Katalog źródeł

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy Andrzejem Gembickim a wójtem i ławnikami lwowskimi, zatwierdzając zasadę, że akta spraw apelacyjnych mają być przesyłane do sądu królewskiego lub sądu wyższego prawa magdeburskiego na zamku krakowskim wyłącznie w zapieczętowanych zwojach przez posłańca sądowego. W konsekwencji monarcha uwalnia władze miejskie Lwowa od zarzutów i roszczeń powoda domagającego się wydania mu dokumentacji procesowej do rąk własnych.

Dumont powiadamia wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że królowa przy najbliższej poczcie prześle mu list oraz żądane rzeczy. Przy tej sposobności autor przesyła adresatowi życzenia noworoczne i wyrazy szacunku.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transumptu vidimus dwa wcześniejsze przywileje królów Władysława Jagiełły (1415) i Władysława Warneńczyka (1444), dotyczące nadania oraz użytkowania przez miasto Lwów podmiejskich gruntów i nadwyżek łanowych, tzw. obszarów. Dokument gwarantuje transumowanemu wypisowi taką samą moc prawną i wiarygodność, jaką posiadały dokumenty oryginalne.

Dupont pisze do Stanisława Jana Jabłonowskiego w sprawie należnych mu rozliczeń finansowych z Paryża i Amsterdamu, godząc się na rezygnację z części sumy oraz odsetek. Prosi również wojewodę o protekcję w odzyskaniu należności od pułkownika Saubroy, powołując się na wcześniejsze zapewnienia Jabłonowskiego.

Królowa Węgier Izabela Jagiellonka wraz z synem Janem Zygmuntem nadaje mieszczanom i kupcom lwowskim przywilej bezcłowego wwozu oraz sprzedaży wszelkich towarów na terenie Węgier i Siedmiogrodu. Nadanie to stanowi wyraz wdzięczności za gościnność, życzliwość i pomoc okazaną monarchom przez radę oraz mieszkańców Lwowa podczas ich wielomiesięcznego pobytu w mieście.

Dupré dziękuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za listy polecające do pani Zamoyskiej, która jednak wcześniej pozostawiła decyzję o zatrudnieniu sługi swoim synom. Autor listu prosi o dalszy patronat i wyraża nadzieję na przyjęcie do służby w przyszłości.

Król Zygmunt II August zatwierdza postanowienia rajców lwowskich dotyczące ograniczenia liczby garncarzy w mieście. Akt wprowadza zakaz uprawiania tego rzemiosła przez osoby nienależące do cechu.

Pułkownik Ebresel potwierdza odbiór funduszy i wykonanie tajnych poleceń w twierdzy białocerkiewskiej oraz zapowiada uroczyste obchody z okazji koronacji monarchy. Pyta również wojewodę o sposób odesłania akt przeprowadzonego śledztwa.

Król Zygmunt II August zatwierdza transumowany dokument rady miejskiej Lwowa z 1529 roku zawierający statut i artykuły mistrzowskie połączonego cechu kowali, ślusarzy, mieczników, kotlarzy, zbrojarzy i iglarzy. Władca nadaje postanowieniom cechowym moc prawną na prośbę starszych i braci cechowych.

Król Zygmunt II August postanawia, że wszyscy posiadacze nieruchomości we Lwowie oraz osoby prowadzące tam działalność handlową podlegają jurysdykcji magistratu i obowiązkowi uiszczania podatków miejskich bez względu na stan. Dokument znosi wszelkie zwolnienia, immunitety i serwitoriaty, upoważniając władze miasta do egzekwowania powinności miejskich na równi od wszystkich mieszkańców.

Eberhardt Engelhardt potwierdza odbiór 1399 talarów od Michaela Schmidlera oraz informuje Arthura Forbesa o wysłaniu skrzyni i dwóch pak ze złotymi oraz srebrnymi galonami. Wyjaśnia podwyżkę cen spowodowaną drożeniem srebra i prosi o dalsze dyspozycje handlowe.

Król Zygmunt II August potwierdza i transumuje cztery przywileje królów Kazimierza Jagiellończyka i Zygmunta I dla cechu szewców miasta Lwowa. Dotyczą one ograniczenia liczby szewców na podzamczu do dwóch mistrzów, zakazu uprawiania rzemiosła szewskiego w dworkach szlacheckich poza murami, zasad sprzedaży skór przez garbarzy oraz zakazu wykupywania skór przed bramami miejskimi.

Król Zygmunt II August na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza dokument ławników lwowskich z 1554 roku, poświadczający sprzedaż łanu roli z łąkami i zaroślami we wsi Kleparów na rzecz kmiecia Grzegorza Sołtysa przez Stanisława Kmitowicza oraz Barbarę i Katarzynę Kmitówny. Wystawiony dyplom zapewnia nabywcy i jego spadkobiercom wieczyste i nienaruszalne prawo własności do nabytego gruntu.

Ksiądz Rajmund Jezierski przeprasza magistrat lwowski za niemożność osobistego przybycia z powodu zatrudnienia sprawami kapituły oraz Żydów. Prosi rajców o łaskawe przyjęcie doręczyciela listu, księdza Kotowskiego, na miejsce zmarłego niedawno księdza Bogackiego.

