Katalog źródeł

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Jan Traszko zwraca się do lwowskiego rajcy Jędrzeja Wachlowicza z prośbą o interwencję i pomoc w odzyskaniu zaległych pieniędzy od starosty łomżyńskiego. Zapewnia przy tym o swojej dozgonnej wdzięczności oraz gotowości do zrekompensowania wszelkich trudów poniesionych w tej sprawie.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.

Jan Ignatowski domaga się od pisarza Gołębiowskiego natychmiastowego zwrotu wieloletniego długu w kwocie ponad 162 złotych polskich za pośrednictwem lwowskiego mieszczanina Eliana. Przypomina adresatowi o wcześniejszych niespełnionych obietnicach, własnym ubóstwie oraz religijnym i moralnym obowiązku oddania cudzej własności.

Antoni, syn Mikołaja z Carzano, sprzedaje Janowi Chrzcicielowi Buffie z Telve di Sotto ogród oraz łąkę położone w Carzano. Transakcja zostaje opłacona i poświadczona notarialnie w obecności świadków.

Marek Izaakowic informuje Artura Forbesa o rychłym wyjeździe i prosi o uregulowanie rachunków za towary z potrąceniem należności za sprzedane cytryny. Zwraca się także o otwarcie kredytu dla lwowskiego celnika Beera oraz odesłanie niezrealizowanych rewersów rzeszowskich dłużników.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński wraz z kapitułą katedralną przenosi zniszczone przez najazd tatarski miasteczko Kozłów na prawo magdeburskie na wzór Dunajowa i obdarza mieszkańców piętnastoletnią wolnizną. Po upływie tego okresu dokument precyzuje stałe powinności poddanych, w tym czynsze pieniężne, wymiar szarwarku oraz daniny w naturze na rzecz dworu arcybiskupiego.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza transumowane przywileje biskupa chełmskiego Wojciecha Sobiejowskiego oraz króla Stefana Batorego dotyczące przyłączenia kościoła parafialnego w Łopatynie do parafii w Busku. Akt sankcjonuje nową fundację kolegium pięciu mansjonarzy wraz z prepozytem przy kościele buskim oraz określa ich obowiązki duszpasterskie i uposażenie.

Autor listu stanowczo odpiera zarzuty nielojalności i wrogich wypowiedzi przekazane przez pana Wigurę, powołując się na tradycję wiernej służby swoich przodków. Apeluje do rozwagi adresata, aby nie dawał wiary potwarzom rozsiewanym przez niegodziwych ludzi i zachował go w swej łasce.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór między szlachtą województwa ruskiego a magistratem Lwowa, kasując inkorporację podmiejskich wsi Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego oraz poddając sprawy sporne dotyczące ich gruntów i powinności wojennych prawu ziemskiemu. Jednocześnie monarcha potwierdza jurysdykcję prawa miejskiego i sądu królewskiego wobec mieszczan, urzędników miejskich oraz ich majątków miejskich.

Przełożony lwowskiego konwentu trynitarzy, br. Jan od Narodzenia, zwraca się do władz Lwowa z prośbą o udostępnienie pasa ziemi między murami miejskimi a klasztorem pod budowę nowej świątyni ufundowanej przez Zofię Kłońską. Zapewnia, że wzniesienie murów nie zablokuje drogi publicznej, a zakonnicy będą stale modlić się o pomyślność miasta.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

M. Iskra przesyła Janowi Jabłonowskiemu list od namiestnika chorągwi i prosi o pilne wstawiennictwo oraz wypłatę funduszy ze szkatuły na poczet asygnacji chlebowych. Wyjaśnia, że nie posiada własnych środków na zaspokojenie żądań żołnierzy i obawia się ich wzburzenia, jeśli nie zostaną zaspokojeni finansowo.

Król Stefan Batory zatwierdza i odnawia dawne artykuły oraz zwyczaje połączonego cechu tokarzy i grzebieniarzy miasta Lwowa. Dokument szczegółowo reguluje zasady składania majstersztyku, przyjmowania uczniów i mistrzów, funkcjonowania władz cechowych oraz kary za naruszenie porządku rzemieślniczego.

Walenty Kajerski informuje lwowskiego rajcę o sprawach miasta rozpatrywanych w Radomiu, w tym o kwestii szkodliwych propinacji oraz braku obecności podkomorzego lwowskiego. Zapewnia o czuwaniu nad interesami Lwowa, przesyła pisma do Krakowa i deklaruje dalszą gotowość do wypełniania dyspozycji.

