Katalog źródeł

Król przypomina dwa wcześniejsze nakazy ochrony wolności i zwolnień przyznanych Żydom z Turcji za wstawiennictwem władcy tureckiego. Ponownie żąda ich wykonania, grozi surową reakcją i wymaga usunięcia przyczyn skarg lub pisemnego wyjaśnienia przez doręczyciela.

Król dziękuje władzom Lwowa za wydanie z ratusza pieniędzy kwarcianych Jakubowi Pretficzowi, staroście trembowelskiemu, na zapłatę zasłużonego żołdu Kozakom Nizowym. Poleca kancelarii wydać miastu żądany dokument zabezpieczający, który wcześniej obiecał starosta.

Król wysyła Jakuba Pretficza, starostę trembowelskiego, aby omówił z władzami Lwowa pilne sprawy królewskie i Rzeczypospolitej. Poleca uwierzyć wysłannikowi i zastosować się do przekazanej przezeń woli króla. Treść pilnych spraw nie została w liście ujawniona.

Król przypomina przywilej pozwalający jego słudze Dominikowi Montelupiemu handlować we wszystkich miastach Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego przez cały rok. Władze Lwowa ograniczają go na podstawie własnych praw i przywilejów. Król zaleca ugodę bez czekania na rozstrzygnięcie sądu królewskiego i ponownie żąda, aby nie zabraniano Montelupiemu sprzedaży zarówno podczas jarmarków, jak i poza nimi.

Zapowiadając przybycie z pospolitym ruszeniem, król wysyła stanowniczego Stanisława Sulimierskiego do podziału kwater we Lwowie. Nakazuje przydać mu dwóch przysiężników i pisarza oraz zabronić kwaterowania i składania zapasów bez jego wiedzy.

Wobec zagrożenia ze strony nieprzyjaciół król wysyła do Lwowa artylerię z wyposażeniem. Prosi o tymczasowe przechowanie prochu, kul i sprzętu w arsenale miejskim oraz o działkę pod własny arsenał według planu Pawła Grodzieckiego.

Król informuje o wywozie saletry wbrew wyraźnej konstytucji i bez jego pozwolenia. Nakazuje zatrzymywać transporty prowadzone przez Lwów i przechowywać saletrę do dalszej instrukcji.

Król zatwierdza trzyletni kontrakt dotyczący Tłumaczek, dopuszcza zastępcę Baydułtowicza na czas jego wyjazdu w służbie królewskiej i przyznaje pierwszeństwo na kolejne trzy lata. Przeciwne reskrypty uznaje za nieważne.

Król gani opóźnienie dostawy potrzeb artyleryjskich i żąda przygotowania furmanów w porozumieniu z kapitanem pozostawionym przy armatach we Lwowie. Koszty ma pokryć generał artylerii; dalsze opóźnienie obciąży odpowiedzialnością adresatów.

Król ponownie nakazuje władzom Lwowa dostarczyć potrzebną liczbę furmanów do przewozu pozostałej w mieście amunicji. Kapitan artylerii ma płacić gotówką. Król grozi, że dalszą zwłokę uzna za upór miasta i zastosuje egzekucję przeciw osobom oraz majątkom władz.

Hospodar wysyła do Lwowa mytnika czerniowskiego po materiały na nadchodzące święta i prosi, aby pozwolono słudze wywieźć zakupy bezpiecznie i bez cła, tak jak pozwalano jego poprzednikom. Obiecuje wzajemne przysługi.

Jerzy Ghica prosi rajców Lwowa, by ogłosili kupcom cudzoziemskim i mieszkańcom miasta zbliżający się jarmark w Jazłowcu. Powiadamia o obawach kupców przed nowymi opłatami i o otrzymanym zapewnieniu ochrony, po którym polecił swoim kupcom wyruszyć. Prosi też o potwierdzenie i zachętę ze strony Lwowa.

Hospodar popiera starania swego bojara o odzyskanie 700 zł od złotnika Trzcińskiego. Prosi o możliwość spieniężenia kamienicy oddanej w zastaw oraz o zwrot 300 zł kosztów prawnych.

