Katalog źródeł

Hetman Stanisław Żółkiewski ostrzega rajców lwowskich przed podejrzanym Grekiem o nazwisku Maruki, który skupuje klejnoty i wysyła doniesienia do Konstantynopola. Nakazuje wybadać sprawę i zatrzymać go ze względu na trwające napięcie w relacjach z Imperium Osmańskim.

Hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski nakazuje rajcom lwowskim niezwłoczne przekazanie panu Brodeckiemu zdeponowanych w ratuszu pieniędzy z brandenburskiej kwarty ze względu na pilne potrzeby wojska. Z notatki kancelaryjnej wynika, że wysłannik hetmana odebrał wspomniane fundusze 12 sierpnia 1614 roku.

Stanisław Żółkiewski prosi rajców lwowskich, aby nie zmuszali malarza Bogusza do podejmowania opieki prawnej nad dalekimi krewnymi. Hetman argumentuje swą prośbę tym, że rzemieślnik jest obecnie w pełni zaabsorbowany pracą wykonywaną na jego własne zlecenie.

Stanisław Żółkiewski odpowiada na pismo rajców lwowskich dotyczące wczorajszego tumultu w mieście, ubolewając nad zaistniałym zajściem. Zaleca załagodzenie sytuacji najspokojniejszymi środkami oraz odsyła adresatów do ustnych wyjaśnień przekazanych przez miejskiego pisarza.

Dokument rozstrzyga spór kompetencyjny pomiędzy władzami Lwowa a gminą ormiańską, określając zakres właściwości sądu miejskiego i sądu ormiańskiego w sprawach karnych oraz majątkowych. Król potwierdza prawo Ormian do wyboru dwunastu seniorów do orzekania na zmianę z wójtem oraz normuje kwestie porządku miejskiego i składania przysięgi.

Stanisław Żurawski, stolnik ciechanowski, prosi burmistrza i rajców miasta Lwowa o przychylność dla swojego przyjaciela, pana Waltera, w toczącej się we Lwowie sprawie dotyczącej win. Zapewnia przy tym o swojej wdzięczności i gotowości do odwdzięczenia się za okazany fawor.

Król Zygmunt II August zatwierdza przedłożone artykuły i porządek prawny cechu mydlarzy lwowskich, zaaprobowane wcześniej przez rajców miasta Lwowa w 1561 roku.

Adam Zabierzowski informuje Franciszka Zawadzkiego o trudnościach ze znalezieniem podwód do przewozu miodu białocerkiewskiego do Lwowa z powodu obciążeń miejscowych ludzi furażem na rzecz zimującego wojska. Prosi również o przesłanie pokwitowania za dwadzieścia jeden beczek miodu wyprawionych do Jazłowca.

Porucznik M. Zabiełło, zastępujący nieobecnego burgrabiego, prosi prezydenta Lwowa o wstrzymanie egzekucji dekretu dotyczącego pana Gniewczyńskiego i Żyda szmuklerza do czasu powrotu przełożonego. Wyjaśnia, że zdeponowane w tej sprawie pieniądze znajdują się w urzędzie burgrabiego i sam nimi nie dysponuje.

Król Zygmunt II August zatwierdza wpis z piotrkowskich ksiąg radzieckich z 1538 roku dotyczący sprzedaży domu z placem i ogrodem za Bramą Krakowską w Piotrkowie przez ołtarzystę Jana Kraskę na rzecz rajców i burmistrza miasta Lwowa. Nabywcy zobowiązani zostali do uiszczania dorocznego czynszu w wysokości 15 groszy na rzecz wspomnianego ołtarza na święto św. Mateusza.

Piotr Barzy, kasztelan przemyski i starosta generalny lwowski, wydaje kapitule metropolitalnej we Lwowie uwierzytelniony wypis z akt grodzkich z 1510 roku. Potwierdza on zbycie podmiejskiego młyna Ważny przez Barbarę młynarkę i jej syna Erazma na rzecz kapituły za sumę 300 grzywien.

