Katalog źródeł

Nakaz niezwłocznego wykonania rozstrzygnięcia na rzecz mieszczan lwowskich w sprawie wykupu trzeciej miary młyna zimnowódzkiego oraz związanych z nią nieruchomości. Król zakazuje dalszego odwlekania egzekucji przez apelacje; dochód ma służyć umacnianiu obrony miasta.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka ze Strzelec zatwierdza zobowiązanie kapituły katedralnej we Lwowie do odprawiania wieczystych mszy i nabożeństw w każde Suche Dni za duszę Pawła Jurkowskiego z Czartorii. Zobowiązanie to podjęto w zamian za 150 grzywien wypłaconych przez wykonawcę testamentu, kasztelana i starostę sandomierskiego Rafała z Jarosławia.

Dokument sądu ziemskiego lwowskiego poświadcza wieczysty i dobrowolny podział dóbr dziedzicznych oraz zastawnych w Zimnej Wodzie po zmarłym ojcu między rodzonymi siostrami Barbarą a Małgorzatą. Akt szczegółowo rozgranicza przypadające obu siostrom łany kmiece, pustki, dwór, stawy, łąki oraz określa zasady wspólnego użytkowania lasów i pastwisk.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza erekcję i uposażenie ołtarza w katedrze lwowskiej dokonane przez dziekana Jana Krowickiego. Uposażenie stanowi roczny czynsz w wysokości 22 florenów wykupiony od władz Lwowa na dobrach wsi Dworzyska, transumowany w treści dokumentu.

Błazowski omawia sprawy Michała Dobroskiego [?] i Kowalińskiego. Proponuje użyć statutu toruńskiego przeciw osobom uznanym za włóczęgów, używa metafory ptaszka w klatce i wskazuje odstraszający cel zatrzymania. Deklaruje przyjazd po niedzieli Laetare.

Sędzia i podsędek ziemscy sieradzcy zaświadczają, że król na sejmie walnym w Piotrkowie zatwierdził prawa Małgorzaty, wdowy po Marcinie Tłustym, oraz jej syna Erazma do młyna słodowego pod Lwowem przy bramie halickiej. Władca utrzymał ich w spokojnym posiadaniu młyna wbrew roszczeniom kapituły metropolitalnej lwowskiej.

Michał Bobrowski odsyła Kazimierzowi Wolskiemu pachołka, prosząc o ponowne skierowanie go do chorągwi po powrocie, oraz pyta o stan sprawy z panem Boreyką. Informuje także o pilnej potrzebie przybycia deputatów z wyżywieniem dla ludzi pocztowych i prosi o odebranie czapki od Próchnickiego.

Piotr Bobrowski przesyła pozdrowienia porucznikowi Kazimierzowi Wolskiemu oraz prosi o wypłacenie dodatku na strawne dla swoich pachołków w razie opóźnienia jego przybycia. Zapewnia, że wkrótce osobiście zjawi się w obozie pod Lwowem i zwróci wyłożone pieniądze.

Piotr Bobrowski donosi porucznikowi Kazimierzowi Wolskiemu o całkowitym zniszczeniu Wawrzeńczyc i okolicznych wsi przez Szwedów oraz o trudnościach ze ściągnięciem prowiantu, prosząc o instrukcje chorążego koronnego. Wspomina również o niepokojących wieściach ze Lwowa i prosi o zabezpieczenie pozostawionych tam skrzyń.

Bobrowski opisuje kłopoty z czeladzią i pieniędzmi. Prosi o wypłatę pocztowemu i pomoc ludziom pozostawionym u Wolskiego, zapowiadając przyjazd. Wymienia 50 i 60 zł w odrębnych rozliczeniach.

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spory między starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miasta Lwowa, regulując kwestie opłat targowych, myta i mostowego, wypasu pędzonego bydła, liczby rzemieślników podzamkowych oraz przemiału w młynach i wyrębu lasów. Dekret potwierdza dawne przywileje mieszczan lwowskich i zakazuje nakładania na nich bezprawnych ciężarów przez urząd grodzki.

Wolski sprzeciwia się naruszaniu przywilejów Lwowa podczas nieobecności monarchy. Aprobuje protest miasta i odwołanie do przyszłego sejmu; obiecuje obronę jego praw oraz autorytetu kancelarii.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I potwierdza, że plac za kościołem franciszkanów udostępniony pod ustawienie królewskich dział wojennych stanowi własność miejską, a nie zamkową. Monarcha zobowiązuje się oddać ten teren rajcom lwowskim natychmiast po przygotowaniu innego miejsca na artylerię.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a władzami Lwowa, przysądzając sporny dom na Przedmieściu Krakowskim na własność miasta. Dokument potwierdza posadowienie budynku na gruncie miejskim i poddaje go na zawsze jurysdykcji miejskiej.

