Katalog źródeł

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż zaświadcza o tymczasowym rozgraniczeniu dóbr kapituły lwowskiej we wsi Wierzbiąż i posiadłości szlachcica Beryły w Małej Horożanie, dokonanym przez delegowanych komisarzy pod rygorem wadium. Ostateczne ustalenie granic odłożono do czasu osobistej wizji wojewody.

Burmistrz i radni Drohobycza zwracają się do władz Lwowa z pokorną prośbą o przysłanie miejskiego kata do uwięzionej przestępczyni. Zapewniają przy tym o należytym ugoszczeniu, wynagrodzeniu i odesłaniu mistrza sprawiedliwości po wykonaniu wyroku.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Elbląg deklaruje solidarność z magistratem Lwowa i poparcie dla ochrony władz miejskich. Ponieważ zgromadzenia prowincji zakończyły się bezskutecznie i nie wybrano posłów na sejm, nie może spełnić prośby w tej drodze. Zapowiada, że sekretarz mający wkrótce wyjechać do Warszawy otrzyma polecenie zabiegania u kanclerza wielkiego i innych protektorów o pomyślne rozstrzygnięcie sprawy Lwowa.

Fragmentarycznie zachowany dokument sądowy dotyczący sporu majątkowego pomiędzy córkami Hołubieja a lwowską Ormianką Duchną o wsie Laszkowice i Soroki.

Rajcy opisują powrót podjazdu spod Włodawy i zapowiadają przekazanie zeznań schwytanych szpiegów. Pogłoskę o sukcesie hetmana litewskiego podają jako niepotwierdzoną. Proszą Lwów o dotrzymanie obietnicy respektowania praw Zamościa przy poborze opłaty i wobec depozytów jego mieszkańców.

Książę opawski i raciborski Wacław nadaje kościołowi parafialnemu w Jaworowie łąki, stawy, dwa ogrody oraz uposażenie w postaci dziesięcin, danin zbożowych i dochodów z cła na rzecz kapelana Mikołaja ze Świątkowa i jego następców.

Rajcy przekazują relację posła powracającego od hetmana litewskiego: wiadomość o utracie Obuchowicza, dowódcy podjazdu złożonego z pięciu chorągwi, odwrocie i udaniu się ku wojewodzie ruskiemu w okolicy Lublina. Informują o przesłaniu kopii korespondencji, której nie ma w zachowanej jednostce.

Jan z Sulikowa, starosta gródecki i szczerzecki, oraz Piotr z Hrumna poświadczają dokonanie pomiaru łanów i usypanie kopców granicznych we wsi Wierbiż należącej do kapituły lwowskiej. Rozgraniczenie przeprowadzono według prawa niemieckiego na polecenie wojewody ruskiego Andrzeja Odrowąża działającego z nakazu króla Kazimierza Jagiellończyka.

Władze Zamościa przekazują doniesienia o zarazie w Niemirowie, okolicach Pikowa i w głębi Ukrainy. Opisują ogłaszany przy dźwięku trąby zakaz przyjmowania ludzi bez sprawdzenia oraz wymóg paszportu dla przyjezdnych. Proszą Lwów o podobne środki ochrony.

Starosta i podkomorzy haliccy poświadczają przebieg nieudanego rozgraniczenia między wsią arcybiskupstwa lwowskiego Bybeł a posiadłością Andrzeja Świstelnickiego Boków. Wobec rozbieżności dowodów, sprzecznych dokumentów oraz braku zgody Świstelnickiego na powierzenie sprawy arbitrażowi urzędników, granice nie zostały ostatecznie ustalone.

Burmistrz i rajcy Kałusza poświadczają odbiór uniwersału królewskiego dotyczącego donatywy stu tysięcy złotych na potrzeby monarchy i państwa. Potwierdzają zarazem otrzymanie dołączonego pisma od władz miejskich Lwowa.

Hospodar mołdawski Piotr III Aron zezwala mieszczanom lwowskim i innym kupcom na wolny wjazd oraz prowadzenie handlu na terytorium Mołdawii. Przywilej gwarantuje bezpieczeństwo kupcom i reguluje kwestie opłat celnych oraz korzystania ze składów towarów.

Rajcy Kamieńca wracają do korespondencji i królewskiego rozstrzygnięcia w sprawie przechodzenia karawan, towarów kupców oraz praw składu Lwowa. Proszą o dotrzymanie uzgodnień i obecność ludzi strzegących kupców oraz towarów. Wspominają dołączany odpis pisma królewskiego pod własną pieczęcią; szczegółowe klauzule tranzytu pozostają częściowo nieczytelne.

Książęta mazowieccy Siemowit VI i Władysław II nadają ojcu Stanisławowi, kapelanowi opuszczonego kościoła św. Ducha na przedmieściu Buska, uposażenie w postaci rocznej sumy pieniężnej z cła buskiego, futra, drewna oraz zwolnień celnych. Dokument nakazuje lokalnym urzędnikom respektowanie i terminowe wypłacanie wyznaczonych świadczeń.