Król Zygmunt II August zobowiązuje się pod słowem królewskim, że przez okres dwunastu lat nie wykupi ani nie odbierze kapitule metropolitalnej we Lwowie wsi Honiatycze i Czerkasy w powiecie szczerzeckim. Potwierdza nienaruszalność spokojnego posiadania tych dóbr wraz ze wszystkimi pożytkami aż do upływu tego terminu.

Zawadzki usprawiedliwia swoją nieobecność we Lwowie koniecznością przeprowadzenia inkwizycji wśród poddanych z polecenia wojewodziny bełskiej. Prosi adresata o przekazanie nowin z poczty oraz dopilnowanie toczących się spraw majątkowych.

Zawadzki donosi wojewodzie o przekazaniu asygnacji do żupnictwa oraz o zatrwożeniu poddanych w starostwie, którzy z oporem opłacają czynsze i taksy zbożowe. Apeluje o wydanie rozkazów dowództwu chorągwi, aby miało wzgląd na ubogą ludność, oraz wspomina o bieżących sprawach zamkowych i finansowych.

Zestawienie drobnych wydatków gospodarczych i podróżnych, obejmujące m.in. opłaty za usługi rzemieślników, popas koni, posłańców oraz zakup artykułów codziennego użytku. Karta zawiera także robocze kolumny z podliczeniami sum pieniężnych.

Autor tłumaczy swoją nieobecność koniecznością pełnienia służby i oczekiwaniem na działania monarchy. Informuje także o działaniach podkomendnych, obserwacji kompanii oraz braku możliwości ujawnienia zamiarów łowczego lwowskiego.

Zawadzki informuje wojewodę o zrealizowaniu poleceń w Mościskach, przygotowaniu prowiantu oraz odesłaniu konia. Donosi także o uregulowaniu spraw arendy sasieckiej przez pana Winiawskiego, przesyła kopię intercyzy i zapowiada szybki powrót do Lwowa.

Rajcy lwowski, działając jako zarządcy szpitala Świętego Ducha, zapisują młynarzowi Maciejowi Malskiemu i jego żonie Katarzynie sumę 30 grzywien na trzeciej części nowo wybudowanego młyna na rzece Pełtwi we wsi Malechów oraz oddają im tę część w posiadanie i użytkowanie. Dokument zastrzega prawa dożywotnie Wawrzyńca Morawińskiego i jego żony Anny do pozostałych dwóch części młyna oraz nakłada na Macieja Malskiego obowiązek późniejszego utrzymania całego obiektu.

Filip de Zagly donosi wojewodzie wołyńskiemu o zakończeniu przymusowego pobytu w Erzurum i planowanym wyruszeniu na dwór szacha z poselstwem. Nalega na przysłanie listu królewskiego dla perskiego władcy, ostrzegając zarazem przed powierzaniem misji dyplomatycznych duchownym.

Nuncjusz apostolski Gian Francesco Commendone restytuuje godność dziekana w kapitule metropolitalnej we Lwowie, nakazując wybór dziekana spośród miejscowych kanoników. Ponadto inkorporuje do stołu kapitulnego kościół św. Jana za murami Lwowa wraz ze wszystkimi jego dobrami i dochodami z przeznaczeniem na uposażenie godności.

Sekretarz królewski Jakub Zadzik informuje burmistrza i rajców Lwowa o powrocie syndyka załatwiającego sprawy miejskie w Warszawie. Zapewnia przy tym o swojej nieustannej gotowości do życzliwego wspierania spraw miasta oraz jego kolejnych wysłanników.

Kanclerz wielki koronny Jakub Zadzik przesyła władzom Lwowa zapieczętowaną deklarację królewską, uzyskaną dla miasta przez księdza referendarza pod nieobecność kanclerza na dworze. Zapewnia przy tym adresatów o swojej niesłabnącej przychylności i życzliwości.

