Katalog źródeł

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Arcybiskup lwowski Jan Odrowąż potwierdza odbiór 337,5 grzywny polskiej z legatu testamentowego kupca Mikołaja Hechta, przekazanego przez rajców lwowskich. Sumę tę przeznacza na prace budowlane przy katedrze lwowskiej oraz na uposażenie kanoników w zamian za odprawianie dwóch cotygodniowych mszy świętych.

Król Władysław Warneńczyk nadaje Janowi z Sienna, podkomorzemu przemyskiemu i staroście sandomierskiemu, kamienicę we Lwowie przy ulicy Żydowskiej obok synagogi, niegdyś należącą do celnika Wołczka Żyda. Nadanie to następuje z pełnym prawem własności na wieczność w uznaniu wiernych zasług i trudów wojennych w sprawach Królestwa Węgier.

Król Władysław III zezwala rajcom lwowskim na budowę i powiększanie drobnych kramików oraz jatek, przekazując na potrzeby miasta wszelkie płynące z nich czynsze i dochody. Ponadto potwierdza miastu prawo do swobodnego wyboru tłumaczy, dopuszczając dokonanie elekcji nawet w przypadku odmowy zgody ze strony starosty.

Król Władysław Warneńczyk poddaje obcych i zamiejscowych kupców we Lwowie wyłącznie jurysdykcji sądu miejskiego oraz potwierdza przymus składu towarów. Ustanawia także zasady ważności testamentów sporządzanych przez mieszczan lwowskich oraz wymóg sprzedaży zapisanego majątku nieruchomego w ciągu roku.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Gdańsk odpowiada na list Lwowa z 13 lutego o incydencie zamknięcia bram. Wyraża współczucie i nadzieję na ugodę za pośrednictwem senatorów, pod warunkiem zachowania praw miasta i honoru magistratu. Zaleca rozmowę z kanclerzem koronnym.

Gdańsk współczuje lwowskiemu magistratowi krzywdy wyrządzonej burmistrzowi. Wątpi, czy przedstawienie sprawy na przyszłym sejmie przyniesie pożądany skutek, ale pozostawia wybór Lwowowi. Nie mógł wpisać sprawy do instrukcji na sejm, ponieważ 27 sierpnia zerwano sejmik w Starogardzie. Poleca sekretarzowi w Warszawie zabiegać u dostojników, zwłaszcza kanclerza koronnego, o zadośćuczynienie i przyszłe bezpieczeństwo honoru magistratów.

Kardynał Dominik Capranica, działając jako sędzia i komisarz apostolski wyznaczony przez papieża Eugeniusza IV, ogłasza wszczęcie postępowania w sporze pomiędzy władzami i gminą miasta Lwowa oraz klasztorami dominikanów i franciszkanów a arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem o dobra z zapisu testamentowego zmarłego mieszczanina Piotra Czanszera.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Elbląg deklaruje solidarność z magistratem Lwowa i poparcie dla ochrony władz miejskich. Ponieważ zgromadzenia prowincji zakończyły się bezskutecznie i nie wybrano posłów na sejm, nie może spełnić prośby w tej drodze. Zapowiada, że sekretarz mający wkrótce wyjechać do Warszawy otrzyma polecenie zabiegania u kanclerza wielkiego i innych protektorów o pomyślne rozstrzygnięcie sprawy Lwowa.

Magistrat Kamieńca Podolskiego odpowiada na pismo władz Lwowa w sprawie zbiegłych ludzi kanclerza wielkiego koronnego. Zapewnia o poinformowaniu komendanta miejscowej twierdzy oraz o gotowości do niezwłocznego ujęcia dezerterów, gdyby pojawili się w mieście.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim oraz kupcom ziem ruskiej i podolskiej przywileje handlowe i celne na terenie Mołdawii, wzorowane na dawniejszych nadaniach hospodara Aleksandra. Dokument reguluje kwestie poboru opłat celnych między innymi w Suczawie, Bakowie i Białogrodzie.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim dawne swobody handlowe oraz ustala szczegółowe opłaty celne na szlakach wiodących przez Mołdawię ku Węgrom, Wołoszczyźnie i ziemiom tatarskim. Zezwala ponadto na utworzenie domu kupieckiego w Suczawie i zabrania urzędnikom bezprawnego konfiskowania przewożonych towarów.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Albertowi Borowskiemu sumę 200 grzywien polskich na wsiach królewskich Kozłów, Kropiwna, Grodzisko, Olszanka i Taurów w powiecie trembowelskim w nagrodę za zasługi i narażanie się podczas zagrożenia najazdem tatarskim. Dobra te mają pozostać w posiadaniu Borowskiego i jego następców do czasu całkowitego wykupu sumy przez monarchę.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje swojemu dworzaninowi Wojciechowi z Borowska sto grzywien polskich na wsiach Kozłów, Tawrów, Kropiwna, Krasna, Olszanka i Grodzisko w powiecie trembowelskim w nagrodę za uciążliwą misję poselską do Tatarów. Suma ta ma pozostać zabezpieczona na wymienionych dobrach aż do jej pełnego wykupienia przez monarchę lub jego następców.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zatwierdza kapitule metropolitalnej we Lwowie dwa dyplomy zmarłego wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy z lat 1466 i 1467. Dokumenty te dotyczyły nadania praw do łąk oraz pożytków i przemiału w młynach na rzecz uposażenia stołu kapituły.