Magistrat Kamieńca Podolskiego odpowiada na pismo władz Lwowa w sprawie zbiegłych ludzi kanclerza wielkiego koronnego. Zapewnia o poinformowaniu komendanta miejscowej twierdzy oraz o gotowości do niezwłocznego ujęcia dezerterów, gdyby pojawili się w mieście.

Podstarości lwowski Stanisław Stachira z Srok poświadcza, że Chodko Piątnicki za zgodą wojewody Andrzeja Odrowąża sprzedał kapitule katedralnej we Lwowie dziedziczną łąkę zwaną Czązarzczycza za sumę dziesięciu kóp groszy polskich. Dokument wyznacza granice zbywanego gruntu biegnące m.in. ku rzece Pełtwi i nadaje kanonikom pełne prawo wieczystego posiadania oraz rozporządzania nieruchomością.

Magistrat Kamieńca poświadcza, że Szymon Łaminoty [?], sługa miejski Lwowa, przywiózł na podwodach pakunki związane z podkomorzym litewskim Mniszkiem, posłem Rzeczypospolitej do Porty. Potwierdza ich odbiór i uwierzytelnia dokument pieczęcią; niepewną część wykazu pozostawiono z lukami.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Ławnicy przemyscy poświadczają, że Anna, córka zmarłego Jana Sczroppa, ustanowiła swego męża Dobiesława z Żurawicy pełnomocnikiem i zarządcą do odbioru dóbr dziedzicznych po ojcu oraz reprezentowania jej w sądach.

Burmistrz i radni Kołomyi potwierdzają odbiór królewskiego uniwersału dotyczącego donatywy na rzecz Rzeczypospolitej, doręczonego za pośrednictwem rajców lwowskich. Wystawione świadectwo ma służyć władzom Lwowa jako dowód należytego wywiązania się z powinności wobec monarchy i państwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Burmistrz i Rada Miasta Stołecznego Krakowa dziękują władzom Lwowa za nadesłane wiadomości i proszą o przekazanie kolejnych nowin przez powracającego posłańca. Deklarują przy tym chęć odwzajemnienia przysługi przy najbliższej okazji.

Wojewoda i starosta ruski Andrzej Odrowąż ze Sprowy zastawia rajcom miasta Lwowa wieś Laszki w ziemi lwowskiej za sumę stu grzywien groszy monety obiegowej. Wystawca zobowiązuje się do obrony prawnej i materialnej rajców przed wszelkimi roszczeniami oraz zapewnia im wwiązanie w dobra w razie niedopełnienia warunków umowy.

Kraków prosi o uwolnienie swego mieszczanina Ciamera od ponownego pobrania donatywy we Lwowie i o odpieczętowanie jego towarów. Argumentuje, że kupiec już zapłacił w Krakowie, a uniwersały wykluczają pobieranie tej samej daniny ponownie w innym mieście. Przytacza także relację kupca o dotychczasowej praktyce i jego stratach handlowych.

Wojewoda i starosta generalny ruski Andrzej Odrowąż rozstrzyga spór i zakazuje urzędnikom starościńskim robienia przeszkód kapitule lwowskiej, jej młynarzom oraz mieszczanom w wywozie i przemiale zboża. Potwierdza tym samym dawne przywileje i zwyczaje kapituły dotyczące wolnego przemiału w jej oddalonych od miasta młynach.

Kraków twierdzi, że kupcy szkoccy używają królewskich reskryptów i pism ochronnych do naruszania miejskich praw handlowych, uchylania się od ciężarów i jurysdykcji. Opisuje sprawę kupca Rijdta [?] oraz zabranych mu towarów. Prosi Lwów o wspólne działania i przekazanie podobnych rozstrzygnięć sądowych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Kraków dziękuje Lwowowi za wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia w sprawie konkurujących roszczeń do dóbr zmarłego Jana Nyżka [?], sługi sklepowego pani Węgrzynowiczowej. Informuje o wysłaniu przez nią pełnomocnika i prosi o sprawiedliwe rozpoznanie jej roszczeń.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i starosta śniatyński Michał Buczacki zakazują samowolnego tamowania przejazdu kupców wożących bydło i towary między Wołoszczyzną a Lwowem. Wszelkie spory i roszczenia o zajęte zwierzęta nakazano kierować do rozstrzygnięcia przed sąd rady miejskiej w Kołomyi.

Kraków przedstawia starania Akademii Krakowskiej o uznanie Jana Kantego za patrona Królestwa Polskiego, przeniesienie uroczystości i ustanowienie uroczystej oktawy. Prosi Lwów o własną petycję do papieża oraz przesłanie Krakowowi jej kopii, załączając własne wystąpienie jako wzór co do treści.

Komisarze Jan z Wysokiego i Stanisław Szychra ze Srok poświadczają prawne i faktyczne wprowadzenie kanoników lwowskich w posiadanie pustki obejmującej dwadzieścia łanów, położonej między wsiami królewskimi i duchownymi: Skniłowem, Obroszynem, Stawczanami, Hodowicą oraz Sokolnikami. Czynności dokonano na mocy mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka oraz zlecenia wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy.