Władze Starej Warszawy współczują lwowianom obciążeń nakładanych przez Becala. Informują o powstrzymaniu u siebie opłaty 2 złotych od każdych 100 złotych, której żądał administrator ceł od kupców jadących na jarmark jarosławski. Opisują też samodzielną interwencję przeciw zwiększeniu hiberny, mimo braku współdziałania delegatów Lwowa i Krakowa.

Władze Wrocławia chcą przywrócić handel przerwany przez zarazę w Polsce. Nie uznają pogłosek o ustaniu epidemii za wystarczające: proszą Lwów o wiarygodny stan miasta i województwa oraz dowody ustania zakażeń i oczyszczenia zakażonych miejsc i budynków. Zapowiadają dążenie do przywrócenia handlu, choćby początkowo z ograniczeniami.

Magistrat Krakowa dziękuje magistratowi Lwowa za podtrzymywanie życzliwych stosunków i przekazanie wiadomości. Prosi o nowe wieści przez wysłanego specjalnie posłańca i deklaruje gotowość odwzajemnienia przysługi.

Kraków prosi o uwolnienie swego mieszczanina Ciamera od ponownego pobrania donatywy we Lwowie i o odpieczętowanie jego towarów. Argumentuje, że kupiec już zapłacił w Krakowie, a uniwersały wykluczają pobieranie tej samej daniny ponownie w innym mieście. Przytacza także relację kupca o dotychczasowej praktyce i jego stratach handlowych.

Leżajsk potwierdza otrzymanie od władz Lwowa królewskiego uniwersału o donatywie stu tysięcy złotych, uchwalonej na ostatnim sejmie, z odniesieniem do województwa ruskiego. W klauzuli dotyczącej udziału miasteczka wymieniono 60 złotych. Pismo poświadcza doręczenie uniwersału, nie dokonanie wpłaty.

Magistrat prosi swych posłów o interwencje i poradę w sprawie miejskich lasów, powinności, Rusinów prowadzących wyszynk, zabranych ryb, nieruchomości, pastwisk, podwód, dochodzenia dotyczącego długów wobec gdańszczan i pogłosek tatarskich. Druga część relacjonuje spór o wykonanie orzeczenia dotyczącego młyna, złożenie sumy 1500 i sprzeciwy Hinków oraz Sieradzkiego. Autorzy skarżą się na postępowanie podstarościego i brak stałej pomocy prawnej; zapowiadają dalsze dokumenty i przesyłają odpis pisma sejmiku wiszeńskiego.

Magistrat relacjonuje, że Mikołaj Wilczek ciężko zranił cyrulika Lorenca, co wywołało wzburzenie mieszczan. Opisuje niechęć podstarościego do pomocy w zatrzymaniu sprawcy, wsparcie szlachty dla Wilczka i próbę uspokojenia sytuacji. Prosi o przedstawienie sprawy królowi. Dalej omawia niewydanie akt procesu o młyn, cztery protestacje, spór o prawidłowy tryb egzekucji i zasięganie kolejnej porady prawnej. Wspomina szkody w stadach i gruntach, komisję długów gdańskich oraz śmierć starego pisarza Jana.

Rajcy odpowiadają na list wysłanników datowany w Warszawie 4 stycznia. Proszą o doprowadzenie do końca sprawy z panem Paczkiem, przesyłają dokumenty oraz 70 złotych przez sługę pisarza miejskiego Marcina. Naciskają, aby wysłannicy pozostali i zapobiegli szkodzie dla miejskich interesów.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Rajcy Lwowa zarzucają burgrabiemu nasyłanie zamkowych hajduków, rabunki, wymuszanie świadczeń na przedmieściu i naruszanie miejskiej jurysdykcji. Proszą starostę o upomnienie go, zadośćuczynienie miastu oraz powstrzymanie tych działań.