Król Zygmunt II August zatwierdza Janowi Krowickiemu oraz mieszkańcom jurydyki kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa dawne przywileje królów i urzędników dotyczące prawa ormiańskiego i zwolnień od ciężarów grodzkich. Ponadto monarcha zezwala tamtejszym ormiańskim rzemieślnikom na swobodne wykonywanie wszelkich rzemiosł wedle dawnego zwyczaju.

Król Zygmunt August przysądza miastu Lwowowi własność dóbr Brzuchowice wraz z młynem oraz potwierdza jurysdykcję miejską nad wsiami Brzuchowice i Hołosko. Sukcesorom Marcina Hanela zapewnia prawo do pobierania dochodów z dóbr Hołosko z zachowaniem tradycyjnych szarwarków na rzecz miasta.

Król Zygmunt August rozstrzyga spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a cechem rzeźników, zatwierdzając ugodę z 1550 roku regulującą zasady handlu mięsem w dni wolnego targu. Jednocześnie monarcha zastrzega wyłączne prawo lwowskich rzeźników do sprzedaży mięsa poza wyznaczonymi dniami targowymi i znosi wzajemne koszty sądowe stron.

Jardin składa Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu gratulacje z okazji otrzymania nominacji na urząd wojewody ruskiego i posyła mu upominek ze zwierzyny łownej. Zwraca się również z prośbą o protekcję przy staraniach o kanonię we Lwowie w razie jej zawakowania.

Dokument ustala szczegółowy przebieg granic oraz usypanie kopców granicznych między należącą do franciszkanów wsią Kozielniki a miejskimi gruntami Lwowa oraz wsiami Sichów i Zubrza, kładąc kres dotychczasowym sporom i zranieniom. Ponadto potwierdza przyznane konwentowi przez władze miejskie prawo do ograniczonego wyrębu drewna na opał oraz wypasu bydła na gruntach miejskich pod warunkiem zachowania poprawnych stosunków z miastem.

Nadawca przypomina o złożonej przez lwowski magistrat deklaracji w sprawie probostwa lwowskiego i o spodziewanej możliwości objęcia go po śmierci Jmci księdza Łozowskiego. Wspomina, że po śmierci księdza dziekana sprawa dziekanii i deklaracja dotycząca probostwa wymagają ponownego rozważenia; przywołuje też sufragana, który miał być przeznaczony na dziekanię. Końcowy zapis adresuje list do szlachetnych i znakomitych panów; podpis wygląda na „M. Rzewuski”. Datowany w Warszawie 13 lutego 1763 r.

Papież Pius IV powiadamia kapitułę katedralną we Lwowie o mianowaniu Pawła nowym arcybiskupem lwowskim po zgonie arcybiskupa Feliksa. Wzywa kapitułę do uległości i posłuszeństwa wobec nowego ordynariusza pod rygorem zatwierdzenia kar kościelnych.

Król Zygmunt August nadaje wojewodzie sandomierskiemu Spytkowi Jordanowi z Zakliczyna i jego sukcesorom dom w Przemyślu, który przypadł koronie prawem kaduka. Nadanie ma charakter wieczystej darowizny z pełnym prawem swobodnego dysponowania nieruchomością.

Król Zygmunt August zezwala mieszkańcom wsi Krotoszyn, należącej do konwentu dominikanów we Lwowie, na wieczyste zbieranie suchego i leżącego drewna na opał w królewskim lesie Derewacz. Nakazuje jednocześnie staroście lwowskiemu Piotrowi Barzemu i jego następcom nienaruszanie tego uprawnienia.

Król Zygmunt II August nakazuje wszystkim Ormianom zamieszkującym we Lwowie bezwzględne podleganie ormiańskiemu prawu i jurysdykcji oraz równe ponoszenie ciężarów gminnych. Dokument unieważnia wszelkie dotychczasowe i przyszłe listy wyjmujące ich spod tej jurysdykcji.

Anna Rzewuska prosi magistrat lwowski o powierzenie wakującego po sufraganie probostwa zasłużonemu kustoszowi archikatedralnemu, biskupowi Bąkowskiemu. W zamian za przychylną decyzję deklaruje wdzięczność własną oraz swojego męża.

Papież Pius IV przesyła paliusz dla nowo mianowanego arcybiskupa lwowskiego Pawła Tarły za pośrednictwem Jerzego Tylicza. Poleca biskupom krakowskiemu lub przemyskiemu wręczenie paliusza po przyjęciu przez nominata sakry biskupiej oraz odebranie od niego przysięgi wierności Stolicy Apostolskiej.

Autor odsyła Franciszkowi Głogowskiemu list od swojego rodzonego brata, stolnika bełskiego, zaświadczający o spełnieniu prośby adresata. Wyraża przy tym ufność, że Głogowski dotrzyma danego mu słowa.

Król Zygmunt II August potwierdza w formie transsumptu przywilej Zygmunta I Starego z 1535 roku wydany dla Lwowa. Zgodnie z jego treścią akta spraw apelacyjnych mają być doręczane do sądu królewskiego wyłącznie przez specjalnego posłańca miejskiego opłacanego przez stronę apelującą.

