miejską w sprawach o nieruchomości oraz w czterech artykułach kryminalnych. W pozostałych sprawach ormiańskich sądzić ma wójt miejski wraz z sześcioma starszymi ormiańskimi według ich prawa ojczystego, z prawem apelacji bezpośrednio do majestatu królewskiego.

Stanisław Bogusławski zdaje sprawę Wojciechowi Zimnickiemu z przebiegu postępowań przed Trybunałem w Piotrkowie przeciwko Wielkiemu oraz informuje o przeniesieniu sprawy do Lublina. Zwraca się z pilną prośbą o nadesłanie właściwych pełnomocnictw grodzkich i oryginalnych dekretów królewskich niezbędnych do obrony panów Siekierzyńskich i Langisza.

Król Zygmunt I na prośbę arcybiskupa lwowskiego Bernarda Wilczka potwierdza wyrok króla Władysława Jagiełły z 1422 roku regulujący wysokość rocznych opłat na stół arcybiskupi, uiszczanych na świętego Marcina przez kmieci i osadników prawa niemieckiego w diecezji lwowskiej. Dokument ustala stały wymiar tego świadczenia na sześć groszy szerokich z każdego posiadanego łanu, z wyjątkiem osadników lwowskich płacących po jednym wiardunku.

Król Zygmunt I nakazuje urzędnikom koronnym udzielanie pomocy przedstawicielom Lwowa w konfiskacie towarów i zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład. Ostrzega przy tym urzędników, że wszelkie straty wynikłe z braku ich współdziałania zostaną ściągnięte z ich własnych majątków.

Autor omawia trudności w sprawie Głogowskiego, zabiegi o porozumienie i potrzebę przyjazdu na sądy w środę i czwartek. Wskazuje nieprawidłowy jego zdaniem wpis do rejestru oraz możliwość zadowolenia wierzyciela mniejszą kwotą.

Semen Białecki donosi Maciejowi Hajderowi o wieściach dworskich dotyczących rychłego przybycia królowej Ludwiki Marii do Polski oraz planowanych uroczystościach w Gdańsku i Warszawie. Przekazuje także ustalenia z panem Perynem w kwestii rozstrzygnięcia sporu o perły panny Cecylii.

Semen Białecki relacjonuje pobyt w Lublinie, dziwiąc się wydaniu prawnie bezskutecznego mandatu, przed którym przestrzegali doradcy. Omawia również kwestie majątkowe, w tym kram, zwrot rzeczy panny Curtiej po zmarłej pani Gerardowej oraz rozliczenia finansowe.

Semen Białecki informuje burmistrza Macieja Haydera o niespodziewanych żądaniach majątkowych panny Kurcyi, deklarując chęć zrekompensowania adresatowi wszelkich niedogodności i kosztów związanych z tą sprawą. Donosi również o burzliwym przebiegu lubelskiego sejmiku ziemskiego, nastrojach dotyczących widma wojny oraz o poprawie stanu zdrowia swojej żony.

Peter West informuje z Warszawy Arthura Forbesa o przebiegu spraw prawnych przed sądem marszałkowskim i grodzkim oraz o wyjeździe stron do Krakowa. Relacjonuje również kwestie podatkowe, sporne rozliczenia z Lądkiem oraz zabiegi o zawarcie ugody przed jarmarkiem.

Autor poleca burmistrzowi sprawę Kazimierza Paprockiego, starszego cechu siodlarzy i rymarzy lubelskich, oskarżonego o zniewagę siodlarzy lwowskich. Prosi o sprawiedliwe rozpoznanie oraz naprawienie krzywdy.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Wysocka cieszy się z odzyskanego kontaktu i prosi o dalsze wiadomości o zdrowiu adresata. Wyjaśnia, że list dostarczył faktor; na przyszłość można pisać pocztą albo za pośrednictwem kapitana.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę mieszczan lwowskich wyrok króla Aleksandra Jagiellończyka z 1506 roku. Potwierdza on zwolnienie lwowian z opłat cła lubelskiego i zakazuje celnikom lubelskim jego pobierania.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy dzierżawcą ceł Andrzejem z Tęczyna a mieszczanami lwowskimi, zezwalając kupcom lwowskim na podróże przez Kraków i Sandomierz do Lublina i dalej z pominięciem komór w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie, nakazując jednak powrót tą drogą przy rezygnacji z dalszej trasy. Jednocześnie zawiesza zwolnienie celne Lwowa w tych trzech komorach wyłącznie na czas trwania zastawu dóbr Tęczyńskim, zatwierdzając ogólny przywilej celny króla Aleksandra.

Autor prosi o wstrzymanie procesu z bazylianami do sejmu. Wspomina wcześniejsze listy w sprawie św. Antoniego, rekomendację bazylianów i pełnomocnictwo dla posłów; deklaruje przyjaźń dla Lwowa.

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Król Zygmunt I odracza ostateczne rozstrzygnięcie sporu między miastami Lwowem i Lublinem o przejazd kupców ze Wschodu. Do czasu dokładnego zbadania przywilejów obu stron monarcha nakazuje zachować lwowskie prawo składu i zatrzymywać kupców tureckich, tatarskich oraz wołoskich.

Galbraith prosi o wybaczenie zwłoki. Tłumaczy, że sam nie otrzymuje pieniędzy od dłużników, i zapewnia Forbesa, że spłaci należność, choć nie podaje pewnej daty.

Karol Galbreath dziękuje Arturowi Forbesowi za nadesłane kondolencje i informuje o poleceniu wypłaty tysiąca złotych zebranych z długów przez swego czeladnika. Deklaruje również chęć wykupienia weksla wystawionego przez pana Bochena podczas zbliżającego się jarmarku w Rzeszowie.

Galbraith tłumaczy opóźnienia zapłat, wymienia przekazanie 1000 zł oraz dalsze kwoty przekazane we Lwowie. Prosi Forbesa o cierpliwość i zachowanie zaufania.

Galbraith omawia trudności zamiany szelągów na dobrą monetę, spodziewane wpłaty Gordona i weksel. List dla Forbesa skierowano do Krakowa.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.