Rajcy Lwowa opisują zabezpieczenie ruchomości Wyrzykowskiego, starania o kaduk wobec braku wykazanych krewnych oraz oddanie rzeczy po jego powrocie z obozu. Polecają użyć pokwitowania w obronie przeciw późniejszemu roszczeniu. Przesyłają też akta do sprawy z kapitułą, dotyczącej drogi i obiektu za Bramą Halicką, prosząc o aktywną obronę oraz zwrot dokumentów.

Rajcy powołują się na królewskie przywileje pozwalające im przedstawiać kandydatów na duchownych do cerkwi na gruncie miejskim. Proszą biskupa chełmskiego o pobożnego kapłana, zwolennika unii, który obejmie jedną z tych cerkwi. Chcą jego szybkiego przyjazdu, najlepiej w ciągu dwóch tygodni, i obiecują ochronę oraz pomoc.

Rajcy przesyłają Wachlowiczowi list instygatora koronnego i polecają stosować się do jego rad w sporze ze starostą łomżyńskim. Proszą też o poznanie zdania instygatora w sprawie sumy tatarskiej oraz o dopilnowanie pozwu. Dopiski wspominają doręczenie dokumentów i koszty posłańca; ich część pozostaje nieodczytana.

Rajcy podtrzymują gotowość dostarczenia królowi stu tysięcy złotych w związku z kontraktem dotyczącym dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wyjaśniają, że odjazd opata wąchockiego oraz działania nieprzyjaciela opóźniły rokowania. Proszą administratora skarbu, aby z tej sumy przydzielono prowiant załodze Lwowa, ponieważ jego brak grozi bezpieczeństwu miasta.

Rajcy proszą sekretarza królewskiego Jerzego Januszewicza o pomoc na dworze. Podtrzymują ofertę stu tysięcy złotych na potrzeby Rzeczypospolitej pod warunkiem rozliczenia sumy przez zmniejszenie należności z dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wysłanie delegatów opóźniło niebezpieczeństwo wojenne. Miasto oczekuje bezpiecznej drogi i wiadomości o miejscu pobytu króla.

Wobec nieprzyjaciela zbliżającego się do miasta rajcy Lwowa proszą starostę grabowieckiego Marka Matczyńskiego o poparcie ich u hetmana wielkiego koronnego. Pragną sprowadzenia żołnierzy z przygotowanymi środkami na ich utrzymanie, dobrego komendanta oraz pomocy w zakupie amunicji i żywności, także z miejskiego czopowego i szynkowego. Proszą też o listy do urzędników ziemskich, aby niezwłocznie wydali podatki na pilne potrzeby miasta.

Burmistrz i rajcy Jaworowa proszą rajców Lwowa o przesłanie orzeczenia w sprawie apelacyjnej między Grzegorzem Bobolowicem [grafia nazwiska niepewna], powodem, a Markiem Woskobujnikiem, bednarzem, pozwanym — jeśli sprawa została już rozstrzygnięta.

Autor zapomniał zabrać potrzebnych dokumentów. Prosi kolegę rajcę o pomoc w uzyskaniu i szybkim przesłaniu papierów dotyczących sprawy Campianowskiej, umowy z Szellami [?] oraz pozwów związanych ze sprawą Łaknowiców [?]. Pisze poufnie, deklarując brak zaufania do innych osób.

Bałaban zapewnia, że bronił rajców przed wojewodą krakowskim wobec przeciwnej relacji pana Tarnawskiego. Zaleca przygotowanie się do komisji we Lwowie, która ma zbadać sprawę.

Bałaban zawiadamia, że wojewoda krakowski nie przyjedzie do Lwowa z powodu słabego zdrowia; zamierzał uczestniczyć w akcie żałobnym. Zaleca nie zwlekać z koniecznymi czynnościami.

Bałaban relacjonuje zabiegi na rzecz posłów Lwowa u hetmana mimo sprzeciwu wojewody krakowskiego. Wspomina uniwersały i prywatne listy; szczegóły rozstrzygnięć oraz odłożenia spraw pozostają niepewne.

Interwencja Bałabana nie przyniosła skutku. Wojewoda krakowski rozgniewał się, że w ważnej sprawie rajcy kontaktują się listownie zamiast osobiście.