Kanclerz Jakub Zadzik informuje władze Lwowa o zawarciu przez miejskich delegatów w Warszawie porozumienia handlowego z Żydami lwowskimi, do czego doszło na życzenie króla i przy wstawiennictwie kanclerza. Zapewnia jednocześnie rajców, że zawarty układ w żaden sposób nie narusza praw ani przywilejów miasta.

Jakub Zadzik dziękuje przeorowi lwowskiemu za przekazanie listu z Persji, z którego król z zadowoleniem zaczerpnął wieści o władcy perskim i tamtejszych sprawach. Prosi również o regularne przesyłanie wszelkiej kolejnej korespondencji napływającej ze Wschodu.

Sekretarz królewski Jakub Zadzik zawiadamia władze Lwowa o powrocie syndyka załatwiającego sprawy miejskie w Warszawie. Zapewnia o swojej nieustannej życzliwości i gotowości do pomocy zarówno jemu, jak i przybyłemu pisarzowi miejskiemu.

Kanclerz koronny Jakub Zadzik ponawia wstawiennictwo u magistratu lwowskiego, popierając powtórny mandat królewski nakazujący zawarcie z Żydami porozumienia handlowego. Zwraca uwagę na ciężary ponoszone przez Żydów oraz na straty miasta wynikające z braku oficjalnej umowy regulującej ich działalność.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Grzegorz Zalykiewicz skarży się prezydentowi Lwowa na bezprawne zaczepienie jego czeladzi i odebranie mięsa zakupionego na Zamarstynowie na potrzeby domowe. Autor prosi o sprawiedliwość i nakazanie zwrotu skonfiskowanej żywności.

Grzegorz Zalikiewicz informuje pana dyrektora o przejęciu przez cechowych rzeźników mięsa niesionego ze Zamarstynowa, które okazało się towarem partackim. Zaznacza, że zgodnie z prawem cechowym mięso zostanie zwrócone jedynie pod warunkiem złożenia przysięgi przez sługę adresata, iż nabył je na własny użytek, w przeciwnym razie zostanie skonfiskowane.

Grzegorz Zadykiewicz tłumaczy prezydentowi Lwowa, że zakupił mięso wyłącznie na własne i brata potrzeby, do czego cech rzeźników nie powinien rościć pretensji. Uprasza władze miejskie o zwolnienie go z dalszych kłopotów i postępowań w tej sprawie.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Maciej Załęski donosi ze stolicy o odroczeniu sprawy sądowej Haydera oraz o nieobecności kanclerza i podkanclerzego. Usilnie prosi również przyjaciela o doglądanie chorej żony i czuwanie nad pozostawionym domem.

Papież Pius IV powiadamia lud miasta i diecezji lwowskiej o przeniesieniu biskupa Stanisława z Laodycei na urząd arcybiskupa lwowskiego po śmierci Pawła i nakazuje przyjęcie go oraz posłuszeństwo wobec jego pasterskich napomnień.

Walenty Zaleski informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o szczęśliwym przybyciu ze statkami do Świecia oraz o surowych kontrolach i wysokich opłatach celnych w Toruniu. Donosi również o aktualnych cenach zboża i płótna oraz trudnościach z odbiorem drzewek z Wilanowa.

Walenty Zaleski donosi wojewodzie Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o pomyślnym dopłynięciu do Torunia oraz o opóźnieniach w odbiorze zboża z winy warszawskich urzędników. Informuje również o konieczności opłacenia toruńskiego cła oraz o niskich cenach zbóż i braku popytu na płótno.

Król Zygmunt II August zatwierdza kapitule lwowskiej prawo do pobierania trzeciej miarki z młyna przy bramie Halickiej we Lwowie na okres trzydziestu lat. Po upływie tego czasu i spłaceniu sumy zastawnej młyn ma w pełni powrócić pod zarząd królewski.

Felicjan Zaleski zawiadamia pisarza radzieckiego Wojciecha Zimnickiego o odroczeniu przez króla sądzenia jurydyki pruskiej do 1 listopada oraz deklaruje dotrzymanie terminu wrześniowego. Dopytuje również o bieżące wieści ze wschodu dotyczące zagrożenia ze strony Turków i Tatarów.

