Katalog źródeł

Zadzik informuje magistrat Lwowa o deklaracji królewskiej dotyczącej miasta Warszawy, otrzymanej przez referendarza podczas nieobecności nadawcy. Wskazuje, że kwestia ta może sprawić adresatom trudność; końcowy sens dalszego wywodu jest częściowo niepewny. List datowany w Warszawie 22 września 1634 r.

Sekretarz królewski Jakub Zadzik zawiadamia władze Lwowa o powrocie syndyka załatwiającego sprawy miejskie w Warszawie. Zapewnia o swojej nieustannej życzliwości i gotowości do pomocy zarówno jemu, jak i przybyłemu pisarzowi miejskiemu.

Kanclerz koronny Jakub Zadzik ponawia wstawiennictwo u magistratu lwowskiego, popierając powtórny mandat królewski nakazujący zawarcie z Żydami porozumienia handlowego. Zwraca uwagę na ciężary ponoszone przez Żydów oraz na straty miasta wynikające z braku oficjalnej umowy regulującej ich działalność.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Maciej Załęski donosi ze stolicy o odroczeniu sprawy sądowej Haydera oraz o nieobecności kanclerza i podkanclerzego. Usilnie prosi również przyjaciela o doglądanie chorej żony i czuwanie nad pozostawionym domem.

Walenty Zaleski informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o szczęśliwym przybyciu ze statkami do Świecia oraz o surowych kontrolach i wysokich opłatach celnych w Toruniu. Donosi również o aktualnych cenach zboża i płótna oraz trudnościach z odbiorem drzewek z Wilanowa.

Walenty Zaleski donosi wojewodzie Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o pomyślnym dopłynięciu do Torunia oraz o opóźnieniach w odbiorze zboża z winy warszawskich urzędników. Informuje również o konieczności opłacenia toruńskiego cła oraz o niskich cenach zbóż i braku popytu na płótno.

Biskup i kanclerz koronny Andrzej Stanisław Załuski odnosi się do odrzucenia przez magistrat rekomendowanego kandydata oraz apeluje o polubowne i sprawiedliwe rozpatrzenie skarg pospólstwa lwowskiego w celu uniknięcia procesów sądowych.

Biskup Andrzej Stanisław Załuski przesyła magistratowi lwowskiemu pismo do podczaszego koronnego z wezwaniem do zaniechania gwałtownych działań i skierowania roszczeń przeciw prepozytowi na drogę sądową. Poleca władzom miejskim, aby po wpłynięciu sprawy rozstrzygnęły ją w trybie skróconym, zgodnie z prawem i sprawiedliwością.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Stanisław Załuski poleca władzom Lwowa kandydaturę sekretarza królewskiego Franciszka Niewieskiego na zwolniony urząd rajcy miejskiego. Wskazuje na jego wysokie wykształcenie oraz wieloletnią służbę w ławie ławniczej, apelując o niewysuwanie przeszkód z racji braku pochodzenia z miasta.

Biskup i kanclerz Andrzej Stanisław Załuski informuje władze Lwowa o swoich interwencjach przeciwko bezprawnym jurysdykcjom tworzonym przez rządców pałaców szlacheckich oraz nakazie powstrzymania nienależnych pozwów w sądzie grodzkim. Odnosi się także do kwestii dekretu Trybunału Radomskiego o kondescensji, radząc zasięgnięcie opinii prawników i zjednanie sobie komisarzy.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski uskarża się na bezprawne wyznaczenie zimowych leż dla wojsk skonfederowanych w jego rezydencji oraz obojętność władz. Przytacza również warszawskie kazanie nawołujące do zdecydowanego, siłowego stłumienia buntu żołnierskiego na wzór litewski.

Biskup łucki Andrzej Chryzostom Załuski dziękuje wojewodzie wołyńskiemu za korespondencję oraz donosi o pilnej naradzie z kardynałem Michałem Stefanem Radziejowskim. Rozmowy dotyczyły zabezpieczenia dóbr diecezjalnych na Podlasiu i Mazowszu przed spodziewanym przemarszem litewskich związkowców.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o kwestii przekazania konia dla jego córki oraz o zabiegach u podskarbiego. Odnosi się także do krążących listów, relacji politycznych ze starostą krasnostawskim i chorążym oraz kwestii spodziewanych dymisji.