Rajcy miasta Lwowa oblatują i poświadczają przywilej króla Stefana Batorego z 1578 roku, zatwierdzający wilkierz lwowskiego cechu tokarzy. Dokument szczegółowo reguluje zasady wyzwolenia na mistrza, wykonywanie majstersztyków, obowiązki religijno-obronne oraz walkę z partaczami.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Wójt janowski Daniel Antoni Kamieński zawiadamia władze Lwowa, że ukrywa u siebie zbiegłego chłopca, syna dawnego prezydenta Chwedora Hańskiego Szczerpki. Zwraca się z prośbą o ustalenie losów rodziców dziecka po zarazie morowej oraz o otoczenie małoletniego opieką prawną i majątkową.

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Rajcy miasta Lwowa ustanawiają i zatwierdzają statut lwowskiego cechu chirurgów, określając warunki uzyskania mistrzostwa, wymogi dotyczące wykonania sztuk majsterskich oraz zasady nauki rzemiosła. Dokument nakłada również na członków cechu obowiązek wystawienia zbrojnego na ratusz w razie potrzeby oraz bezpłatnego opatrywania rannych strażników miejskich.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.

Nadawca wyjaśnia, że musiał wyjechać do Brodów z powodu mandatu wydanego przez J.O. Pana Krakowskiego. Żałuje, że nie może służyć adresatom podczas wyznaczonej komisji; wspomina o złym stanie zdrowia i rozkazach hetmańskich, które mu przeszkadzają. List datowano w Brodach 26 kwietnia 1723 r.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Doktor Marcin Kampian informuje Wojciecha Zimnickiego o wysłaniu wozem na Trybunał soku i trunków dla biskupa przemyskiego oraz innych dygnitarzy, polecając pilne doręczenie korespondencji od arcybiskupa. Przekazuje również wieści ze Lwowa o spokoju od strony Tatarów oraz o ruchach pana podczaszego wyjeżdżającego z Ukrainy.

Król Stefan Batory potwierdza przywilej króla Zygmunta I z 1547 roku nadany lwowskim krajaczom sukna. Akt gwarantuje im wyłączność na detaliczny handel i postrzyganie sukna we Lwowie pod karą konfiskaty nielegalnego towaru.

Wikariusz i komisarz generalny brat Jan Kapistran zwraca się do władz Lwowa z prośbą o patronat i wsparcie budowy nowej bramy oraz pomoc dla miejscowego kustosza. Zapewnia o modlitwie w intencji pomyślności rajców i całego miasta, dziękując za ich dotychczasową gorliwość.

Wójt i ławnicy krakowscy na prośbę pisarza lwowskiego Pawła Szczerbica zaświadczają o obowiązującym w Krakowie zwyczaju wyboru kolegium czterdziestu mężów, do którego odwoływał się dekret królewski dla Lwowa. Zgodnie z krakowską praktyką dwudziestu członków wybierają starsi cechów spośród kupców, a kolejnych dwudziestu wyznaczają kupcy spośród starszyzny cechowej, z udziałem jedenastu ławników.

Sędzia wojskowy Mikołaj Karmeński prosi rajców lwowskich o krótkoterminowe użyczenie miejskiego kata do wykonania egzekucji na żołnierzach skazanych na śmierć w obozie pod Świrzem. Zapewnia przy tym o bezzwłocznym odesłaniu mistrza sprawiedliwości po wykonaniu wyroków oraz o należytej rekompensacie.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór władz i pospólstwa Lwowa ze starostą Mikołajem Herburtem oraz poborcą podatkowym, ustalając, że miasto zobowiązane jest płacić jedynie podwójną stawkę poboru obejmującą także przedmieścia i łany miejskie. Władca zabrania pobierania osobnego podatku od ról miejskich i warsztatów rzemieślniczych, kasując dotychczasowe wyroki starosty.

Papież Grzegorz XIII zawiadamia wasali kościoła lwowskiego o powołaniu Jana Dymitra Solikowskiego na urząd arcybiskupa po zgonie arcybiskupa Jana. Nakazuje im przyjęcie nowego pasterza z należnym szacunkiem oraz dochowanie wierności i wypełnianie zwyczajowych świadczeń pod groźbą kar kościelnych.

Biskup kujawski Stanisław Karnkowski odpowiada na skargę władz Lwowa dotyczącą ucisku ze strony miejscowej szlachty, ubolewając nad trudnymi czasami wspólnymi dla mieszczan i duchowieństwa. Tłumacząc się chorobą, odsyła adresatów do ustnej relacji posłańca oraz zapewnia o gotowości obrony praw i wolności miasta, gdy nadarzy się sposobność.