Baranowski zapewnia władze Lwowa, że dopuszczenie urzędu grodzkiego do sprawy Żyda nie miało uszczuplać ich praw. Wyjaśnia je nieobecnością wojewody ruskiego, któremu podlegało sądzenie Żydów. Ze względu na zaawansowanie postępowania poleca wspólne ukończenie sprawy, jednocześnie wskazując królewskie napomnienie, by urząd grodzki nie nadużywał dopuszczenia do niej.

Baranowski donosi, że starał się o królewskie zatwierdzenie przesłanego przez Lwów testamentu, lecz król odmówił, obawiając się oszukańczych zapisów mogących krzywdzić jego prawo do kaduków. Pisarz wskazuje zarazem na wcześniejsze nadanie określonego kaduka Lwowowi na budowę szkoły i przypomina, że zabiegał o nie po otrzymaniu pisma arcybiskupa oraz próśb. Szczegóły wcześniejszego wnioskodawcy i jedna klauzula pozostają niepewne.

Autor zwraca się do władz Lwowa o pomoc w sporze dotyczącym jego przeciwnika i postępowania sądowego. Wspomina o składaniu pism, niewykonaniu wcześniejszego zobowiązania i odpowiedzi strony przeciwnej; zapowiada dalsze kroki, jeśli nie uzyska zadośćuczynienia. Dokładny przedmiot roszczenia i osoby sporu wymagają ponownego odczytu. Streszczenie to oddaje tylko wyraźnie uchwytny kierunek pisma, nie dowodzi zasadności skargi.

Boczkowski omawia dekret w sporze Lwowa z panem Szymonem, granice miasta i grunty królewskie koło Zubrzy. Przywołuje właściwość sądu oraz wcześniejsze rozgraniczenia. Znaczna część argumentacji prawnej pozostaje nieodczytana.

Prymas obiecuje interwencję u jezuitów, nuncjusza i biskupów w sprawie uczniów zakłócających pokój. Wyjaśnia ograniczenia własnej jurysdykcji i prosi Lwów o wysłanie przedstawiciela na konwokację.

Prymas radzi szukać ochrony praw Lwowa na nadchodzącej elekcji. Wspomina bezskuteczne starania posłów województwa ruskiego oraz ostrzega, że protestacja rozdrażnia jego obywateli.

Wielopolski nakazuje znieść wcześniejszy zakaz wydawania towarów kupców z Koszyc i Preszowa. Uzasadnia zmianę stratami skarbu koronnego i ograniczeniem handlu.

Grodzicki odsyła rajców po pokwitowanie pożyczonych 6000 zł do skarbu Rzeczypospolitej. Obiecuje upomnieć podwładnych, na których miasto składa skargi, oraz rozliczyć wzięte żelazo.

Arcybiskup damiatyński potwierdza odbiór pisma w sprawie sporu kuśnierzy lwowskich. Zapowiada uwzględnienie próśb zgodnie ze sprawiedliwością i w granicach własnej decyzji; zapewnia o pomocy także w innych sprawach.

Podskarbi protestuje przeciw zatrzymaniu cudzoziemskich kupców jadących na inne jarmarki. Kwestionuje kompetencję miasta do egzekwowania podatków skarbowych i żąda zwolnienia ludzi oraz towarów.

Daniłowicz żąda, by rajcy przedstawili mu swoje zwolnienia celne zamiast pozywać jego dozorców przed Trybunał. Zarzut nadmiernych opłat pochodzi ze sporu stron.

Daniłowicz domaga się wydania rzeczy po zmarłym Greku z depozytu miejskiego. Powołuje się na prawo kaduka i wolę króla; obiecuje zachować majątek do rozpatrzenia praw stron.

Podskarbi deklaruje gotowość wydzierżawienia miastu czopowego, jeśli sejm uchwali podatek. Prosi o wysłanie przedstawicieli pod koniec sejmu; warunki kontraktu pozostają do uzgodnienia.