Andrzej Chryzostom Załuski donosi wojewodzie ruskiemu o warszawskich wieściach dotyczących gotowości króla szwedzkiego do podjęcia rozmów pokojowych. Wspomina także o wojennych nastrojach posłów z Wielkopolski i Sieradza oraz o planowanej w Malborku radzie.

Biskup płocki Andrzej Chryzostom Załuski informuje wojewodę wołyńskiego o swoim wyjeździe z Warszawy na ustronie przed zbliżającą się elekcją oraz o odprawieniu delegacji wojska skonfederowanego ze stosowną odpowiedzią. Zapewnia także adresata o swej stałej pamięci i życzliwości pomimo utrudnień w prowadzeniu korespondencji.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za nadesłanie dokumentów komisji lwowskich i wyraża nadzieję na rychłe załagodzenie kryzysu oraz przywrócenie pokoju w państwie. Donosi także o swoim nagłym wyjeździe do Warszawy na wezwanie prymasa oraz o trudnościach związanych z nastrojami wojska i zjazdem szlachty.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski pisze do wojewody ruskiego, tłumacząc brak świeżych wiadomości regułą zapożyczoną z Cycerona. W dopisku porusza kwestię opóźnionej korespondencji z Litwy i Wielkopolski oraz zawiłe rozliczenia finansowe.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski wyraża nadzieję na pomyślny przebieg sejmiku generalnego ruskiego dzięki staraniom wojewody Jana Stanisława Jabłonowskiego oraz wspomina o wątpliwościach wojewody malborskiego. Informuje także z radością o publicznym wyrzeczeniu się luteranizmu przez dziewięciu domowników i ich planowanym bierzmowaniu.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski gratuluje wojewodzie ruskiemu szczęśliwego powrotu i pomyślnego porodu małżonki, ciesząc się ze wznowienia korespondencji. Wspomina również o swoich sprawach prywatnych, biskupie łuckim oraz kontaktach z regimentarzem.

Król Zygmunt II August zatwierdza transsumpt z lwowskich akt ziemskich, w którym mieszczanin lwowski Sebald Wortzel zastawia wieś Zamarstynów hetmanowi polnemu Mikołajowi Sieniawskiemu w zamian za dług w wysokości 5500 florenów. Dokument sankcjonuje poddanie tej czynności prawu ziemskiemu mimo wcześniejszego sprzeciwu władz miejskich Lwowa.

Jan Janusz Jabłonowski wyrzuca Marcinowi Załuskiemu przewlekanie sprawy dzierżawy i niestosowne spory o warunki umowy wbrew woli królowej. Domaga się niezwłocznego spisania oraz odesłania kontraktu według inwentarza, aby mógł przekazać go monarchini do podpisu.

Franciszek Jan Załuski donosi wojewodzie ruskiemu o obawach związanych z posunięciami wojsk szwedzkich, przygotowaniach do sejmików oraz uciążliwościach czynionych przez wojska saskie. Informuje również o planach biskupa warmińskiego i swoim zamiarze spędzenia zimy w Toruniu.

Franciszek Jan Załuski powiadamia Jana Stanisława Jabłonowskiego o przemieszczeniu się króla do Malborka oraz o własnych zamiarach wyjazdu do Wielunia i odesłania żony do Królewca. Wspomina również o podróży swojego brata na dwór królewski oraz wszechobecnych podejrzeniach panujących w Rzeczypospolitej.

Franciszek Jan Załuski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za powinszowania, opisując zniszczenia kraju, powolny bieg sesji pod Warszawą oraz zagrożenie ze strony nadciągających wojsk wroga. Donosi również o złym stanie zdrowia podkanclerzego i kanclerza, którzy z powodu wyczerpania pracą planują udać się na krótki odpoczynek na wieś.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski informuje władze Lwowa o królewskich dążeniach do odrodzenia miast i naprawy praw w Rzeczypospolitej. Wzywa magistrat do sporządzenia i przesłania szczegółowego wykazu bezprawi, ucisku oraz szkód majątkowych, jakich doznaje miasto, obiecując podjęcie starań w celu ich usunięcia.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski poleca władzom Lwowa szybkie i sprawiedliwe rozpatrzenie sporu pana Filimonowicza ze spadkobiercami Filipowicza o zaległe długi. Interwencja ma zapobiec szkodom finansowym, na jakie powód byłby narażony w wypadku przeciągania się procesu.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski wstawia się u władz Lwowa za radcą Bartschem, domagając się zwrotu wydatków i zapłaty za jego misję rzymską oraz odzyskanie miejskich funduszy. Podkreśla, że należyte wynagrodzenie zapewni miastu jego dalsze oddanie i zachęci innych do rzetelnej służbie publicznej.

