Katalog źródeł

Król zawiadamia o ustalonym małżeństwie z Konstancją, córką zmarłego arcyksięcia Karola, i zaprasza władze Lwowa do wysłania posłów na uroczystość planowaną na 30 października. Prosi o okazanie oddania i radości z jego pomyślności.

Król powierza Piotrowi Ożdze, sędziemu ziemskiemu lwowskiemu, przedstawienie sposobów zakończenia długo trwającej sprawy jezuitów z Żydami. Wzywa władze Lwowa do przeprowadzenia bez dalszej zwłoki zamiany placów, omawianej z ich przedstawicielami w Krakowie.

Król przeznacza majątek zmarłego bezpotomnie ślusarza na dokończenie wieży ratuszowej. Wymaga wykorzystania środków dla dobra publicznego i rozliczenia przed komisarzami.

Jan Ubaldini reprezentował miasto na sejmie poza własną kolejnością, zastępując Bartłomieja Zimorowicza na jego prośbę. Król poleca władzom Lwowa dopomóc mu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia od zastępowanego kolegi.

Król gani zaniedbania opieki nad sierotami i nakazuje wybrać opiekunów Teresy po Bartłomieju Zimorowiczu, sporządzić inwentarz, sprawdzić rachunki, spłacić udowodnione długi oraz zachować majątek i zapewnić dziewczynce utrzymanie i wychowanie.

Władze Gdańska ponownie proszą Lwów o pomoc Janowi Gulińskiemu, związanemu z ich gimnazjum, w odzyskaniu należnego mu spadku po ojcu. Większa część majątku znajduje się u jego szwagra Jana Bulcza. Proszą o zwrot nadmiernie przejętych udziałów bez procesu oraz o szybką odpowiedź na wcześniejsze wstawiennictwo sprzed blisko czterech miesięcy.

Gdańsk odpowiada na lwowską skargę z 10 maja dotyczącą zatrzymania krawca Jana Kocha po upływie rocznego kontraktu. Przytacza odmienną relację księżnej Jabłonowskiej, wojewodziny bracławskiej: Koch ma przebywać na wolności i móc wrócić do Lwowa na początku września. Miasto nie rozstrzyga sprawy, która toczy się w sądach królewskich.

Rajcy opisują powrót podjazdu spod Włodawy i zapowiadają przekazanie zeznań schwytanych szpiegów. Pogłoskę o sukcesie hetmana litewskiego podają jako niepotwierdzoną. Proszą Lwów o dotrzymanie obietnicy respektowania praw Zamościa przy poborze opłaty i wobec depozytów jego mieszkańców.

Rajcy przekazują relację posła powracającego od hetmana litewskiego: wiadomość o utracie Obuchowicza, dowódcy podjazdu złożonego z pięciu chorągwi, odwrocie i udaniu się ku wojewodzie ruskiemu w okolicy Lublina. Informują o przesłaniu kopii korespondencji, której nie ma w zachowanej jednostce.

Władze Zamościa przekazują doniesienia o zarazie w Niemirowie, okolicach Pikowa i w głębi Ukrainy. Opisują ogłaszany przy dźwięku trąby zakaz przyjmowania ludzi bez sprawdzenia oraz wymóg paszportu dla przyjezdnych. Proszą Lwów o podobne środki ochrony.

Rajcy Kamieńca wracają do korespondencji i królewskiego rozstrzygnięcia w sprawie przechodzenia karawan, towarów kupców oraz praw składu Lwowa. Proszą o dotrzymanie uzgodnień i obecność ludzi strzegących kupców oraz towarów. Wspominają dołączany odpis pisma królewskiego pod własną pieczęcią; szczegółowe klauzule tranzytu pozostają częściowo nieczytelne.

Magistrat Kamieńca Podolskiego deklaruje współpracę w poszukiwaniu ludzi opisanych w piśmie przekazanym w związku z dyrektywą kanclerza wielkiego koronnego. Powiadomił komendanta twierdzy. Zapowiada przekazanie wiadomości o tych osobach lub zatrzymanie ich, jeśli pojawią się w mieście.

Burmistrz i rajcy Kołomyi poświadczają otrzymanie 9 kwietnia królewskiego uniwersału, doręczonego przez rajców lwowskich, w sprawie donatywy na ratunek Rzeczypospolitej. Zaświadczenie ma potwierdzić wykonanie obowiązku przez władze Lwowa.

Kraków dziękuje Lwowowi za wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia w sprawie konkurujących roszczeń do dóbr zmarłego Jana Nyżka [?], sługi sklepowego pani Węgrzynowiczowej. Informuje o wysłaniu przez nią pełnomocnika i prosi o sprawiedliwe rozpoznanie jej roszczeń.