Anna Rzeczycka zwraca się do prowizora Beema ze skargą na sąsiadów, którzy wywołali spór i bezpodstawnie oskarżyli ją o zatargi graniczne. Autorka prosi o osobistą wizję lokalną w Malechowie i sprawiedliwe rozsądzenie sprawy, zapewniając o chęci utrzymania dobrosąsiedzkich stosunków.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy rajcą lubelskim Maciejem Kasprowiczem a władzami miejskimi Lwowa, podtrzymując przywileje lwowian do sądzenia ich wyłącznie w granicach Korony. Monarcha orzeka, że w sprawach podlegających prawu magdeburskiemu pozew „jednym edyktem za trzy” nie ma mocy terminu zawitego, lecz stanowi jedynie pierwsze zwykłe wezwanie przed sąd.

Ignacy Rzeszowski SJ informuje władze Lwowa o doręczeniu powierzonych mu listów oraz osobistym wstawiennictwie u adresatów w sprawach miasta. Do pisma załącza uzyskaną odpowiedź informacyjną i deklaruje dalszą gotowość do posługi.

Arcybiskup lwowski Paweł Tarło, za zgodą kapituły metropolitalnej, znosi uciążliwy obowiązek codziennego głoszenia kazań w Wielkim Poście ciążący na kaznodziei katedralnym na mocy fundacji arcybiskupa Bernardyna Wilczka z 1507 roku. Zamiast tego zobowiązuje go do wygłaszania kazań w katedrze jedynie w dwa wybrane dni powszednie każdego tygodnia Wielkiego Postu, a w niedziele i święta – rano i po południu.

Andrzej Żydowski donosi wojewodzie ruskiemu o zerwaniu sejmiku przez stronę niemogącą utrzymać dotychczasowych postanowień sejmowych. Autor przewiduje zwołanie kolejnego zgromadzenia i prosi o dalsze, bardziej szczegółowe instrukcje.

Król Zygmunt August wyjaśnia i potwierdza przywilej swojego ojca, stanowiąc, że sprawy apelacyjne z sądów miejskich Lwowa nadsyłane w zapieczętowanych zwojach przez wyznaczonego posłańca mają być rozpatrywane przez sąd królewski z pominięciem generalnych odroczeń (limitacji). Zasada ta została rozciągnięta na osoby wszelkich stanów i jurysdykcji procesujące się przed sądami lwowskimi.

Dokument rozstrzyga spór kompetencyjny pomiędzy władzami Lwowa a gminą ormiańską, określając zakres właściwości sądu miejskiego i sądu ormiańskiego w sprawach karnych oraz majątkowych. Król potwierdza prawo Ormian do wyboru dwunastu seniorów do orzekania na zmianę z wójtem oraz normuje kwestie porządku miejskiego i składania przysięgi.

Król Zygmunt II August zatwierdza przedłożone artykuły i porządek prawny cechu mydlarzy lwowskich, zaaprobowane wcześniej przez rajców miasta Lwowa w 1561 roku.

Stanisław Żurawski, stolnik ciechanowski, prosi burmistrza i rajców miasta Lwowa o przychylność dla swojego przyjaciela, pana Waltera, w toczącej się we Lwowie sprawie dotyczącej win. Zapewnia przy tym o swojej wdzięczności i gotowości do odwdzięczenia się za okazany fawor.

Król Zygmunt II August potwierdza kapitule metropolitalnej lwowskiej prawo do pobierania cła mostowego i grobelnego we wsi Wierzbiż, nadanego pierwotnie przez Władysława Jagiełłę, oraz ustala szczegółowy taryfikator opłat przeznaczonych na konieczne naprawy dróg, grobli i mostów.

Adam Zabierzowski informuje Franciszka Zawadzkiego o trudnościach ze znalezieniem podwód do przewozu miodu białocerkiewskiego do Lwowa z powodu obciążeń miejscowych ludzi furażem na rzecz zimującego wojska. Prosi również o przesłanie pokwitowania za dwadzieścia jeden beczek miodu wyprawionych do Jazłowca.

Król Zygmunt II August zatwierdza wpis z piotrkowskich ksiąg radzieckich z 1538 roku dotyczący sprzedaży domu z placem i ogrodem za Bramą Krakowską w Piotrkowie przez ołtarzystę Jana Kraskę na rzecz rajców i burmistrza miasta Lwowa. Nabywcy zobowiązani zostali do uiszczania dorocznego czynszu w wysokości 15 groszy na rzecz wspomnianego ołtarza na święto św. Mateusza.

Porucznik M. Zabiełło, zastępujący nieobecnego burgrabiego, prosi prezydenta Lwowa o wstrzymanie egzekucji dekretu dotyczącego pana Gniewczyńskiego i Żyda szmuklerza do czasu powrotu przełożonego. Wyjaśnia, że zdeponowane w tej sprawie pieniądze znajdują się w urzędzie burgrabiego i sam nimi nie dysponuje.