Sędzia lwowski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wąsosza zaświadczają o wyroku królewskim zakazującym nieletnim synom zmarłego Procia z Wasiuczyna pobierania myta w Wasiuczynie pod karą wadium w wysokości 16 grzywien. Kwestia legalności poboru cła została odłożona do czasu osiągnięcia przez dzieci pełnoletności na skutek skargi Mikołaja Brzymuchy.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Poznań wyraża współczucie wobec krzywdy prezydenta i całego magistratu Lwowa, odniesionej według pisma 5 stycznia 1738 roku. Deklaruje wspólną obronę praw miejskich i wysłanie wiadomości do kanclerza oraz na dwór królewski, prosi o dalsze informacje i życzy prezydentowi poprawy zdrowia. Oryginał nie wymienia sprawców ani dokładnego przebiegu wydarzenia.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Wojciechowi Borowskiemu sumę 50 grzywien, zabezpieczoną na królewskich dobrach Kozłów i Taurów w ziemi halickiej. Nadanie to ma charakter zastawny za wierną służbę i gwarantuje odbiorcy spokojne posiadanie dóbr oraz pobieranie pożytków aż do całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zwalnia Lwów oraz jego mieszkańców ze wszelkich podatków i poborów na okres ośmiu lat. Zaoszczędzone środki miasto zobowiązane jest przeznaczyć na naprawę i wzmocnienie murów, wałów oraz fos w obliczu zagrożenia tatarskiego i tureckiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przedłuża mieszkańcom Lwowa wolność od podatków królewskich o dodatkowe dwa lata ponad uprzednio nadane osiem lat. Przywilej ten został przyznany w uznaniu ciężarów i nakładów ponoszonych przez miasto na naprawę i wznoszenie murów, wałów oraz fos obronnych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Jakubowi z Buczacza, kasztelanowi halickiemu, na ufundowanie i uposażenie ołtarza w katedrze metropolitalnej we Lwowie czynszem od sumy 800 grzywien. Nadanie obejmuje również wyłączenie dóbr prebendy spod jurysdykcji sądów świeckich.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zwalnia mieszkańców Lwowa na sześć lat od wszelkich podatków, kontrybucji i opłat w uznaniu trudów i wydatków poniesionych na wznoszenie miejskich murów oraz fos obronnych. Równocześnie nakazuje poborcom podatkowym bezwzględne respektowanie nadanego immunitetu.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka ze Strzelec zatwierdza zobowiązanie kapituły katedralnej we Lwowie do odprawiania wieczystych mszy i nabożeństw w każde Suche Dni za duszę Pawła Jurkowskiego z Czartorii. Zobowiązanie to podjęto w zamian za 150 grzywien wypłaconych przez wykonawcę testamentu, kasztelana i starostę sandomierskiego Rafała z Jarosławia.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka potwierdza nadanie króla Kazimierza IV Jagiellończyka dotyczące młyna nad rzeką Pełtwią na rzecz mansjonarzy kaplicy św. Katarzyny we Lwowie. Dokument zawiera formułę notarialną oraz późniejsze adnotacje archiwalne i wizytacyjne z XVII i XVIII wieku.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala burmistrzowi i rajcom lwowskim na pobieranie cyzy od mieszkańców miasta na poczet prac budowlanych przy miejskich fosach i przedmurzach. Nakazuje poborcy Janowi Krownickiemu dopuszczenie władz miejskich do tych wpływów, kwitując ich zarazem z pobranego podatku.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk, rekompensując Lwowowi podatki pobrane mimo wcześniejszego zwolnienia, przekazuje miastu dwa kolejne szosy z przeznaczeniem na jego odbudowę. Władca kwituje mieszczan z tych opłat i nakazuje urzędnikom, by nie przeszkadzali im w ich poborze.