Felicjan Zaleski wyjaśnia trudności z dotrzymaniem terminu odprawienia komisji we Lwowie z powodu kolizji z obradami jurysdykcji pruskiej. Zapewnia o swej gotowości do przysłużenia się miastu i liczy na przesunięcie spraw na późniejszy czas.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Biskup płocki i kanclerz wielki koronny Andrzej Stanisław Załuski apeluje do starosty lwowskiego o ukrócenie samowoli szlachty uciskającej miasto Lwów. Deklaruje wsparcie ze strony swego urzędu i obiecuje monarszą wdzięczność za zaprowadzenie trwałego spokoju.

Biskup i kanclerz koronny Andrzej Stanisław Załuski odnosi się do odrzucenia przez magistrat rekomendowanego kandydata oraz apeluje o polubowne i sprawiedliwe rozpatrzenie skarg pospólstwa lwowskiego w celu uniknięcia procesów sądowych.

Biskup Andrzej Stanisław Załuski wstawia się u władz Lwowa za mieszkańcem Żółkwi, Gotfrydem Rigertem, zrujnowanym długotrwałym procesem ze znakomitą Wilczkową. Apeluje o rychłe i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy sądowej bez dalszej zwłoki.

Biskup łucki i kanclerz Andrzej Stanisław Załuski odpowiada na skargę magistratu lwowskiego dotyczącą ucisków ze strony nienależytych jurysdykcji, deklarując gotowość pomocy. Zaleca miejskim urzędnikom konsultację z prawnikami oraz opracowanie i przesłanie mu konkretnych propozycji prawnych w celu zażegnania problemu.

Biskup Andrzej Stanisław Załuski przesyła magistratowi lwowskiemu pismo do podczaszego koronnego z wezwaniem do zaniechania gwałtownych działań i skierowania roszczeń przeciw prepozytowi na drogę sądową. Poleca władzom miejskim, aby po wpłynięciu sprawy rozstrzygnęły ją w trybie skróconym, zgodnie z prawem i sprawiedliwością.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Stanisław Załuski poleca władzom Lwowa kandydaturę sekretarza królewskiego Franciszka Niewieskiego na zwolniony urząd rajcy miejskiego. Wskazuje na jego wysokie wykształcenie oraz wieloletnią służbę w ławie ławniczej, apelując o niewysuwanie przeszkód z racji braku pochodzenia z miasta.

Biskup łucki Andrzej Stanisław Załuski ubolewa nad problemami Lwowa oraz brakiem satysfakcji w sporze z krajczym koronnym. Doradza władzom miejskim wstrzymanie kroków prawnych i zwrócenie się z prośbą o mediację do kasztelana krakowskiego.

Kanclerz Andrzej Stanisław Załuski przesyła magistratowi lwowskiemu wyrazy współczucia z powodu doznawanych przeciwności oraz zapewnia o ponowionej opiece króla. Informuje także o wystosowaniu pisma do hetmana z poleceniem zadbania o pełne bezpieczeństwo miasta.

Biskup Andrzej Stanisław Załuski nakazuje adresatowi niezwłoczny zwrot bezprawnie przetrzymywanych dochodów, dokumentów oraz kotła łaźnego na rzecz nowego prowizora szpitala św. Stanisława. Przypomina o krzywdzie pozbawionych środków ubogich i wskazuje, że ewentualne roszczenia finansowe można zaspokoić z rozliczeń poprzednich zarządców.

Biskup i kanclerz Andrzej Stanisław Załuski informuje władze Lwowa o swoich interwencjach przeciwko bezprawnym jurysdykcjom tworzonym przez rządców pałaców szlacheckich oraz nakazie powstrzymania nienależnych pozwów w sądzie grodzkim. Odnosi się także do kwestii dekretu Trybunału Radomskiego o kondescensji, radząc zasięgnięcie opinii prawników i zjednanie sobie komisarzy.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.