W odpowiedzi na skargę Lwowa dotyczącą wykluczania magistratu z ustalania cen Kraków opisuje własną praktykę: dwa posiedzenia rocznie z udziałem urzędu wojewodzińskiego, grodzkiego i rady miejskiej. Wyjaśnia kolejność głosów, prowadzenie księgi cen, sporządzanie odpisów i publiczne ogłaszanie taryfy. W postscriptum mówi o karaniu naruszeń, wadze chleba i próbowaniu piwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk oddala ponowne roszczenia Piotra Bączka i jego syna Jana przeciwko rajcom lwowskim, nakazując powodom wieczyste milczenie i zwalniając rajców z obowiązku stawiennictwa w tej sprawie. Monarcha unieważnia jednocześnie wszelkie ewentualne wyroki zaoczne i zakazuje nękania rajców lub zajmowania ich mienia.

Magistrat Krakowa pyta, czy we Lwowie piwo mogą warzyć wyłącznie członkowie cechu, czy także inni mieszczanie na własne potrzeby i na sprzedaż. Prosi o zasady poboru czopowego oraz kopie praw lub dekretów przyznających wolność warzenia i wyszynku obywatelom, a nie cechowi. Pyta też o możliwość sprowadzania piwa z innych miejsc na potrzeby domowe.

Hryćko z Pomorzan zaświadcza o polubownym wyroku rozstrzygającym spór z miastem Lwowem, na mocy którego mieszkańcy Lwowa i poddani z Winnik otrzymali wzajemne prawo wyrębu drzewa w lasach między tymi miejscowościami. W razie poczucia krzywdy strony miały zwrócić się do króla o wytyczenie stałych granic.

Magistrat Krakowa otrzymał pocztą wiadomość, że w Kamieńcu w ciągu dwóch tygodni w trzech domach zmarło 27 osób. Prosi magistrat Lwowa o potwierdzenie i bliższe informacje o możliwej zarazie. Zamierza szukać sposobów powstrzymania jej szerzenia i zachęca adresatów do podobnej ostrożności.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Kraków potwierdza otrzymanie wcześniejszego pisma Lwowa w innej, częściowo nieodczytanej sprawie. Następnie pyta o pogłoskę o dwóch nagłych zgonach na przedmieściu lwowskim i objawach zarazy u innych osób. Żąda szczerych informacji i zabezpieczenia przed przybyszami, aby zachować zdrowie mieszkańców, wiarygodność miejskich świadectw oraz handel ze Śląskiem.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.

Magistrat Krakowa zawiadamia o wieściach z Węgier o silnej zarazie za Cisą i Myszkolcem [?]. Prosi Lwów o rozesłanie listów do miast pogranicznych, kontrolę paszportów i świadectw przybyszów oraz zalecenie wart i zapór na drogach.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Kraków ostrzega, że zaraza na Węgrzech przybliża się do polskiej granicy i według świeżych wiadomości wystąpiła w miastach Orawy. Niepokój budzi przemieszczanie się Węgrów, polskich robotników z winnic, rzemieślników i dezerterów. Magistrat podaje też, że w Białym Dunajcu w dwóch domach zmarło osiem osób po przybyciu kopacza, ale od pięciu tygodni nie odnotowano tam dalszych zgonów. Zaleca Lwowowi ostrożność i ostrzeżenie miast przygranicznych.

Kraków powołuje się na pogłoskę o pojawieniu się zarazy na pograniczu tureckim, w miejscowości o niepewnie odczytanej nazwie. Prosi Lwów o rzetelną wiadomość. Zapowiada dla bezpieczeństwa kontrolę osób przybywających lub przechodzących z tamtej strony i wymaganie autentycznego paszportu potwierdzającego pochodzenie ze zdrowej okolicy.

Mikołaj Bielecki uznaje przed lwowskim sądem ziemskim dług w wysokości siedemdziesięciu florenów węgierskich wobec arcybiskupa lwowskiego Grzegorza i oddaje mu w zastaw swoją wieś dziedziczną Biała. Dokument określa rygorystyczne warunki obrony posiadania oraz natychmiastowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w razie niewywiązania się z umowy.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż ogranicza liczbę rzemieślników mogących osiedlać się pod zamkiem lwowskim, zakazuje tamtejszych targów oraz poddaje podmiejskich Ormian i obcych kupców sądownictwu miejskiemu. Ponadto potwierdza prawo magistratu do mianowania tłumaczy oraz reguluje zasady przemiału zboża w młynach i korzystania z lasów królewskich.

Kraków dziękuje za życzenia świąteczne i noworoczne oraz odpowiada w sprawie tymfów wrocławskich. Informuje o stosowaniu uniwersału podskarbiego wielkiego koronnego, według którego tymf ma kurs dwóch szóstaków polskich, zatwierdzony dekretem Trybunału Koronnego. Zapowiada dołączenie odpisu odpowiedniego punktu.