Krosno tłumaczy, że codzienne uciski ze strony chorągwi żołnierskich uniemożliwiły szybkie zebranie i przesłanie donatywy. Wspomina otrzymaną wiadomość o przedłużeniu terminu oddania do 20 listopada i prosi Lwów o możliwie największą ulgę w trudnym położeniu.

Leżajsk potwierdza otrzymanie od władz Lwowa królewskiego uniwersału o donatywie stu tysięcy złotych, uchwalonej na ostatnim sejmie, z odniesieniem do województwa ruskiego. W klauzuli dotyczącej udziału miasteczka wymieniono 60 złotych. Pismo poświadcza doręczenie uniwersału, nie dokonanie wpłaty.

Rajcy odpowiadają na list wysłanników datowany w Warszawie 4 stycznia. Proszą o doprowadzenie do końca sprawy z panem Paczkiem, przesyłają dokumenty oraz 70 złotych przez sługę pisarza miejskiego Marcina. Naciskają, aby wysłannicy pozostali i zapobiegli szkodzie dla miejskich interesów.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Rajcy Lwowa opisują zabezpieczenie ruchomości Wyrzykowskiego, starania o kaduk wobec braku wykazanych krewnych oraz oddanie rzeczy po jego powrocie z obozu. Polecają użyć pokwitowania w obronie przeciw późniejszemu roszczeniu. Przesyłają też akta do sprawy z kapitułą, dotyczącej drogi i obiektu za Bramą Halicką, prosząc o aktywną obronę oraz zwrot dokumentów.

Rajcy powołują się na królewskie przywileje pozwalające im przedstawiać kandydatów na duchownych do cerkwi na gruncie miejskim. Proszą biskupa chełmskiego o pobożnego kapłana, zwolennika unii, który obejmie jedną z tych cerkwi. Chcą jego szybkiego przyjazdu, najlepiej w ciągu dwóch tygodni, i obiecują ochronę oraz pomoc.

Rajcy przesyłają Wachlowiczowi list instygatora koronnego i polecają stosować się do jego rad w sporze ze starostą łomżyńskim. Proszą też o poznanie zdania instygatora w sprawie sumy tatarskiej oraz o dopilnowanie pozwu. Dopiski wspominają doręczenie dokumentów i koszty posłańca; ich część pozostaje nieodczytana.

Rajcy podtrzymują gotowość dostarczenia królowi stu tysięcy złotych w związku z kontraktem dotyczącym dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wyjaśniają, że odjazd opata wąchockiego oraz działania nieprzyjaciela opóźniły rokowania. Proszą administratora skarbu, aby z tej sumy przydzielono prowiant załodze Lwowa, ponieważ jego brak grozi bezpieczeństwu miasta.

Rajcy proszą sekretarza królewskiego Jerzego Januszewicza o pomoc na dworze. Podtrzymują ofertę stu tysięcy złotych na potrzeby Rzeczypospolitej pod warunkiem rozliczenia sumy przez zmniejszenie należności z dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wysłanie delegatów opóźniło niebezpieczeństwo wojenne. Miasto oczekuje bezpiecznej drogi i wiadomości o miejscu pobytu króla.

Autor żałuje, że musi pozostawać poza ratuszem i nie uczestniczy w pracach publicznych. Jego obecności wymaga sprawa z panem Podgórskim. Prosi kolegów o przechowanie materiałów procesu na wypadek jego rozpatrywania przed sądem królewskim i o ochronę praw związanych ze zmarłym panem Żydkiewiczem [?].

Rajcy opisują upadek miast, zabicie jednego burmistrza i zawleczenie drugiego na zamek, uszczuplanie jurysdykcji i gruntów oraz utrudnienia handlowe. Wzywają Lwów do wspólnego działania przed sejmem i zapowiadają spotkanie29 grudnia. Zarzuty przedstawiono jako twierdzenia autorów.

Rajcy odsyłają do Lwowa korespondencję otrzymaną od podskarbiego, przeznaczoną dla władz miejskich i dwóch urzędników. Wyjaśniają, że burmistrz przypadkowo wyjął i otworzył jeden z listów. Proszą, aby nie potraktować tego jako umyślnego naruszenia tajemnicy.

Burmistrz i rajcy Rohatyna poświadczają otrzymanie królewskiego uniwersału przekazanego przez rajców Lwowa w sprawie donatywy. Zachowany krótki fragment o pieniądzach i ich odesłaniu jest trudny w odczycie; nie ustalono pewnie kwoty ani etapu płatności.