Król Zygmunt I Stary zwalnia mieszczan i kupców lwowskich z obowiązku uiszczania cła w Kołomyi, które było bezprawnie pobierane w okresie dzierżawy tamtejszych dóbr królewskich przez Ottona z Chodcza. Przywilej zwalnia na zawsze wszelkie przewożone towary, w tym ryby i zboża, w drodze tam i z powrotem.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi i jego następcom pół grzywny rocznego czynszu, wypłacanego na Boże Narodzenie przez starostę gródeckiego, tytułem odszkodowania za łąki zajęte pod pastwisko zamku w Gródku. Świadczenie to zostaje ustanowione jako wieczyste zobowiązanie starostwa gródeckiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miejską Lwowa dotyczący procedury powoływania rajców. Dokument ustanawia, że pierwszego rajcę nominuje w imieniu monarchy starosta spośród sześciu rajców urzędujących na dany rok, drugiego wybiera rada, a trzeciego pospólstwo miasta.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy Dymitrem Tyrawą a lwowską kapitułą katedralną, przysądzając kapitule wieczystą własność wsi Czerkasy na podstawie wcześniejszej darowizny królewskiej i faktu wykupienia dawnego zastawu. Wobec wykazania wypłaty sumy zastawnej i braku innych tytułów prawnych u pretendenta, król nakazuje Dymitrowi i jego potomkom wieczne milczenie.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Fabian Giedymin zwraca się do porucznika Michała Wolskiego z uniżoną prośbą o krótkoterminowe wypożyczenie pancerzy pacholczych i towarzyskich, a także karwaszy i misiurek.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Król Zygmunt I nadaje miastu Lwowowi prawo wieczyste i dziedziczne do trzeciej miarki z królewskiego młyna słodowego Zimna Woda za Bramą Krakowską, zachowując dwie miarki dla skarbu królewskiego. Dokument unieważnia wszelkie ewentualne przyszłe próby wykupu młyna przez monarchę lub osoby trzecie oraz zabezpiecza prawa mieszczan.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i ponawia dla burmistrza, rajców i mieszczan Lwowa wszystkie dotychczasowe prawa, przywileje, wolności, immunitety oraz zwyczaje nadane miastu przez poprzednich monarchów oraz przez niego samego.

Gnoiński prosi namiestnika Wolskiego o pilną odpowiedź potrzebną do zdania relacji mocodawcy oraz wstawia się za uciskanymi poddanymi ze Stróży. Bierze w obronę wójtostwo i proponuje wspólny zjazd w folwarku w celu dokonania naocznej rewizji.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu Młyn Piekarski wraz z tzw. trzecią miarką i wszelkimi dochodami za Krakowską Bramą, zwalniając go z możliwości wykupu przez monarchę. Dokument wciela młyn pod wyłączną jurysdykcję miejską prawa magdeburskiego we Lwowie.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu przywilej stanowiący, że mieszczanie lwowscy nie mają obowiązku przedkładać i okazywać swoich praw oraz dokumentów przed żadnymi urzędnikami ani komisarzami, lecz wyłącznie osobiście przed obliczem króla i jego następców w granicach Królestwa Polskiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezenty na prepozyturę kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument nakłada na arcybiskupa lwowskiego obowiązek inwestowania kandydatów wskazywanych przez władze miejskie i zastrzega nienaruszalność tego prawa przed ewentualnymi roszczeniami koronnymi.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa potwierdza dawniejsze akty rozgraniczenia z lat 1462 i 1485 pomiędzy gruntami lwowskimi a dziedziczną wsią Zimna Woda. Dokument nadaje wieczystą moc prawną ustalonemu przebiegowi granic oraz nakazowi milczenia nałożonemu na dawnych pretendentów.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom Lwowa grunt nad Pełtwią przed Bramą Krakowską pod budowę młyna wodnego na ich prywatny użytek. Dokument przenosi na władze miejskie pełną własność, wszelkie dochody z młyna oraz całkowitą jurysdykcję miejską nad nim i młynarzem, wyłączając ich spod jurysdykcji starosty.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary odnawia utracone w pożarze przywileje sukienników lwowskich, potwierdzając ich wyłączne prawo do krajania i sprzedaży sukna na łokcie w mieście Lwowie oraz zakazując tego procederu innym kupcom pod karą konfiskaty towaru. Władca nakazuje staroście oraz władzom miejskim Lwowa udzielanie cechowi sukienników wszelkiej pomocy i ochrony w egzekwowaniu tych praw.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Markiz prosi o interwencję w sprawie należności i sporu przed sądem grodzkim, wskazując świadków oraz potrzebę wyjaśnienia wydarzeń.

Król Zygmunt II August zatwierdza wyrok sejmu walnego krakowskiego, który skasował pozew szlachcica Waśka Łahodowskiego wytoczony przeciw władzom Lwowa przed sądem grodzkim. Dokument potwierdza przywilej wyłączający mieszczan lwowskich spod obcej jurysdykcji i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed sąd miejski.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Jerzy Dzieduszycki poleca Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu pana Zwolskiego, dawnego jeńca wykupionego w Konstantynopolu, który zasłużył się przy spisywaniu polskich niewolników. Prosi o wsparcie go u hetmana wielkiego koronnego w celu uzyskania paszportu i listów polecających na drogę powrotną do Turcji.