Kanclerz Andrzej Zamoyski informuje władze Lwowa o decyzji królewskiej w sprawie przesunięcia terminu rozprawy asesorskiej z panem Chmielewskim oraz o procedurach przed Komisją Skarbową i Wojskową. Zapewnia jednocześnie o królewskim i własnym poparciu dla skarg i potrzeb miasta.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski nakazuje magistratowi lwowskiemu niezwłoczne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie spraw pani Bieńczewskiej dotyczących kamienicy i folwarku. Upomina przy tym rajców, że nie widzi żadnego uzasadnienia dla dotychczasowej przewlekłości postępowania sądowego.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Zamoyski informuje magistrat lwowski o suplice żony Hilarego Signio, która oskarża zdziecinniałego na starość męża o rozrzutność i rujnowanie rodziny. Nakazuje przeprowadzić dochodzenie i ustanowić kuratorów spośród osiadłych mieszczan w celu zabezpieczenia resztek majątku.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej Zygmunta I z 1543 roku wydany dla władz, kupców, krawców i kuśnierzy lwowskich. Dokument ponawia zakaz szycia i sprzedawania opasznic, odzieży sukiennej oraz futrzanej przez Żydów i pozacechowych partaczy na terenie Lwowa, Rusi i Podola.

Król Zygmunt II August potwierdza trzy dawne dokumenty komisarskie z lat 1440, 1442 i 1464 dotyczące rozgraniczenia dóbr kapituły metropolitalnej lwowskiej (Wierzbiąż i Kahujów) z królewskimi wsiami Honiatycze i Czerkasy. Wprowadzone akty przysądzają sporne grunty kapitule i nakazują wieczyste milczenie ich dzierżawcom.

Król Zygmunt August przywraca ośmioletnie zwolnienie z podatków publicznych dla mieszczan lwowskich dotkniętych pożarem i zarazą, uchylając wobec nich skutki unieważnienia immunitetów z sejmu lubelskiego. Ponadto deklaruje, że miasto Lwów obowiązane jest płacić poborcom podatkowym wyłącznie szos oraz czopowe według dawnego zwyczaju.

Król Zygmunt II August skazuje zaocznie poborcę ceł Melchiora Koślę na karę 3000 grzywien na rzecz władz i pospólstwa Lwowa za niestawiennictwo w sądzie i niezłożenie przysięgi. Jednocześnie monarcha zatwierdza całkowite zwolnienie lwowskich mieszczan z wszelkich opłat celnych na obszarze Korony i podległych jej ziem.

Anna Zamoyska informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że poleciła odesłać zdeponowane w Warszawie paki do jego pałacu, aby tam oczekiwały na jego przyjazd. Deklaruje przy tym pełną gotowość do dalszych przysług.

Anna Zamoyska dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za listy oraz rady dotyczące zabezpieczenia twierdzy zamojskiej w obliczu zagrożenia kraju. Zapowiada wysłanie rezydenta i zorganizowanie szybkiej łączności pocztowej, usprawiedliwiając się zarazem z pisania listu cudzą ręką z powodu osłabienia chorobą.

Król Zygmunt II August zezwala mieszczanom i piekarzom lwowskim na wybudowanie jatek chlebowych i wieczysty handel chlebem, aby ulżyć miastu po pożarze. Dochód z czynszu z tych kramów monarcha przeznacza na odbudowę miejskich fortyfikacji oraz budynków publicznych, nakazując coroczne rozliczanie się władz przed pospólstwem.