Magistrat potwierdza odbiór wezwania do donatywy uchwalonej w Toruniu i prosi Lwów o interwencję w celu zwolnienia Rohatyna. Argumentuje zanikiem kupiectwa: retorycznie pyta o choćby jednego wołu sprzedanego w Jarosławiu, postaw sukna czy worek pieprzu; pieprzu miał przywieźć drobny kramarz ledwo jeden kamień. Wskazuje też na ciężary spowodowane przez wojsko.

Rajcy Chełma potwierdzają odbiór uniwersału skarbowego dotyczącego donatywy i deklarują posłuszeństwo królowi mimo małych dochodów. Podkreślają, że przesyłkę doręczono dopiero10 października; dają posłańcowi pisemne poświadczenie. Uszkodzony fragment dotyczący terminu i rygorów pozostaje niepewny.

Burmistrz i rajcy Jaworowa poświadczają otrzymanie od władz Lwowa królewskiego uniwersału z Warszawy, datowanego 20 marca 1629, nakazującego przekazanie miejscowej kwoty odczytanej roboczo jako 500 złotych na donatywę. Suma ogólna uchwalona przez sejm dla miast koronnych wynosi 100 tysięcy złotych. Dokument nie poświadcza dokonania wpłaty.

Markiz de Béthune poświadcza, że Jerzy Livault jest bratem zmarłego kapitana Klaudiusza, i prosi Lwów o wydanie mu całego spadku, gdziekolwiek się znajduje. List nie potwierdza wykonania tej prośby.

Nowo mianowany wojewoda ruski prosi magistrat, by nie wzywał przed swój sąd spraw Żydów należących do jego jurysdykcji. Zapewnia zarazem miasto o swojej opiece.

Wolski sprzeciwia się naruszaniu przywilejów Lwowa podczas nieobecności monarchy. Aprobuje protest miasta i odwołanie do przyszłego sejmu; obiecuje obronę jego praw oraz autorytetu kancelarii.

Herburt odpowiada na wiadomość o pobiciu Andrzeja Gabłka [?] przez Jana Gawrowskiego [?]. Zaleca pozew i ustalenie posiadania majątku; ocenia też możliwość ujęcia sprawcy.

Herburt zapewnia rajców o pomocy. Spór ze staromiejskim chce poznać po przyjeździe do Lwowa, a w sprawie granicznej poleca swojemu urzędnikowi złożyć przysięgę.

Autor, związany pobytem przy generale Hatzfeldzie [?], nie może działać osobiście. Zapewnia, że poprosił referendarza koronnego o pomoc miastu i prosi o przyjęcie jej z wdzięcznością.

Golski żąda aresztowania kupców wołoskich i zatrzymania ich rzeczy do czasu zadośćuczynienia Łąckiemu. Oskarża ich o napaść na jego gospodę, a rajców o przyzwolenie.

Golski prosi władze Lwowa o wsparcie Łąckiego, powołując się na jego zasługi i bezskuteczne starania o sprawiedliwość po krzywdach doznanych w ziemi wołoskiej.

Golski zarzuca rajcom bezprawne osądzenie Łąckiego i odebranie mu rzeczy. Żąda zadośćuczynienia i grozi osobistymi konsekwencjami.

Golski przyznaje, że Łącki niesłusznie zabrał rzeczy kupcowi wojewody multańskiego. Omawia trudności zwrotu i zapewnia rajców o przyjaźni, podtrzymując żal o ich postępowanie.

Nuncjusz prosi władze Lwowa o powstrzymywanie przeciwników ormiańskiego arcybiskupa i jego zwolenników. Pismo używa polemicznego określenia „schizmatycy” i odwołuje się do ochrony wierzących.

Grochowski zaprasza lwowskich rajców na uroczystość biskupią 27 września 1625. Podkreśla przyjaźń, swoje ruskie pochodzenie i znaczenie Lwowa jako stolicy metropolii.

Górkowie wysyłają dwóch pełnomocników po pieniądze zdeponowane u władz Lwowa przez zmarłego Andrzeja Nakuskiego [?]. Mają oni odebrać sumę i w razie potrzeby wystawić pokwitowanie w imieniu nadawców.

Zamoyski pisze o zagrożeniu tatarskim i potrzebie przygotowania obrony. Wspomina o uzbrojeniu, w tym strzelbach i sprzęcie wojennym, oraz deklaruje życzliwość wobec władz miejskich. Długi wywód jest tylko częściowo odczytany; nie rekonstruuję niepewnych zdań.