Papież Grzegorz XIII zawiadamia lud miasta i diecezji lwowskiej o powołaniu Jana Dymitra Solikowskiego na urząd arcybiskupa po śmierci jego poprzednika Jana. Nakazuje wiernym przyjęcie nowego pasterza z należną czcią oraz posłuszeństwo jego pasterskiej władzy.

Katarzyna Konstancja prosi Andrzeja Janockiego o opiekę prawną i poparcie jej przeciągającej się sprawy przed sądem królewskim w Warszawie po śmierci dotychczasowego obrońcy. Wyjaśnia wątpliwości co do statusu wyroku królewskiego, odsyła dokumenty dowodowe i przesyła zadatek, obiecując dalsze wynagrodzenie po pomyślnym zakończeniu procesu.

Papież Grzegorz XIII zezwala arcybiskupowi elektowi lwowskiemu Janowi Dymitrowi Solikowskiemu na przyjęcie konsekracji biskupiej od dowolnego biskupa katolickiego pozostającego w łączności ze Stolicą Apostolską. Warunkiem udzielenia sakry jest uprzednie złożenie przytoczonej w tekście roty przysięgi wierności, której poświadczony odpis elekt ma odesłać do Rzymu pod rygorem suspensy.

Wacław Karsza interweniuje u rajcy Kupińskiego w sprawie incydentu pobicia komisarza przez pachołka, przekonując, że błahe zajście zostało niepotrzebnie nagłośnione i rozdmuchane aż przed oblicze kasztelana i kanclerza. Wyjaśnia gotowość do zadośćuczynienia i obwinia syndyka miejskiego o celowe podsycanie sporu oraz utrudnianie polubownego załatwienia sprawy.

Papież Grzegorz XIII nadaje ołtarzowi św. Anny w kościele św. Andrzeja bernardynów we Lwowie przywilej ołtarza uprzywilejowanego. Na jego mocy każda msza za zmarłych odprawiona przy nim przez zakonnika tego konwentu przynosi odpust uwalniający duszę z czyśćca.

Alcide Cattini zwraca się do kanclerza Jana Małachowskiego z prośbą o nakazanie magistratowi lwowskiemu wypłaty długu w wysokości 330 czerwonych złotych wraz z procentami z majątku zmarłego kamerdynera Estry. Autor memoriału podkreśla, że jego wierzytelność powstała przed ślubem dłużnika i powinna mieć pierwszeństwo przed zapisem na rzecz wdowy.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

S. Kwilecki donosi wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu, że wysłany przez pokojowego list do niego nie dotarł, deklarując przy tym pełną gotowość do dalszych posług. Zapowiada również wyjaśnienie biegu poruszonej sprawy oraz przesyła ukłony dla małżonki adresata.

Dokument transsumuje i zatwierdza wyrok sejmowy króla Stefana Batorego rozstrzygający spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem. Król ogranicza liczbę rzemieślników pod jurysdykcją starościńską, zakazuje prowadzenia szynków i nowego targu na przedmieściu podzamcza oraz potwierdza dawne przywileje mieszczan dotyczące handlu solą i rybami, wolności od ceł i opłat targowych, a także wypasu bydła i korzystania z lasów królewskich.

Gottlieb Kerner informuje Daniela Winiarskiego, że pan wojewoda wciąż nie odebrał zdeponowanych we Lwowie pieniędzy i prosi o wyznaczenie osoby do ich podjęcia z obawy przed pożarem lub przypadkiem losowym. Pyta również o zapotrzebowanie na gotówkę we Lwowie lub Jarosławiu na święty Michał, oczekując pilnej odpowiedzi.

Król Stefan Batory zatwierdza statut cechu stolarzy we Lwowie, nadany w 1562 roku przez radę miejską i obejmujący dwadzieścia trzy artykuły regulujące organizację rzemiosła, naukę zawodu oraz prawa mistrzów i czeladników. Jednocześnie monarcha zrównuje lwowski cech stolarzy w prawach z cechem krakowskim oraz zakazuje partaczom i rzemieślnikom niezrzeszonym uprawiania rzemiosła i sprzedaży wyrobów w mieście i jego obrębie.

Samuel Benedict Kessler zaprasza Arthura Forbesa na swój ślub z Elżbietą, córką gdańskiego kupca Roberta Lauendela, który ma się odbyć 15 lutego 1686 roku w Gdańsku. Prosi adresata o zaszczycenie uroczystości swoją obecnością, modlitwę w intencji nowożeńców oraz udział w przyjęciu weselnym.