Autor donosi o bezpiecznym dotarciu do Warszawy mimo niebezpieczeństw i o wręczeniu upominku królowej. Prosi o odzyskanie listu po przeczytaniu przez kolegów i zachowanie go do jego przyjazdu, aby nie trafił w obce ręce; zamieścił w nim poufne uwagi.

Marcin Anczewski donosi o przeciągających się w Warszawie sprawach miejskich, sporach z Ormianami oraz zaciągniętej pożyczce na koszty poselstwa. Prosi rajcę Macieja Heydera o pieczę nad swoim lwowskim gospodarstwem i żniwami oraz o przysłanie konia do Jarosławia.

Marcin Anczewski prosi rajcę Macieja Haydera o zakupienie odpowiedniego tabinu oraz cementu, a także o zabezpieczenie zboża i powstrzymanie się ze sprzedażą aksamitu. Przekazuje ponadto bieżące wiadomości ze Lwowa o wizycie kanclerza oraz postępach w lokalnych sporach urzędowych.

Marcin Anczewski usprawiedliwia swoją nieobecność we Lwowie koniecznością pozostania przy królu podczas kampanii ukraińskiej. Przekazuje rajcom dyspozycje dotyczące miejskich rozliczeń finansowych, uregulowania opłat kancelaryjnych oraz swojego zastępstwa w sprawowaniu urzędu burmistrza.

Marcin Anczewski wyrzuca rajcom lwowskim brak wdzięczności i niewypłacenie należnych mu sum za trudy i nakłady poniesione dla dobra miasta. Informuje o skierowaniu przeciwko magistratowi i pospólstwu pozwu do sądu królewskiego oraz wzywa do polubownego zwrotu pieniędzy przed terminem rozprawy.

Arnaud informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o planowanym zrelacjonowaniu królowej jego listu oraz o starannym ekspediowaniu przesyłek do Paryża i listu do kanclerzyny wielkiej. W dołączonym bilecie potwierdza, że złożył już relację królowej, podczas gdy ta pisała do kasztelana krakowskiego.

Arnaud przekazuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu wyrazy wdzięczności królowej Marii Kazimiery za jego pismo oraz za przeciągnięcie Potockich na stronę dworu. Informuje również o stanie zdrowia monarchini cierpiącej na ból w boku i prosi adresata o datowanie listów.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza dawniejsze zapisy i nadania starostów lwowskich Jana z Tarnowa oraz Jana Kmity z Wiśnicza dotyczące wsi Hodowica w ziemi lwowskiej na rzecz kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Elżbiecie z Podoszyc, wdowie po kasztelanie lwowskim Jerzym Strumille, na zakup renty i czynszów w Królestwie w celu ufundowania oraz uposażenia ołtarza za zbawienie duszy jej i jej zmarłego męża. Ponadto monarcha zwalnia to uposażenie od wszelkich ciężarów jurysdykcyjnych, opłat lennych i powinności wyprawy wojennej.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

J. G. de Baluze donosi wojewodzie ruskiemu o pogłoskach dotyczących ewakuacji Kamieńca Podolskiego oraz przekazuje wiadomości o śmierci króla Danii i kanclerza Francji. Wspomina także o możliwych nominacjach na urzędy w Paryżu oraz przesyła pozdrowienia od margrabiny de Béthune.

J. G. De Baluze usprawiedliwia opóźnienia w korespondencji trudami podróży i informuje o odesłaniu powierzonych mu listów do Warszawy. Wspomina także o niepotwierdzonej jeszcze wieści, że kongres pokojowy ma zebrać się w Utrechcie.

Autor radzi adresatowi w sprawach podróży, pieniędzy, powozu, służby i prezentów. Zaleca mu pozyskanie francuskiego dworu poprzez uszanowanie monarchy i unikanie krytyki kandydata w dawnej elekcji. Podkreśla pomoc markizy de Béthune.

Autor składa życzenia noworoczne i omawia oczekiwanie Duporta na przesyłkę oraz sytuację marszałkowej litewskiej podczas nieobecności męża. Przekazuje z wyraźnym zastrzeżeniem pogłoskę o francuskim wyjściu z oblężenia.