Król Zygmunt August przekazuje miastu Lwowu na okres sześciu lat dochody z podatku czopowego, płaconego przez niepogorzałych mieszczan, z przeznaczeniem na odbudowę spalonych wież, dział oraz miejskich umocnień. W zamian magistrat lwowski zostaje zobowiązany do złożenia po tym okresie pełnego sprawozdania rachunkowego z zebranych funduszy.

Król Zygmunt August potwierdza dokument arcybiskupa lwowskiego Stanisława Słomowskiego i kapituły metropolitalnej, nadający szlachcicowi Janowi Sadłowskiemu wójtostwo w opustoszałej wsi Taurów w powiecie trembowelskim na prawie osadzenia kmieci i zagrodników z dwunastoletnią wolnizną oraz uposażeniem w cztery łany, młyn i karczmę.

Król Henryk Walezy potwierdza w formie vidimus dekret Zygmunta Augusta z akt ziemskich lwowskich, wyjaśniający i utrwalający przywilej królowej Jadwigi zwalniający mieszczan lwowskich z opłat celnych. Dokument zapewnia wieczystą moc prawną wolności celnych przysługujących miastu Lwowu na obszarze Korony i podległych domen.

Autor relacjonuje przebieg misji polskiego posła w Stambule, audiencję u muftiego oraz starania o oswobodzenie polskich jeńców. Opisuje także ruchy dostojników we Lwowie, schwytanie pod Kamieńcem głośnego oszusta podającego się za duńskiego królewicza oraz zniszczenia po gwałtownej burzy w Przemyślu.

Fabian Zywert informuje Jana Jabłonowskiego o należytym wyprawieniu korespondencji opóźnionej przez trudną przeprawę kuriera przez Wisłę oraz o nocnych strażach regimentów i cechów na wałach Lwowa. Wspomina także o przybyciu do miasta osłabionego pana Gościmińskiego.

Wojciech Zimnicki wyjaśnia żonie, że na polecenie lwowskich rajców musi pozostać w Warszawie po sejmie, by dokończyć sprawy miejskie. Przekazuje jej również instrukcje dotyczące zarządu ogrodem – zalecając podwyższenie sumy dzierżawnej lub samodzielną uprawę ziemi na potrzeby domu.

Wojciech Zimnicki informuje władze Lwowa o przybyciu do Warszawy, stanie miejskich procesów, zwłaszcza sporu ze społecznością ruską, oraz o wstrzymaniu prac sądów z powodu choroby podkanclerzego. Wspomina również o braku perspektyw na zwołanie sejmu i relacjonuje wieści polityczne dotyczące pokoju z Turcją.

Wojciech Zimnicki ponawia prośbę do Jana Rudawskiego o podjęcie się obrony lwowskiego rajcy Marcina Haydera w sporze ze Szkotem Tomzickim. Zapewnia o nadesłaniu akt procesowych oraz o wypłacie należytego wynagrodzenia za pośrednictwem pana Lewosa i szafarza Samuela Edwarda.

Bartłomiej Zimorowicz informuje Marcina Haidera o zredagowaniu przywileju włączającego jego podmiejski browar w poczet browarów miejskich, co uchroni inwestycję przed sprzeciwem pospólstwa. Wspomina również o kosztach pośrednictwa Tomanowicza oraz o bezowocnych obradach sejmu w Warszawie.

Petter Sommerwelle proponuje kupcowi Arthurowi Forbesowi uregulowanie długu poprzez dostawę 200 sztuk gładkiej tafty odbieranej w Lublinie przez Michaela Hertmicora. Prosi o polubowne zakończenie sporu, zwrot skryptu dłużnego i zachowanie całej transakcji w tajemnicy.

Wacław Kostka Zubczewski donosi hetmanowi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o planowanym pojednaniu rokoszan z królem oraz o ruchach wojsk i porażce Ogińskiego na Litwie. Informuje także o biegu spraw w lubelskim Trybunale Koronnym i świątecznej przerwie w obradach deputatów.

Jan Ignatowski domaga się od pisarza Gołębiowskiego natychmiastowego zwrotu wieloletniego długu w kwocie ponad 162 złotych polskich za pośrednictwem lwowskiego mieszczanina Eliana. Przypomina adresatowi o wcześniejszych niespełnionych obietnicach, własnym ubóstwie oraz religijnym i moralnym obowiązku oddania cudzej własności.